Shloka 38
Sāgaropākhyāna—Bhārata-varṣa-māna and Gokarṇa-kṣetra-māhātmya
Sagara Episode: Measure of Bhārata and the Glory of Gokarṇa
Devanagari script
आराध्य तस्माल्लेभे च यावदायुर्निजेप्सितम् / ततो गङ्गां महाराज समाराध्य प्रसाद्य च
Transliteration
ārādhya tasmāllebhe ca yāvadāyurnijepsitam / tato gaṅgāṃ mahārāja samārādhya prasādya ca
Translation
L’ayant adoré, il obtint la durée de vie qu’il désirait. Puis, ô grand roi, il vénéra aussi la sainte Gaṅgā et gagna sa faveur.
Word by Word
आराध्यhaving worshipped
आराध्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√राध् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया (having worshipped/propitiated)
तस्मात्from him
तस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान
लेभेobtained
लेभे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
चand
च:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
यावत्-आयुःa lifespan as long as (desired)
यावत्-आयुः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयावत् (अव्यय/प्रातिपदिक) + आयुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म; अव्ययीभाव (यावत् = यावन्मात्रम्)
निज-ईप्सितम्desired by himself
निज-ईप्सितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनिज + ईप्सित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (of यावत्-आयुः); कर्मधारय (निजम् ईप्सितम्)
ततःthen
ततः:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/अनन्तरार्थक (then/thereafter)
गङ्गाम्Gaṅgā
गङ्गाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म
महा-राजO great king
महा-राज:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा + राजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; संबोधन; कर्मधारय (महान् राजा)
समाराध्यhaving duly worshipped
समाराध्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-√राध् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया
प्रसाद्यhaving pleased
प्रसाद्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√सद् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्ययभाव; causative sense in usage: ‘having pleased/propitiated’
चand
च:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात