Shloka 35
Bhārgava Rāma at Māhiṣmatī: Narmadā-stuti and the Challenge to Kārttavīryārjuna
Devanagari script
नर्मदोत्तरतीरस्थो ह्यकृतव्रणसंयुतः / वटच्छायासमासीनो रामो ऽपश्यदुपागतम्
Transliteration
narmadottaratīrastho hyakṛtavraṇasaṃyutaḥ / vaṭacchāyāsamāsīno rāmo 'paśyadupāgatam
Translation
Sur la rive nord de la Narmadā, sans aucune blessure, Rāma, assis à l’ombre du banian, vit celui qui s’approchait.
Word by Word
नर्मदोत्तरतीरस्थःstanding on Narmadā’s northern bank
नर्मदोत्तरतीरस्थः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनर्मदा + उत्तर + तीर + स्थ (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष; पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; ‘नर्मदायाः उत्तरतीरे स्थितः’ (standing on the northern bank of Narmadā)
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/causal particle)
अकृतव्रणसंयुतःunwounded/without injury
अकृतव्रणसंयुतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअकृत + व्रण + संयुत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष; पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; ‘अकृतव्रणैः (अव्रणैः) संयुतः’ (endowed with unwounded state / without wounds)
वटच्छायासमासीनःseated in the banyan’s shade
वटच्छायासमासीनः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवट + छाया + समासीन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष; पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; ‘वटस्य छायायां समासीनः’ (seated in the banyan’s shade)
रामःRāma
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
अपश्यत्saw
अपश्यत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
उपागतम्the one who had approached/arrived
उपागतम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootउप + गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; ‘उपगतं’ (arrived/approached)