Shloka 18
Jayā-devāḥ Mantraśarīratvaṃ, Vairāgya, and Brahmā’s Śāpa
The Jayas’ Refusal of Progeny
Devanagari script
आशामयेन बन्धेन कस्तं छेत्तुमिहोत्सहेत् / यस्माद्वहति दृप्तो वै सर्वार्थमिह नान्यथा
Transliteration
āśāmayena bandhena kastaṃ chettumihotsahet / yasmādvahati dṛpto vai sarvārthamiha nānyathā
Translation
Qui oserait ici trancher le lien fait d’espérance? Car lui, dans son orgueil, porte en ce monde tous les desseins—et non autrement.
Word by Word
āśā-mayenamade of hope
āśā-mayena:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootāśā (प्रातिपदिक) + maya (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (मयट्-अर्थे: ‘आशामय’ = made of hope), पुंलिङ्गम्, तृतीया (Instrumental), एकवचनम्
bandhenaby/with the bond
bandhena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbandha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, तृतीया (Instrumental), एकवचनम्
kaḥwho
kaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; प्रश्नवाचकः
tamthat (bond)
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, द्वितीया (Accusative), एकवचनम्
chettumto cut
chettum:
Prayojana (प्रयोजन/infinitive complement)
TypeVerb
Root√chid + तुमुन् (धातु + तुमुन्)
Formतुमुनन्तम् (infinitive), अर्थः—छेत्तुं (to cut)
ihahere
iha:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक-अव्ययम् (here)
utsahetwould dare
utsahet:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootud√sah (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; अर्थः—उत्सहेत (would dare/be able)
yasmātbecause/from which
yasmāt:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गम्, पञ्चमी (Ablative), एकवचनम्; हेत्वर्थे (because/from which)
vahaticarries
vahati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vah (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; अर्थः—वहति (carries/bears)
dṛptaḥthe proud one
dṛptaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdṛpta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम् (proud/arrogant)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formअव्ययम्; निश्चयार्थक-निपातः
sarva-arthamall aims/objects
sarva-artham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (कर्मधारय/षष्ठीभावः: ‘सर्वः अर्थः’), पुंलिङ्गम्, द्वितीया (Accusative), एकवचनम्
ihahere
iha:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचकः
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्ययम्; निषेध-निपातः (negation)
anyathāotherwise
anyathā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootanyathā (अव्यय)
Formअव्ययम्; प्रकारवाचक-अव्ययम् (otherwise)