Shloka 148
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
परेण पुष्करस्यार्द्धे आवृत्यावस्थितो महान् / स्वादूदकः समुद्रस्तु समन्तात्परिवेष्ट्य तम्
Transliteration
pareṇa puṣkarasyārddhe āvṛtyāvasthito mahān / svādūdakaḥ samudrastu samantātpariveṣṭya tam
Translation
Au-delà de l’autre moitié de Pushkara se tient un vaste océan d’eaux douces, tel un voile; il l’enveloppe de toutes parts.
Word by Word
परेणbeyond/on the farther side
परेण:
करण/सम्बन्ध (Instrumental circumstance)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; ‘by/with the further side’ (used adverbially)
पुष्करस्यof Puṣkara
पुष्करस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootपुष्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
अर्द्धेin the half
अर्द्धे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootअर्द्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
आवृत्यhaving surrounded
आवृत्य:
पूर्वकाल (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootआ-√वृ (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त अव्यय (gerund), ‘having covered/surrounded’
अवस्थितःsituated/standing
अवस्थितः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअव-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
महान्great
महान्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
स्वादूदकःwith sweet water
स्वादूदकः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootस्वादु + उदक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (स्वादु उदकं यस्य)
समुद्रःocean
समुद्रः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तुindeed
तु:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
समन्तात्on all sides
समन्तात्:
देशाधिकरण (Spatial circumstance)
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात् (अव्यय)
Formअव्यय; परितः/सर्वतः अर्थे क्रियाविशेषण (adverb: on all sides)
परिवेष्ट्यhaving encircled
परिवेष्ट्य:
पूर्वकाल (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootपरि-√वेष्ट् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त अव्यय (gerund), ‘having encircled’
तम्it/him (that)
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन