Shloka 25
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
हिरण्यकशिपू राजा यां यामाशां निरैक्षत / तस्यै तस्यै तदा देवा नमश्चक्रुर्महर्षिभिः
Transliteration
hiraṇyakaśipū rājā yāṃ yāmāśāṃ niraikṣata / tasyai tasyai tadā devā namaścakrurmaharṣibhiḥ
Translation
Le roi Hiranyakashipu, vers quelque direction qu’il portât son regard, en cette direction même les devas, avec les grands rishis, lui rendaient hommage.
Word by Word
हिरण्यकशिपुःHiraṇyakaśipu
हिरण्यकशिपुः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootहिरण्यकशिपु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
राजाking
राजा:
कर्ता (Karta/Subject; appositional)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अपादान/सम्बोधन-न (here apposition to subject)
याम्which
याम्:
कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण to आशाम्
याम्whichever
याम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; पुनरुक्ति (distributive: ‘whichever’)
आशाम्direction
आशाम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootआशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
निरैक्षतlooked at
निरैक्षत:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootईक्ष् (धातु) + निर् (उपसर्ग)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
तस्यैto that
तस्यै:
सम्प्रदान (Recipient/target)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (Dative), एकवचन; ‘to that (direction)’
तस्यैto that (each)
तस्यै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; पुनरुक्ति (each time)
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
देवाःthe gods
देवाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
नमःsalutation
नमः:
कर्म/भाव (Object-like fixed form)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक; अव्ययीभाववत् प्रयोग)
Formनिपातवत् अव्यय-प्रयोग (indeclinable interjection ‘salutation’)
चक्रुःmade, did
चक्रुः:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन
महर्षिभिःwith the great sages
महर्षिभिः:
सहकारक/करण (Association/Instrumental ‘with/by’)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन; कर्मधारय (महान् ऋषिः)