Previous Verse
Next Verse

Shloka 46

ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana

Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering

चन्द्रऋक्षग्रहाः सर्वे विज्ञेयाः सूर्यसंभवाः / नक्षत्राधिपतिः सोमो ग्रह राजो दिवाकरः

candraṛkṣagrahāḥ sarve vijñeyāḥ sūryasaṃbhavāḥ / nakṣatrādhipatiḥ somo graha rājo divākaraḥ

La Lune, les constellations et toutes les planètes doivent être reconnues comme issues du Soleil. Le maître des constellations est Soma, et le roi des planètes est Divākara (le Soleil).

चन्द्र-ऋक्ष-ग्रहाःthe moon(s), stars, and planets
चन्द्र-ऋक्ष-ग्रहाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक) + ऋक्ष (प्रातिपदिक) + ग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (the moon(s), stars, and planets)
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण of चन्द्र-ऋक्ष-ग्रहाः
विज्ञेयाःare to be known/should be understood
विज्ञेयाः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवि + ज्ञा (धातु) + यत् (कृदन्त)
Formविधिलिङ्गार्थक-भाव (gerundive/obligatory participle, यत्); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘to be known/should be understood’
सूर्य-संभवाःoriginating from the Sun
सूर्य-संभवाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसूर्य (प्रातिपदिक) + संभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (sūryāt sambhavāḥ / sūryasya sambhavāḥ) qualifying चन्द्र-ऋक्ष-ग्रहाः
नक्षत्र-अधिपतिःlord of the stars
नक्षत्र-अधिपतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनक्षत्र (प्रातिपदिक) + अधिपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (nakṣatrāṇām adhipatiḥ)
सोमःSoma (Moon)
सोमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; apposition to नक्षत्र-अधिपतिः
ग्रह-राजःking of the planets
ग्रह-राजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootग्रह (प्रातिपदिक) + राज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (grahāṇām rājā)
दिवाकरःDivākara (Sun; maker of day)
दिवाकरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदिवा (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (divāṃ karoti iti)