Sutra 51
Devanagari script
समविषमनिम्नस्थलह्रस्वदीर्घवशेन वाध्वनो यात्रां विभजेत् ॥ कZ_०९.१.५१ ॥
Transliteration
samaviṣamanimnasthalahrasvadīrghavaśena vādhvano yātrāṃ vibhajet
Translation
Il doit diviser (planifier) la marche quotidienne selon la nature de la route—plane ou irrégulière, avec des creux, et selon que les tronçons sont courts ou longs.
Word by Word
समeven, level
सम:
TypeAdjective
Rootसम
Formप्रातिपदिक; नपुंसकलिङ्गे एकवचनम् (समासपूर्वपदत्वेन)
विषमuneven, rough
विषम:
TypeAdjective
Rootविषम
Formप्रातिपदिक; नपुंसकलिङ्गे एकवचनम् (समासपूर्वपदत्वेन)
निम्नlow-lying, depressed
निम्न:
TypeAdjective
Rootनिम्न
Formप्रातिपदिक; नपुंसकलिङ्गे एकवचनम् (समासपूर्वपदत्वेन)
स्थलground, terrain, place
स्थल:
TypeNoun
Rootस्थल
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम् (समासान्तपद)
ह्रस्वshort
ह्रस्व:
TypeAdjective
Rootह्रस्व
Formप्रातिपदिक; नपुंसकलिङ्गे एकवचनम् (समासपूर्वपदत्वेन)
दीर्घlong
दीर्घ:
TypeAdjective
Rootदीर्घ
Formप्रातिपदिक; नपुंसकलिङ्गे एकवचनम् (समासपूर्वपदत्वेन)
वशेनaccording to; depending on (lit. by the control/condition)
वशेन:
TypeNoun
Rootवश
Formपुंलिङ्ग; तृतीया एकवचनम्; करण/हेतु-अर्थे (‘according to, depending on’)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formअव्यय; विकल्पार्थक
अध्वनःof the road/route; of the journey
अध्वनः:
TypeNoun
Rootअध्वन्
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी एकवचनम्
यात्राम्the march/journey (stages)
यात्राम्:
TypeNoun
Rootयात्रा
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचनम्; कर्म
विभजेत्should divide/apportion
विभजेत्:
TypeVerb
Root√भज्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; उपसर्गः वि-; अर्थः ‘to apportion/divide’
Entities Mentioned
C
commander/king (implicit)R
road/route (adhvan)FAQs
To institutionalize terrain-based scheduling: the march is not fixed by calendar alone but apportioned by road conditions to reduce fatigue, delays, and disorder.
Operational planning using route risk/effort profiling—adjusting movement rates by terrain and segment length.