Srimad Bhagavatam — Saptama Skandha, Shloka 55

Prahlāda Rejects Material Boons; Forgives His Father; Tripura and the Power of Remembrance

Devanagari script

स निर्माय पुरस्तिस्रो हैमीरौप्यायसीर्विभु: । दुर्लक्ष्यापायसंयोगा दुर्वितर्क्यपरिच्छदा: ॥ ५४ ॥ ताभिस्तेऽसुरसेनान्यो लोकांस्त्रीन् सेश्वरान्नृप । स्मरन्तो नाशयां चक्रु: पूर्ववैरमलक्षिता: ॥ ५५ ॥

Transliteration

sa nirmāya puras tisro haimī-raupyāyasīr vibhuḥ durlakṣyāpāya-saṁyogā durvitarkya-paricchadāḥ

Translation

Ô roi, grâce à ces trois demeures, les commandants asuras restaient invisibles aux demi-dieux ; se souvenant de leur ancienne inimitié, ils se mirent à ravager les trois mondes—supérieur, médian et inférieur—avec leurs souverains.

Synonyms

• ताभिः: by those (cities)
• ताभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम; ‘by/with those (cities)’

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• असुर-सेनान्यः: the commanders of the demons
• असुर-सेनान्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असुर (प्रातिपदिक) + सेनानी (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—असुराणां सेनानी (षष्ठी-तत्पुरुष)

• लोकान्: worlds
• लोकान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• त्रीन्: three
• त्रीन्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (लोकान्)

• स-ईश्वरान्: together with their rulers (gods)
• स-ईश्वरान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स (उपसर्ग/अव्यय) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—सह ईश्वरैः/ईश्वरयुक्तान् (स-तत्पुरुष) विशेषणम् (लोकान्)

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• स्मरन्तः: remembering
• स्मरन्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) → स्मरन्त् (कृदन्त/शतृ)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; मुख्यक्रियायाः सह (concomitant action)

• नाशयाम्: they destroyed
• नाशयाम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नश्/नाशय् (धातु) (णिजन्त)
• Form: लिट्-लकार (Perfect) परस्मैपद; प्रथम-पुरुष, बहुवचन; रूपम् छान्दसम्/महाकाव्यप्रयोगः (नाशयाम् = नाशयामासुः/नाशयन्ति इत्यर्थे)

• चक्रुः: they did (i.e., carried out)
• चक्रुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; सहायकक्रिया (periphrastic/idiomatic with preceding verb)

• पूर्व-वैरम्: their former enmity
• पूर्व-वैरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक) + वैर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—पूर्वं वैरम् (कर्मधारय/तत्पुरुष)

• अलक्षिताः: unnoticed / unrecognized
• अलक्षिताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अ + लक्ष् (धातु) → अलक्षित (कृदन्त/क्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (ते)

Characters & Entities

• Nṛsiṁhadeva
• Prahlāda
• Asuras

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about the Lord’s inconceivable potency?

This verse describes the Lord manifesting extraordinary forms with movements and features beyond ordinary perception and logic, highlighting His acintya (inconceivable) power.

Why does Śukadeva Gosvāmī describe multiple forms appearing at once?

To show that the Supreme Lord is not limited to a single material condition; He can expand and act in ways that confound demonic calculation and protect His devotee.

Practical application of trusting divine protection in modern life?

When outcomes seem unpredictable, this verse reminds a devotee to rely on sincere bhakti and dharma, knowing the Lord can arrange protection in unforeseen ways.