Previous Verse
Next Verse

Agni Purana — Vastu-Pratishtha & Isana-kalpa, Shloka 99

Adhivāsana-vidhi

Procedure for Preliminary Consecration in Vāstu–Pratiṣṭhā / Īśāna-kalpa

ॐ हूं ह्रं क्रियाशक्तये नमः ॐ हूं ह्रां हः महागौरी रुद्रदयिते स्वाहेति च पिण्डिकायां ॐ हां आधारशक्तये नमः ॐ हां वृषभाय नमः धारिकां दीप्तिमत्युग्रा ज्योत्स्ना चैता बलोत्कटाः तथा धात्री विधात्री च न्यसेद्वा पञ्चनायिकाः

oṃ hūṃ hraṃ kriyāśaktaye namaḥ oṃ hūṃ hrāṃ haḥ mahāgaurī rudradayite svāheti ca piṇḍikāyāṃ oṃ hāṃ ādhāraśaktaye namaḥ oṃ hāṃ vṛṣabhāya namaḥ dhārikāṃ dīptimatyugrā jyotsnā caitā balotkaṭāḥ tathā dhātrī vidhātrī ca nyasedvā pañcanāyikāḥ

«Om : hūṃ hraṃ—hommage à la Kriyā-śakti (Puissance de l’Action). Om : hūṃ hrāṃ haḥ—(invoque) Mahāgaurī, bien-aimée de Rudra ; svāhā»—ainsi ce mantra doit être placé (nyāsa) dans la piṇḍikā. «Om : hāṃ—hommage à l’Ādhāra-śakti (Puissance de Soutien). Om : hāṃ—hommage au Taureau Vṛṣabha (Nandin).» Ensuite, qu’il accomplisse le nyāsa des cinq déesses principales (pañcanāyikāḥ) : Dhārikā, Dīptimatī, Ugrā, Jyotsnā et Caitā ; et qu’il place aussi, selon la règle, Balotkaṭā, Dhātrī et Vidhātrī dans le corps/le diagramme.

oṃ
:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootॐ (प्रणव-अव्यय)
Formअव्यय; प्रणव/मन्त्रारम्भ
हूंhūṃ
हूं:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootहूं (बीजमन्त्र-अव्यय)
Formअव्यय; बीजमन्त्र
ह्रंhraṃ
ह्रं:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootह्रं (बीजमन्त्र-अव्यय)
Formअव्यय; बीजमन्त्र
क्रिया-शक्तयेto Kriyā-Śakti
क्रिया-शक्तये:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootक्रिया (प्रातिपदिक) + शक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन (Dative singular)
नमःsalutation
नमः:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootनमः (अव्यय)
Formअव्यय; नमस्कारार्थक (obeisance formula)
oṃ
:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootॐ (प्रणव-अव्यय)
Formअव्यय; प्रणव
हूंhūṃ
हूं:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootहूं (बीजमन्त्र-अव्यय)
Formअव्यय; बीजमन्त्र
ह्रांhrāṃ
ह्रां:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootह्रां (बीजमन्त्र-अव्यय)
Formअव्यय; बीजमन्त्र
हःhaḥ
हः:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootहः (बीज/विसर्गान्त-मन्त्रपद)
Formअव्यय; मन्त्राङ्ग
महागौरीMahāgaurī
महागौरी:
Sambodhana/Devata (देवता-निर्देश)
TypeNoun
Rootमहागौरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (नाम)
रुद्र-दयितेO beloved of Rudra
रुद्र-दयिते:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक) + दयित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन (Vocative singular)
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (अव्यय)
Formअव्यय; होम-समाप्ति/आहुत्यर्थक
इतिthus
इति:
Vacana (वचन-चिह्न)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण-समाप्तिसूचक
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
पिण्डिकायाम्in/on the piṇḍikā (pedestal)
पिण्डिकायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपिण्डिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Locative singular)
oṃ
:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootॐ (प्रणव-अव्यय)
Formअव्यय; प्रणव
हांhāṃ
हां:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootहां (बीजमन्त्र-अव्यय)
Formअव्यय; बीजमन्त्र
आधार-शक्तयेto Ādhāra-Śakti
आधार-शक्तये:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootआधार (प्रातिपदिक) + शक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन
नमःsalutation
नमः:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootनमः (अव्यय)
Formअव्यय; नमस्कारार्थक
oṃ
:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootॐ (प्रणव-अव्यय)
Formअव्यय; प्रणव
हांhāṃ
हां:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootहां (बीजमन्त्र-अव्यय)
Formअव्यय; बीजमन्त्र
वृषभायto the bull (Nandin)
वृषभाय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन (Dative singular)
नमःsalutation
नमः:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootनमः (अव्यय)
Formअव्यय; नमस्कारार्थक
धारिकाम्Dhārikā (name of a śakti)
धारिकाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधारिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
दीप्तिमती-उग्राDīptimatī and Ugrā
दीप्तिमती-उग्रा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदीप्तिमती (प्रातिपदिक) + उग्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन/बहुवचन (पाठसन्दिग्ध; नामसमूह-निर्देश); विशेषण-नामरूपेण
ज्योत्स्नाJyotsnā
ज्योत्स्ना:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootज्योत्स्ना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
एताःthese
एताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Pronoun: these)
बल-उत्कटाःvery powerful
बल-उत्कटाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबल (प्रातिपदिक) + उत्कट (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण—‘very strong’
तथाalso
तथा:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/प्रकार
धात्रीDhātrī
धात्री:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधात्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (नाम)
विधात्रीVidhātrī
विधात्री:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविधात्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (नाम)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
न्यसेत्should place/install (by nyāsa)
न्यसेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि+√न्यस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
वाor
वा:
Vikalpa (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक (or)
पञ्च-नायिकाःthe five nāyikās (five goddesses/śaktis)
पञ्च-नायिकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + नायिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; द्विगु-समास (group of five)

Lord Agni (teaching ritual procedure in Agni Purana’s instructional dialogue)

Vidya Category: {"primary_vidya":"Mantra","secondary_vidya":"Tantra","practical_application":"Perform śakti-nyāsa and parivāra-nyāsa on the piṇḍikā/diagram using specified bīja-mantras for Kriyā-śakti, Mahāgaurī, Ādhāra-śakti, and Vṛṣabha, then install the pañcanāyikā (and allied) śaktis in their loci.","sutra_style":true}

Encyclopedic Reference: {"reference_type":"Mantra","entry_title":"Kriyā-śakti–Mahāgaurī–Ādhāra-śakti nyāsa with Pañcanāyikā placement","lookup_keywords":["kriyā-śakti","mahāgaurī","ādhāra-śakti","vṛṣabha","nyāsa","pañcanāyikā"],"quick_summary":"Use the given Oṃ-bīja mantras to place Kriyā-śakti and Mahāgaurī in the piṇḍikā, then Ādhāra-śakti and Vṛṣabha, followed by nyāsa of the named śaktis (pañcanāyikā and others) in the prescribed body/diagram positions."}

Concept: Śakti is differentiated into functional powers (kriyā, ādhāra, radiance, fierceness, sustenance) and installed through mantra to animate ritual space.

Application: For Śaiva-Śākta installation, keep mantra pronunciation precise (bīja + devatā-nāma + namaḥ/svāhā) and follow a consistent nyāsa order from core (piṇḍikā) to supports and attendants.

Khanda Section: Puja-vidhi / Tantra-Mantra-Nyasa (Devi worship; Shakti-nyasa and mantra-vidhi)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Visual Art Cues: {"scene_description":"A priest performs nyāsa on a piṇḍikā/mandala at the liṅga base, with seed syllables written on petals/points; Mahāgaurī visualized as luminous white goddess; Ādhāra-śakti as foundational power; Nandin present; surrounding śaktis placed in a ring.","kerala_mural_prompt":"Kerala mural, central liṅga and base mandala with stylized bīja syllables, Mahāgaurī in white radiance beside, Nandin near the base, ring of named śaktis as small attendant figures, strong outlines and sacred symmetry","tanjore_prompt":"Tanjore, gold-leaf mandala borders and ornaments, Mahāgaurī with jeweled crown, priest touching points of the diagram, Nandin decorated, attendant śaktis in medallions around, rich reds and greens","mysore_prompt":"Mysore painting, instructional mandala with labeled loci for Kriyā-śakti, Ādhāra-śakti, Vṛṣabha, and the śaktis; priest demonstrating touch-nyāsa; delicate linework and soft palette","mughal_miniature_prompt":"Mughal miniature, detailed ritual chamber, mandala drawn on floor near liṅga, calligraphic bīja marks, priest performing nyāsa, Mahāgaurī as ethereal figure, attendants and Nandin rendered with fine detail"}

Audio Atmosphere: {"recitation_mood":"devotional","suggested_raga":"Bhairavi","pace":"slow","voice_tone":"devotional"}

Sandhi Resolution Notes: मन्त्रपदानि (ॐ, हूं, ह्रं, ह्रां, हः, हां) अव्ययानि; स्वाहेति = स्वाहा+इति; पिण्डिकायां = पिण्डिका+आयाम्; दीप्तिमत्युग्रा = दीप्तिमती+उग्रा (समुच्चय/नामसमूह); बलोत्कटाः = बल+उत्कटाः; न्यसेद्वा = न्यसेत्+वा; पञ्चनायिकाः = पञ्च+नायिकाः

Related Themes: Agni Purana 96.97 (praṇava-bīja piṇḍī establishment); Agni Purana 96.98 (rakṣā before/around nyāsa)

M
Mahāgaurī
R
Rudra (Śiva)
K
Kriyāśakti
Ā
Ādhāraśakti
V
Vṛṣabha
D
Dhārikā
D
Dīptimatī
U
Ugrā
J
Jyotsnā
C
Caitā
D
Dhātrī
V
Vidhātrī

FAQs

It teaches mantra-nyāsa: installing specific bīja-mantras (hūṃ, hraṃ, hrāṃ, hāṃ) and invoking Mahāgaurī along with foundational śaktis (Kriyāśakti, Ādhāraśakti) and associated śakti-names (pañcanāyikāḥ) onto designated loci such as the piṇḍikā.

Beyond mythic narration, it preserves step-by-step liturgical technology—seed-syllables, deity-epithets, and placement rules (nyāsa)—showing the Agni Purana’s coverage of practical Tantra-Pūjā manuals alongside broader dharma and cosmology.

Nyāsa is intended to sacralize the practitioner’s body/ritual field as a deity-seat, concentrating devotion and mental focus; it is traditionally held to purify, protect, and make worship efficacious by ‘installing’ divine powers before offerings and meditation.