Shloka 16
Sāgaropākhyāna—Bhārata-varṣa-māna and Gokarṇa-kṣetra-māhātmya
Sagara Episode: Measure of Bhārata and the Glory of Gokarṇa
Devanagari script
स्मृत्यापि सकलैः पापैर्यस्य मुच्येत मानवः / क्षेत्राणामुत्तमं क्षेत्रं सर्वतीर्थनिकेतनम्
Transliteration
smṛtyāpi sakalaiḥ pāpairyasya mucyeta mānavaḥ / kṣetrāṇāmuttamaṃ kṣetraṃ sarvatīrthaniketanam
Translation
Le lieu sacré dont le seul souvenir délivre l’homme de tous les péchés : c’est le plus éminent des kṣetra, demeure de tous les tīrtha.
Word by Word
स्मृत्याby remembrance
स्मृत्या:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootस्मृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
अपिeven
अपि:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), ‘even/also’
सकलैःby all
सकलैः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural); विशेषण (adjective) पापैः इति
पापैःfrom sins
पापैः:
अपादान (Apādāna/Source; from sins)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural)
यस्यof whom/whose
यस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular); सम्बन्ध (relative pronoun)
मुच्येतwould be freed
मुच्येत:
क्रिया (Verb); कर्तृस्थाने कर्म (Passive predicate)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलिङ्-लकार (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); आत्मनेपद, कर्मणि-प्रयोग (passive)
मानवःa man
मानवः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
क्षेत्राणाम्of (all) sacred places/fields
क्षेत्राणाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
उत्तमम्the best
उत्तमम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular); विशेषण (adjective) क्षेत्रम् इति
क्षेत्रम्(is) the sacred place
क्षेत्रम्:
कर्ता/विधेय (Subject/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
सर्वतीर्थनिकेतनम्abode of all tīrthas
सर्वतीर्थनिकेतनम्:
विशेषण/विधेय (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootसर्व + तीर्थ + निकेतन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (genitive tatpuruṣa): सर्वेषां तीर्थानां निकेतनम्