Shloka 38
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
तिरोहितामदृष्ट्वा तां दृष्ट्वा शून्यं च पात्रकम् / ज्वलन्मन्युमुखा दैत्या युद्धाय पुनरुत्थिताः
Transliteration
tirohitāmadṛṣṭvā tāṃ dṛṣṭvā śūnyaṃ ca pātrakam / jvalanmanyumukhā daityā yuddhāya punarutthitāḥ
Translation
Ne la voyant plus, car elle s’était dérobée, et voyant le vase vide, les Daityas, le visage embrasé de colère, se relevèrent pour reprendre le combat.
Word by Word
तिरोहिताम्the hidden (one)
तिरोहिताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतिरोहिता (प्रातिपदिक; √धा/√हित?—past passive participle used adjectivally)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; feminine accusative singular; (object of ‘not seeing’)
अदृष्ट्वाnot having seen
अदृष्ट्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण; absolutive)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘not having seen’ (नञ्-पूर्वक)
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; pronoun ‘her’
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण; absolutive)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having seen’
शून्यम्empty
शून्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootशून्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; adjective used substantively
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध; connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
पात्रकम्the vessel/cup
पात्रकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपात्रक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; diminutive/secondary noun
ज्वलत्-मन्यु-मुखाःwith faces blazing with anger
ज्वलत्-मन्यु-मुखाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootज्वलत् (√ज्वल्, वर्तमानकृदन्त) + मन्यु (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिसमास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘whose faces (are) with blazing wrath’
दैत्याḥthe Daityas (demons)
दैत्याḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
युद्धायfor battle
युद्धाय:
Prayojana/Sampradana (प्रयोजन/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (सम्प्रदान/प्रयोजन), एकवचन; dative of purpose
पुनःagain
पुनः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
उत्थिताःrose up
उत्थिताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formक्त (past passive participle) used as finite sense; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘risen/stood up’