Home›Srimad Bhagavatam›Shashtha Skandha›Adhyaya 16›Shloka 31
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 31

Citraketu’s Detachment, Nārada’s Mantra, and the Darśana of Anantadeva

Devanagari script

तद्दर्शनध्वस्तसमस्तकिल्बिष: स्वस्थामलान्त:करणोऽभ्ययान्मुनि: । प्रवृद्धभक्त्या प्रणयाश्रुलोचन: प्रहृष्टरोमानमदादिपुरुषम् ॥ ३१ ॥

Transliteration

tad-darśana-dhvasta-samasta-kilbiṣaḥ svasthāmalāntaḥkaraṇo ’bhyayān muniḥ pravṛddha-bhaktyā praṇayāśru-locanaḥ prahṛṣṭa-romānamad ādi-puruṣam

Translation

Dès que Mahārāja Citraketu vit le Seigneur Suprême, toute souillure matérielle fut dissipée et il s’établit dans sa conscience originelle de Kṛṣṇa, entièrement purifié. Il demeura silencieux et recueilli; par amour, des larmes coulèrent de ses yeux et ses poils se dressèrent. Avec une grande bhakti et une tendre affection, il se prosterna respectueusement devant l’Ādi-Puruṣa, la Personnalité originelle de Dieu.

Synonyms
तत्of him/that
तत्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी/सम्बन्ध (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम
दर्शनseeing; vision
दर्शन:
सम्बन्ध (समास)
TypeNoun
Rootदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा) एकवचन (समासाङ्ग)
ध्वस्तdestroyed
ध्वस्त:
विशेषण (of किल्बिष)
TypeAdjective
Rootध्वंस् (धातु) → ध्वस्त (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (समासाङ्ग)
समस्तall, entire
समस्त:
विशेषण
TypeAdjective
Rootसमस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (समासाङ्ग)
किल्बिषःsin, impurity
किल्बिषः:
विशेष्य (in bahuvrīhi qualifying muniḥ)
TypeNoun
Rootकिल्बिष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासे बहुव्रीहौ अन्त्यपदम्
तत्-दर्शन-ध्वस्त-समस्त-किल्बिषःwhose all sins were destroyed by seeing Him
तत्-दर्शन-ध्वस्त-समस्त-किल्बिषः:
विशेषण (of मुनिः)
TypeAdjective
Rootतद् + दर्शन + ध्वस्त + समस्त + किल्बिष (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formबहुव्रीहि-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘यस्य तत्-दर्शनेन समस्त-किल्बिषं ध्वस्तम् सः’
स्वस्थsteady, composed
स्वस्थ:
विशेषण
TypeAdjective
Rootस्वस्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (समासाङ्ग)
अमलpure, stainless
अमल:
विशेषण
TypeAdjective
Rootअमल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (समासाङ्ग)
अन्तःकरणःinner organ; mind/heart
अन्तःकरणः:
विशेष्य (in bahuvrīhi)
TypeNoun
Rootअन्तःकरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (अन्तःकरणम्) but here in bahuvrīhi as adjective; प्रथमा एकवचन (समासाङ्ग)
स्वस्थ-अमल-अन्तःकरणःwhose mind was steady and pure
स्वस्थ-अमल-अन्तःकरणः:
विशेषण (of मुनिः)
TypeAdjective
Rootस्वस्थ + अमल + अन्तःकरण (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘यस्य अन्तःकरणं स्वस्थम् अमलं च सः’
अभ्ययात्approached, went near
अभ्ययात्:
क्रिया (of मुनिः)
TypeVerb
Rootअभि-या (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष? actually 3rd sg; परस्मैपद, प्रथमपुरुष एकवचन; धातु: या (गत्यर्थ) with उपसर्ग अभि-
मुनिःthe sage
मुनिः:
कर्ता (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
प्रवृद्धgreatly increased
प्रवृद्ध:
विशेषण (of भक्त्या)
TypeAdjective
Rootप्र-वृध् (धातु) → प्रवृद्ध (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, तृतीया एकवचन (समासाङ्ग)
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
करण (करण)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
प्रवृद्ध-भक्त्याwith greatly grown devotion
प्रवृद्ध-भक्त्या:
करण (करण)
TypeNoun
Rootप्रवृद्ध + भक्ति (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formकर्मधारय-समास; स्त्रीलिङ्ग, तृतीया एकवचन
प्रणयaffection, love
प्रणय:
सम्बन्ध (in compound)
TypeNoun
Rootप्रणय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (समासाङ्ग)
अश्रुtear(s)
अश्रु:
सम्बन्ध (in compound)
TypeNoun
Rootअश्रु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (समासाङ्ग)
लोचनःeye
लोचनः:
विशेष्य (in bahuvrīhi)
TypeNoun
Rootलोचन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; बहुव्रीहौ अन्त्यपदम्
प्रणय-अश्रु-लोचनःwhose eyes were filled with tears of love
प्रणय-अश्रु-लोचनः:
विशेषण (of मुनिः)
TypeAdjective
Rootप्रणय + अश्रु + लोचन (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘यस्य लोचने प्रणय-अश्रुभ्यां (प्रणयजन्यैः अश्रुभिः) युक्ते’
प्रहृष्टthrilled, delighted
प्रहृष्ट:
विशेषण
TypeAdjective
Rootप्र-हृष् (धातु) → प्रहृष्ट (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (समासाङ्ग)
रोमाणिbody-hairs
रोमाणि:
सम्बन्ध (in compound)
TypeNoun
Rootरोमन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (समासाङ्ग)
प्रहृष्ट-रोमाwhose hairs stood on end
प्रहृष्ट-रोमा:
विशेषण (of मुनिः)
TypeAdjective
Rootप्रहृष्ट + रोमन् (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formबहुव्रीहि-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘यस्य रोमाणि प्रहृष्टानि’
नमत्bowing
नमत्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootनम् (धातु) → नमत् (कृदन्त, शतृ)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (समासाङ्ग)
आदि-पुरुषम्the primeval Person
आदि-पुरुषम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootआदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + पुरुष (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/निर्देश: ‘आदिः स पुरुषः’); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
अदात्he gave (salutation); he bowed
अदात्:
क्रिया (of मुनिः)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष एकवचन; धातु: दा (दान)
Purport

The word tad-darśana-dhvasta-samasta-kilbiṣaḥ is very important in this verse. If one regularly sees the Supreme Personality of Godhead in the temple, one will gradually be disinfected of all material desires simply by visiting the temple and seeing the Deity. When one is freed from all the results of sinful activities, one will be purified, and with a healthy mind, completely cleansed, he will increasingly make progress in Kṛṣṇa consciousness.

Characters & Entities
Ā
Ādi-puruṣa (Supreme Lord)
M
Muni (sage—contextually Nārada Muni)

FAQs

This verse states that merely seeing the Supreme Lord destroys all sins and purifies and steadies the inner mind and heart.

The verse lists classic symptoms of deep devotion—tears of love (praṇayāśru) and bodily ecstasy such as hairs standing on end (romāñca), along with humble bowing to the Lord.

Seek regular darśana through sincere worship, hearing and chanting about the Lord, and cultivate humility—these practices purify the heart and awaken genuine devotion.

←Previous Verse
Next Verse→