Shloka 73
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
त्वरयाभ्यायायौ शीघ्रसायकाद्भीतभीतवत् / अभ्येत्याकृष्टधनुषः स तस्य चरणाब्जयोः
Transliteration
tvarayābhyāyāyau śīghrasāyakādbhītabhītavat / abhyetyākṛṣṭadhanuṣaḥ sa tasya caraṇābjayoḥ
Translation
Effrayé par les flèches fulgurantes, il accourut en hâte; s’approchant de Śrī Rāma, l’arc bandé, il se prosterna aux pieds-lotus du Seigneur.
Word by Word
त्वरयाwith haste
त्वरया:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootत्वरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (instrumental, 3rd case), एकवचन; करण (means)
अभ्यायायौapproached; came near
अभ्यायायौ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ+या (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; अभि-उपसर्गार्थः (approached)
शीघ्रसायकात्from the swift arrow
शीघ्रसायकात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootशीघ्र (प्रातिपदिक) + सायक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (ablative, 5th case), एकवचन; कर्मधारयः—शीघ्रः सायकः (swift arrow)
भीतभीतवत्like one terrified
भीतभीतवत्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभीत (कृदन्त; √भी धातु) + भीत (कृदन्त) + वत् (प्रातिपदिक/तद्धित)
Formअव्यय; वत्-प्रत्ययान्त क्रियाविशेषण (adverbial ‘-like’): ‘like one very frightened’
अभ्येत्यhaving approached
अभ्येत्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
Formअभि-उपसर्गपूर्वक; क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having approached’
आकृष्टधनुषः(he) whose bow was drawn
आकृष्टधनुषः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआकृष्ट (कृदन्त; √कृष् धातु) + धनुस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—आकृष्टं धनुः यस्य (whose bow is drawn)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (genitive, 6th case), एकवचन; सम्बन्ध (possession)
चरणाब्जयोःat the lotus-feet
चरणाब्जयोः:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootचरण (प्रातिपदिक) + अब्ज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (locative, 7th case), द्विवचन (dual); कर्मधारयः—चरणौ एव अब्जे (lotus-like feet)