Shloka 100
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
अत्यन्तविस्मिता दैत्यकुमारा नववर्षिणीम् / कर्मीरथस्थामालोक्य किरन्तींशरमण्डलम्
Transliteration
atyantavismitā daityakumārā navavarṣiṇīm / karmīrathasthāmālokya kirantīṃśaramaṇḍalam
Translation
Les princes Daitya furent saisis d’un profond étonnement en voyant la fillette de neuf ans, debout sur le char de guerre, répandre sans cesse un cercle de flèches.
Word by Word
अत्यन्त-विस्मिताःutterly astonished
अत्यन्त-विस्मिताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअत्यन्त (अव्यय/प्रातिपदिक) + विस्मित (प्रातिपदिक; √स्मि + क्त, कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)
दैत्य-कुमाराःthe Daitya princes
दैत्य-कुमाराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक) + कुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
नव-वर्षिणीम्the nine-year-old (girl)
नव-वर्षिणीम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक) + वर्षिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying kumārikā understood)
कर्मी-रथ-स्थाम्standing on the Karmī chariot
कर्मी-रथ-स्थाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootकर्मी (प्रातिपदिक) + रथ (प्रातिपदिक) + स्था (प्रातिपदिक; √स्था + क्त/आ-प्रत्ययान्त स्त्री)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'rathasthā' = 'standing/being on a chariot'
आलोक्यhaving seen
आलोक्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√लोक् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), 'having seen'
किरन्तीम्showering/scattering
किरन्तीम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Root√कॄ (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
शर-मण्डलम्a circle/cluster of arrows
शर-मण्डलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन