Shloka 139
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
सर्वग्रहाणामेतेषामादिरादित्य उच्यते / ताराग्रहाणां शुक्रस्तु केतूनामपि धूमवान्
Transliteration
sarvagrahāṇāmeteṣāmādirāditya ucyate / tārāgrahāṇāṃ śukrastu ketūnāmapi dhūmavān
Translation
De tous ces graha, l’origine est dite Āditya, le Soleil. Parmi les tārā-graha, c’est Śukra; et parmi les ketu, Dhūmavān, la comète.
Word by Word
सर्व-ग्रहाणाम्of all grahas
सर्व-ग्रहाणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसर्व + ग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/षष्ठी), बहुवचन; कर्मधारय (सर्वे ग्रहाः)
एतेषाम्of these
एतेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
आदिःthe beginning/first
आदिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
आदित्यःthe Sun (Āditya)
आदित्यः:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उच्यतेis called
उच्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive: ‘is said/called’)
तारा-ग्रहाणाम्of the star-grahas
तारा-ग्रहाणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतारा + ग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (ताराणां ग्रहाः / तारासम्बन्धिनः ग्रहाः)
शुक्रःVenus (Śukra)
शुक्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात; विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
केतूनाम्of comets/ketus
केतूनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also)
धूमवान्smoky; having smoke
धूमवान्:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootधूमवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वत्-प्रत्ययान्त विशेषण