Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 9

यथा श्वगणिनां धेनुः श्वभ्यो दुह्यते न ब्राह्मणेभ्यः एवमयं राजा सत्त्वप्रज्ञावाक्यशक्तिहीनेभ्यो दुह्यते नात्मगुणसम्पन्नेभ्यः असौ राजा पुरुषविशेषज्ञः तत्र गम्यतामिति लुब्धवर्गं उपजापयेत् ॥ कZ_०१.१४.०९ ॥

yathā śvagaṇināṃ dhenuḥ śvabhyo duhyate na brāhmaṇebhyaḥ evam ayaṃ rājā sattvaprajñāvākyaśaktihīnebhyo duhyate nātmaguṇasampannebhyaḥ asau rājā puruṣaviśeṣajñaḥ tatra gamyatām iti lubdhavargaṃ upajāpayet

Comme une vache appartenant à des gardiens de chiens est traitée pour les chiens et non pour les brahmanes, ainsi ce roi est « trait » par ceux qui manquent de caractère, d’intelligence et de pouvoir de persuasion, et non par ceux qui ont du mérite personnel. Cet autre roi sait juger les hommes ; va là-bas : ainsi faut-il acheter le groupe des cupides.

यथाjust as; as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
Formसम्बन्धाव्ययम् (उपमान/उपमेय-सम्बन्धे)
श्वगणिनाम्of dog-keepers / of a pack of dogs (i.e., those associated with dogs)
श्वगणिनाम्:
TypeNoun
Rootश्वगणिन्
Formषष्ठी-बहुवचनम् (पुं.)
धेनुःa milch-cow
धेनुः:
TypeNoun
Rootधेनु
Formप्रथमा-एकवचनम् (स्त्री.)
श्वभ्यःfor dogs; to dogs
श्वभ्यः:
TypeNoun
Rootश्वन्
Formचतुर्थी-बहुवचनम् (पुं.)
दुह्यतेis milked; yields milk (to)
दुह्यते:
TypeVerb
Rootदुह्
Formलट्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्; कर्मणि प्रयोगः (passive)
not
:
TypeParticle
Root
Formनिषेधः
ब्राह्मणेभ्यःfor Brahmins; to Brahmins
ब्राह्मणेभ्यः:
TypeNoun
Rootब्राह्मण
Formचतुर्थी-बहुवचनम् (पुं.)
एवम्thus; in the same way
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
Formप्रकारवाचक-अव्ययम्
अयम्this
अयम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formप्रथमा-एकवचनम् (पुं.)
राजाking
राजा:
TypeNoun
Rootराजन्
Formप्रथमा-एकवचनम् (पुं.)
सत्त्वप्रज्ञावाक्यशक्तिहीनेभ्यःfrom those who lack character/steadfastness, intelligence, speech, and capability
सत्त्वप्रज्ञावाक्यशक्तिहीनेभ्यः:
TypeAdjective (used substantively)
Rootसत्त्व + प्रज्ञा + वाक्य + शक्ति + हीन
Formपञ्चमी-बहुवचनम् (पुं./नपुं.); ‘-हीन’ अन्तः; अपादानार्थे
दुह्यतेis milked/exploited; yields (benefit)
दुह्यते:
TypeVerb
Rootदुह्
Formलट्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्; कर्मणि प्रयोगः (passive)
not
:
TypeParticle
Root
Formनिषेधः
आत्मगुणसम्पन्नेभ्यःfrom those endowed with their own virtues (good qualities)
आत्मगुणसम्पन्नेभ्यः:
TypeAdjective (used substantively)
Rootआत्मन् + गुण + सम्पन्न
Formपञ्चमी-बहुवचनम् (पुं./नपुं.)
असौthat (aforementioned)
असौ:
TypePronoun
Rootअदस्
Formप्रथमा-एकवचनम् (पुं.)
राजाking
राजा:
TypeNoun
Rootराजन्
Formप्रथमा-एकवचनम् (पुं.)
पुरुषविशेषज्ञःknower of individual types of men; judge of persons
पुरुषविशेषज्ञः:
TypeNoun/Adjective
Rootपुरुष + विशेष + ज्ञ
Formप्रथमा-एकवचनम् (पुं.)
तत्रthere; in that matter
तत्र:
TypeIndeclinable
Rootतत्र
Formदेश/प्रसङ्गवाचक-अव्ययम्
गम्यताम्let (him) be approached; let one go (to him)
गम्यताम्:
TypeVerb
Rootगम्
Formलोट्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्; कर्मणि/भावे प्रयोगः (let it be gone/approached)
इतिthus; saying so
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
Formवाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक-अव्ययम्
लुब्धवर्गम्the greedy faction/group
लुब्धवर्गम्:
TypeNoun
Rootलुब्ध + वर्ग
Formद्वितीया-एकवचनम् (पुं.)
उपजापयेत्he should induce/bring over (by secret persuasion); should win over
उपजापयेत्:
TypeVerb
Rootउप-√जप् (causative)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्; णिच् (causative)
L
lubdhavarga (greedy faction)
R
rājā (king)
B
brāhmaṇa (as normative 'deserving' archetype)

FAQs

State resources and access are captured by low-capacity, low-integrity courtiers, producing rent-seeking and driving competent actors away.

To create an attractive alternative patron who ‘recognizes merit,’ making defection feel rational and profitable.