Shloka 4
Nimivaṃśānukīrtana (Genealogical Recitation of the Nimi Line) — with Atri–Soma Origin Motif
Devanagari script
तस्योर्द्ध्वरेतसस्तत्र स्थितस्यानिमिषस्य ह / सोमत्वं तनुरापेदे महाबुद्धिः स वै द्विजः
Transliteration
tasyorddhvaretasastatra sthitasyānimiṣasya ha / somatvaṃ tanurāpede mahābuddhiḥ sa vai dvijaḥ
Translation
Chez ce dvija à l’intelligence vaste, demeuré là, maître de sa semence tournée vers le haut (ūrdhva-retas) et sans cligner des yeux dans sa concentration, le corps atteignit l’état de Soma (somatva).
Word by Word
tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध
ūrddhva-retasaḥof the one with upward-flowing seed (celibate)
ūrddhva-retasaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootūrddhva-retas (प्रातिपदिक; ūrddhva + retas)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; बहुव्रीहिः—यस्य रेतः ऊर्ध्वम् (one whose semen/energy is upward; celibate)
tatrathere
tatra:
Adhikarana (अधिकरण/adverbial)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक
sthitasyaof the one who was standing/remaining
sthitasya:
Visheshana (विशेषण)
TypeVerb
Rootsthā (धातु)
Formक्त (past participle used adjectivally), पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषणम् (of tasya)
animiṣasyaof the unblinking (steadfast) one
animiṣasya:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootanimiṣa (प्रातिपदिक; a- + nimiṣa)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषणम् (unblinking/steadfast)
haindeed
ha:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootha (अव्यय)
Formअव्यय, निपातः (emphatic/indeed)
somatvamthe state of Soma
somatvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsomatva (प्रातिपदिक; soma + -tva)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (object of āpede)
tanuḥthe body/form
tanuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottanu (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता (of āpede)
āpedeattained
āpede:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-pad (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
mahā-buddhiḥof great intellect
mahā-buddhiḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā-buddhi (प्रातिपदिक; mahā + buddhi)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifying saḥ/dvijaḥ)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता/apposition)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता/विषय (apposition)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formअव्यय, निपातः (emphasis)
dvijaḥthe twice-born (Brahmin)
dvijaḥ:
Karta (कर्ता/apposition)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समानाधिकरण (to saḥ)