Shloka 18
Rāja-prabodhana and Prātaḥ-kṛtya
Awakening of the King and Morning Observances
Devanagari script
वनवासपरिक्लेशं भवान्यत्सानुगो ऽसकृत् / आप्तस्तु भवतो नूनं सा गौरवसमुन्नतिः
Transliteration
vanavāsaparikleśaṃ bhavānyatsānugo 'sakṛt / āptastu bhavato nūnaṃ sā gauravasamunnatiḥ
Translation
Toi, avec tes compagnons, as maintes fois enduré les peines de la vie en forêt ; sans nul doute, c’est là une haute élévation de ta dignité et de ta gloire.
Word by Word
वनवास-परिक्लेशम्the hardship of living in the forest
वनवास-परिक्लेशम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवनवास + परिक्लेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘distress of forest-dwelling’
भवान्you
भवान्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; honorific pronoun ‘you’
यत्साwhich/that
यत्सा:
सम्बन्ध (Correlative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयत् + सा (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसन्ध्यन्तरगतं; यत् (relative pronoun, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग) + सा (fem. pronoun) — here read as यत् + सा (correlative) in sandhi; syntactically links to following clause
अनुगःaccompanied (by it/that)
अनुगः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भवान्-विशेषणम्; ‘accompanied/followed’
असकृत्repeatedly
असकृत्:
सम्बन्ध (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअसकृत् (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्त्यर्थक (repeatedly)
आप्तःhas attained
आप्तः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआप्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भवान्-विशेषणम्; ‘obtained/attained’
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (Contrast/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेष
भवतःof you
भवतः:
सम्बन्ध (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular
नूनम्surely
नूनम्:
सम्बन्ध (Certainty/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक (surely)
साthat
सा:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; demonstrative pronoun
गौरव-समुन्नतिःan elevation of dignity
गौरव-समुन्नतिः:
विधेय (Predicate/विधेय)
TypeNoun
Rootगौरव + समुन्नति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘rise/elevation of dignity’