Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 5

क्षुद्रपशुमनुष्यपथं रुन्धतो द्वादशपणो दण्डः महापशुपथं चतुर्विंशतिपणः हस्तिक्षेत्रपथं चतुष्पञ्चाशत्पणः सेतुवनपथं षट्शतः श्मशानग्रामपथं द्विशतः द्रोणमुखपथं पञ्चशतः स्थानीयराष्ट्रविवीतपथं साहस्रः ॥ कZ_०३.१०.०५ ॥

kṣudrapaśumanuṣyapathaṃ rundhato dvādaśapaṇo daṇḍaḥ mahāpaśupathaṃ caturviṃśatipaṇaḥ hastikṣetrapathaṃ catuṣpañcāśatpaṇaḥ setuvanapathaṃ ṣaṭśataḥ śmaśānagrāmapathaṃ dviśataḥ droṇamukhapathaṃ pañcaśataḥ sthānīyarāṣṭravivītapathaṃ sāhasraḥ

Pour avoir obstrué un petit chemin pour petit bétail et piétons, l’amende est de 12 paṇas ; pour une grande route de bétail, 24 ; pour une route d’éléphants/route des champs royaux, 54 ; pour une route de digue/forêt, 600 ; pour une route menant au lieu de crémation ou une route de village, 200 ; pour une route de droṇamukha, 500 ; et pour une route relevant d’un chef-lieu de district, d’une province ou d’une frontière/marche, 1 000 (paṇas).

क्षुद्रsmall, minor
क्षुद्र:
TypeAdjective
Rootक्षुद्र
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद-विशेषण)
पशुanimal, cattle
पशु:
TypeNoun
Rootपशु
Formपुंलिङ्ग प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
मनुष्यhuman being
मनुष्य:
TypeNoun
Rootमनुष्य
Formपुंलिङ्ग प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
पथम्road/path (for small animals and people)
पथम्:
TypeNoun
Rootपथ
Formनपुंसकलिङ्ग द्वितीया एकवचन; समासः: क्षुद्र-पशु-मनुष्य-पथ (क्षुद्रपशुमनुष्यपथम्)
रुन्धतःof (a person) blocking/obstructing
रुन्धतः:
TypeVerb (participle)
Rootरुध्
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्तः; परस्मैपदी; पुंलिङ्ग षष्ठी एकवचन (genitive singular: 'of one who blocks')
द्वादशtwelve
द्वादश:
TypeNumeral
Rootद्वादश
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; (समासपूर्वपद)
पणः(a fine of) twelve panas
पणः:
TypeNoun
Rootपण
Formपुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन; द्विगुसमासः: द्वादश-पणः (12 panas)
दण्डःthe penalty/fine
दण्डः:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formपुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन
महापशुlarge animals (large cattle)
महापशु:
TypeNoun
Rootमहापशु
Formपुंलिङ्ग प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
पथम्road/path for large animals
पथम्:
TypeNoun
Rootपथ
Formनपुंसकलिङ्ग द्वितीया एकवचन; समासः: महापशु-पथ (महापशुपथम्)
चतुर्विंशतिtwenty-four
चतुर्विंशति:
TypeNumeral
Rootचतुर्विंशति
Formस्त्रीलिङ्ग संख्याशब्दः (समासपूर्वपद)
पणः(a fine of) twenty-four panas
पणः:
TypeNoun
Rootपण
Formपुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन; द्विगुसमासः: चतुर्विंशति-पणः (24 panas)
हस्तिelephant
हस्ति:
TypeNoun
Rootहस्ति
Formपुंलिङ्ग प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
क्षेत्रfield, cultivated land
क्षेत्र:
TypeNoun
Rootक्षेत्र
Formनपुंसकलिङ्ग प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
पथम्elephant-and-field track/road
पथम्:
TypeNoun
Rootपथ
Formनपुंसकलिङ्ग द्वितीया एकवचन; समासः: हस्ति-क्षेत्र-पथ (हस्तिक्षेत्रपथम्)
चतुष्पञ्चाशत्fifty-four
चतुष्पञ्चाशत्:
TypeNumeral
Rootचतुष्पञ्चाशत्
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः (समासपूर्वपद)
पणः(a fine of) fifty-four panas
पणः:
TypeNoun
Rootपण
Formपुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन; द्विगुसमासः: चतुष्पञ्चाशत्-पणः (54 panas)
सेतुdam/embankment/causeway
सेतु:
TypeNoun
Rootसेतु
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
वनforest
वन:
TypeNoun
Rootवन
Formनपुंसकलिङ्ग प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
पथम्road connected with embankments and forests
पथम्:
TypeNoun
Rootपथ
Formनपुंसकलिङ्ग द्वितीया एकवचन; समासः: सेतु-वन-पथ (सेतुवनपथम्)
षट्six
षट्:
TypeNumeral
Rootषट्
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः (समासपूर्वपद)
शतम्six hundred
शतम्:
TypeNumeral (as noun)
Rootशत
Formनपुंसकलिङ्ग प्रथमा एकवचन; द्विगुसमासः: षट्-शतम् (600)
श्मशानcremation ground
श्मशान:
TypeNoun
Rootश्मशान
Formनपुंसकलिङ्ग प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
ग्रामvillage
ग्राम:
TypeNoun
Rootग्राम
Formपुंलिङ्ग प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
पथम्road connected with cremation-ground and village
पथम्:
TypeNoun
Rootपथ
Formनपुंसकलिङ्ग द्वितीया एकवचन; समासः: श्मशान-ग्राम-पथ (श्मशानग्रामपथम्)
द्विtwo
द्वि:
TypeNumeral
Rootद्वि
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः (समासपूर्वपद)
शतम्two hundred
शतम्:
TypeNumeral (as noun)
Rootशत
Formनपुंसकलिङ्ग प्रथमा एकवचन; द्विगुसमासः: द्वि-शतम् (200)
द्रोणमुखdronamukha (a unit/measure, esp. of land)
द्रोणमुख:
TypeNoun
Rootद्रोणमुख
Formनपुंसकलिङ्ग प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
पथम्road connected with a dronamukha area
पथम्:
TypeNoun
Rootपथ
Formनपुंसकलिङ्ग द्वितीया एकवचन; समासः: द्रोणमुख-पथ (द्रोणमुखपथम्)
पञ्चfive
पञ्च:
TypeNumeral
Rootपञ्च
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः (समासपूर्वपद)
शतम्five hundred
शतम्:
TypeNumeral (as noun)
Rootशत
Formनपुंसकलिङ्ग प्रथमा एकवचन; द्विगुसमासः: पञ्च-शतम् (500)
स्थानीयlocal, pertaining to a district/locale
स्थानीय:
TypeAdjective
Rootस्थानीय
Formनपुंसकलिङ्ग प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
राष्ट्रrealm, province
राष्ट्र:
TypeNoun
Rootराष्ट्र
Formनपुंसकलिङ्ग प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
विवीतvīvīta (a defined tract/administrative area)
विवीत:
TypeNoun/Adjective
Rootविवीत
Formनपुंसकलिङ्ग प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद); (पारिभाषिकः)
पथम्road of the local/provincial vīvīta jurisdiction
पथम्:
TypeNoun
Rootपथ
Formनपुंसकलिङ्ग द्वितीया एकवचन; समासः: स्थानीय-राष्ट्र-विवीत-पथ (स्थानीयराष्ट्रविवीतपथम्)
साहस्रःa thousand (as the fine amount)
साहस्रः:
TypeAdjective (numeral-derived)
Rootसाहस्र
Formपुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन; (अर्थतः) ‘सहस्रपणः’ इति दण्डपरिमाणः
R
road users
S
state administration (district/province/frontier)
T
trade/administrative units (droṇamukha)
S
strategic assets (elephants, setu/forest routes)

FAQs

The more strategic and economically critical the route (state logistics, frontier movement, forest/dam access), the higher the social cost of obstruction—so penalties scale with expected harm.

They are essential for daily civic functioning and ritual/public health needs; obstruction disrupts community order and sanitation practices.