Previous Verse
Next Verse

Shloka 46

सगरचरिते सागराविनाशः

The Quelling of the Ocean-Destruction Episode in the Sagara Narrative

ततस्तमाह योगीन्द्रःसुप्रसन्नेन चेतसा / निरयोद्धारणं तेषां त्वया वत्स न शक्यते

tatastamāha yogīndraḥsuprasannena cetasā / nirayoddhāraṇaṃ teṣāṃ tvayā vatsa na śakyate

Alors le seigneur des yogis dit d’un cœur très apaisé : « Mon enfant, il ne t’est pas possible de les tirer de l’enfer. »

tataḥthen
tataḥ:
Kāla/Anubandha (काल/अनुबन्ध)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
FormAvyaya (adverb) of sequence
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (Accusative, 2nd), Ekavacana
āhasaid
āha:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootah (धातु)
FormLiṭ lakāra (Perfect), Prathama puruṣa (3rd), Ekavacana; parasmaipada
yogīndraḥthe lord of yogins
yogīndraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyogin (प्रातिपदिक) + indra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana; tatpuruṣa ‘yoginām indraḥ’ (chief of yogins)
su-prasannenawith very pleased
su-prasannena:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + prasanna (प्रसद्-धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त used as adj.)
FormNapुंसakaliṅga, Tṛtīyā (3rd), Ekavacana; viśeṣaṇa of cetasā; karmadhāraya with su- intensifier
cetasāwith (his) mind
cetasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootcetas (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga, Tṛtīyā (Instrumental, 3rd), Ekavacana
niraya-uddhāraṇamrescue from hell
niraya-uddhāraṇam:
Karta (कर्ता) (subject of śakyate)
TypeNoun
Rootniraya (प्रातिपदिक) + uddhāraṇa (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana; tatpuruṣa ‘nirayāt uddhāraṇam’ (rescue from hell)
teṣāmof them
teṣām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī (6th), Bahuvacana
tvayāby you
tvayā:
Karaṇa/Kartṛ (करण/कर्तृ in passive construction)
TypeNoun
Rootyuṣmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormTṛtīyā (Instrumental, 3rd), Ekavacana
vatsaO child/dear one
vatsa:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvatsa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana (Vocative), Ekavacana
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormPratiṣedha-nipāta (negative particle)
śakyateis possible
śakyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootśak (धातु)
FormLaṭ lakāra (Present), Prathama puruṣa (3rd), Ekavacana; ātmanepada; bhāva/karmavācya sense ‘is possible’