Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala

Earth after Pralaya

बलवर्णकरी तेषां जरारोगप्रणाशिनी / असंस्कार्यैः शरीरैस्तु प्रजास्ताः स्थिरयौवनाः

balavarṇakarī teṣāṃ jarārogapraṇāśinī / asaṃskāryaiḥ śarīraistu prajāstāḥ sthirayauvanāḥ

Cela accroît leur force et leur éclat, et anéantit vieillesse et maladie. Leurs corps existent sans rites de consécration, et les êtres demeurent dans une jeunesse stable.

बलstrength
बल:
Samāsa-aṅga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद (in compound)
वर्णcomplexion; color
वर्ण:
Samāsa-aṅga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद (in compound)
करीmaking/producing
करी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + णिनि/इन् (कृदन्त; agentive)
Formकर्तरि कृदन्त (agent noun); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (implied subject)
बलवर्णकरीproducing strength and complexion
बलवर्णकरी:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबल-वर्ण-करी (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha/Genitive (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; सर्वनाम
जराold age
जरा:
Samāsa-aṅga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootजरा (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद (in compound)
रोगdisease
रोग:
Samāsa-aṅga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootरोग (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद (in compound)
प्रणाशिनीdestroying
प्रणाशिनी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र-नश् (धातु) + णिनी (कृदन्त; agentive feminine)
Formकर्तरि कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
जरारोगप्रणाशिनीdestroyer of old age and disease
जरारोगप्रणाशिनी:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootजरा-रोग-प्रणाशिनी (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण
असंस्कार्यैःunrefinable; not needing purification
असंस्कार्यैः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-सम्-स्कर्य (प्रातिपदिक; नञ्-पूर्वक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; विशेषण (qualifying 'शरीरैः')
शरीरैःwith bodies
शरीरैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootशरीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; करण (instrument/means)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
प्रजाःcreatures; people
प्रजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
ताःthose
ताः:
Apposition (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; सर्वनाम
स्थिरsteady; lasting
स्थिर:
Samāsa-aṅga (समासाङ्ग)
TypeAdjective
Rootस्थिर (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद (in compound)
यौवनाःyouth
यौवनाः:
Samāsa-aṅga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootयौवन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; समासान्तपद (in compound)
स्थिरयौवनाःhaving stable youth; ever-youthful
स्थिरयौवनाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्थिर-यौवन (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग (agreeing with प्रजाः/ताः), प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; बहुव्रीहिः = 'येषां यौवनं स्थिरम्'