Sutra 1

Devanagari script

कर्मोदकमार्गमुचितं रुन्धतः कुर्वतोऽनुचितं वा पूर्वः साहसदण्डः सेतुकूपपुण्यस्थानचैत्यदेवायतनानि च परभूमौ निवेशयतः ॥ कZ_०३.१०.०१ ॥

Transliteration

karmodakamārgam ucitaṃ rundhataḥ kurvato'nucitaṃ vā pūrvaḥ sāhasadaṇḍaḥ setukūpapuṇyasthānacaityadevāyatanāni ca parabhūmau niveśayataḥ

Translation

Quiconque obstrue un passage approprié pour l’eau de travail (irrigation/drainage) ou en crée un inapproprié encourt la première (la plus faible) amende de sāhasa ; la même amende s’applique à celui qui établit des digues, des puits, des lieux pieux/charitables, des sanctuaires commémoratifs ou des temples sur le terrain d’autrui.

Word by Word

• कर्म: work; (here) public/agricultural work
• Type: Noun
• Root: कर्मन्
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)

• उदक: water
• Type: Noun
• Root: उदक
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)

• मार्गम्: road/way; (here) work- and water-channel route
• Type: Noun
• Root: मार्ग
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्मोदकमार्गम् = कर्म-उदक-मार्गः (समस्तपदम्)

• उचितम्: proper; appropriate
• Type: Adjective
• Root: उचित (उच्/वच्-आधारित कृदन्तप्रयोगः)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; मार्गम् इति विशेषणम्

• रुन्धतः: of one who blocks/obstructs
• Type: Verb (Participle)
• Root: रुध् (रुन्धति)
• Form: वर्तमानकालिक शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; परस्मैपदी; षष्ठी एकवचन (कर्तरि)

• कुर्वतः: of one who does/makes
• Type: Verb (Participle)
• Root: कृ (करोति)
• Form: वर्तमानकालिक शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; परस्मैपदी; षष्ठी एकवचन (कर्तरि)

• अनुचितम्: improper; inappropriate
• Type: Adjective
• Root: अनुचित
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; (कर्म) इति अव्यक्तं कर्मपदम्—‘अनुचितं (कर्म)’

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: विकल्पार्थक अव्यय

• पूर्वः: the first; earlier (grade)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; साहसदण्डः इति विशेषणम्

• साहसदण्डः: the penalty for violent/forcible wrongdoing (sāhasa); the first grade of such fine
• Type: Noun
• Root: दण्ड
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; साहसस्य दण्डः

• सेतु: dam/embankment; bridge (here: water-control structure)
• Type: Noun
• Root: सेतु
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (समासपूर्वपद)

• कूप: well
• Type: Noun
• Root: कूप
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (समासपूर्वपद)

• पुण्यस्थान: holy place; place of merit
• Type: Noun
• Root: स्थान
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (समासपूर्वपद); पुण्यस्य स्थानम्

• चैत्य: shrine/monument (caitya)
• Type: Noun
• Root: चैत्य
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (समासपूर्वपद)

• देवायतनानि: temples; abodes of gods
• Type: Noun
• Root: देवायतन
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचन; देवानाम् आयतनानि

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• परभूमौ: on another’s land; on чужая land
• Type: Noun
• Root: परभूमि
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी एकवचन; परा भूमिः = अन्यस्य भूमिः

• निवेशयतः: of one who causes to be placed/established; who sets up
• Type: Verb (Participle)
• Root: नि-विश् (निवेशयति)
• Form: वर्तमानकालिक शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; causative (णिच्) प्रयोग; परस्मैपदी; षष्ठी एकवचन (कर्तरि)

Entities Mentioned

• builders of channels
• landowners
• religious/charitable institutions (as installations)

More Details

FAQs

What is 'karmodaka-mārga' in administrative terms?

A regulated channel/route for operational water—irrigation supply or necessary drainage—treated as an enforceable public/neighbor-right.

Why are temples and shrines mentioned alongside dams and wells?

To state that sacred status does not legalize encroachment; property rights and administrative order apply uniformly.