Next Verse

Agni Purana — Vastu-Pratishtha & Isana-kalpa, Shloka 1

Śānti-Śodhana-Kathana (Instruction on the Purification of Śānti) — Agni Purāṇa, Adhyāya 87

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये निर्वाणदीक्षायां विद्याविशोधनं नाम षडशीतितमो ऽध्यायः अथ सप्ताशीतितमो ऽध्यायः शान्तिशोधनकथनं ईश्वर उवाच सन्दध्यादधुना विद्यां शान्त्या सार्धं यथाविधि शान्तौ तत्त्वद्वयं लीनं भावेश्वरसदाशिवौ

ity ādimahāpurāṇe āgneye nirvāṇadīkṣāyāṃ vidyāviśodhanaṃ nāma ṣaḍaśītitamo 'dhyāyaḥ atha saptāśītitamo 'dhyāyaḥ śāntiśodhanakathanaṃ īśvara uvāca sandadhyādadhunā vidyāṃ śāntyā sārdhaṃ yathāvidhi śāntau tattvadvayaṃ līnaṃ bhāveśvarasadāśivau

Ainsi, dans l’Agni Purāṇa, au sein du sujet de la Nirvāṇa-dīkṣā, s’achève le quatre-vingt-sixième chapitre intitulé « Purification de la Vidyā (discipline mantrique) ». Commence maintenant le quatre-vingt-septième chapitre : « Exposé sur la purification de Śānti (rite pacificateur) ». Le Seigneur dit : « À présent, selon la règle, qu’on unisse correctement la Vidyā avec Śānti. Dans Śānti, deux principes se résorbent : Bhāveśvara et Sadāśiva. »

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; समाप्त्यर्थक/उद्धरणचिह्न
ādi-mahā-purāṇein the Ādi-Mahāpurāṇa
ādi-mahā-purāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootādi + mahā + purāṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (Locative); एकवचन; कर्मधारयः (‘the prime great Purāṇa’)
āgneyein the Agneya (Purāṇa)
āgneye:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootāgneya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (Locative); एकवचन; विशेषण (qualifying purāṇa: ‘Agneya’)
nirvāṇa-dīkṣāyāmin the nirvāṇa-initiation
nirvāṇa-dīkṣāyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootnirvāṇa + dīkṣā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (Locative); एकवचन; तत्पुरुषः (‘dīkṣā for nirvāṇa’)
vidyā-viśodhanampurification of the vidyā
vidyā-viśodhanam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvidyā + viśodhana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (Nominative); एकवचन; तत्पुरुषः (‘purification of vidyā’)
nāmanamed/called
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् प्रयोगः; नाम-शब्दः शीर्षकसूचक (title marker ‘named’)
ṣaḍaśītitamaḥeighty-sixth
ṣaḍaśītitamaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootṣaḍaśīti + tama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (Nominative); एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण (ordinal: 86th)
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (Nominative); एकवचन
athanow/then
atha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formमङ्गल/अनन्तरार्थक-अव्यय (now/then)
saptāśītitamaḥeighty-seventh
saptāśītitamaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsapta-aśīti + tama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; क्रमवाचक (87th)
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
śānti-śodhana-kathanamaccount of śānti-purification
śānti-śodhana-kathanam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśānti + śodhana + kathana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; तत्पुरुषः (‘narration of purification of śānti’)
īśvaraḥĪśvara
īśvaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootīśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
sandadhyātshould join/compose
sandadhyāt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-dhā (धातु)
Formविधिलिङ् (optative); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
adhunānow
adhunā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootadhunā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
vidyāmthe vidyā (mantra)
vidyām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvidyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
śāntyāwith/along with śānti
śāntyā:
Sahakāraka (सह/सहकारक)
TypeNoun
Rootśānti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया (Instrumental); एकवचन
sārdhamtogether with
sārdham:
Sahakāraka (सह/सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootsārdham (अव्यय)
Formसह-अर्थक-अव्यय (adverb: ‘together with’)
yathā-vidhiaccording to the prescribed rule
yathā-vidhi:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootyathā + vidhi (अव्यय + प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावः; क्रियाविशेषण (according to rule)
śāntauin śānti
śāntau:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśānti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (Locative); एकवचन
tattva-dvayamthe pair of principles
tattva-dvayam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottattva + dvaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; तत्पुरुषः (‘pair of tattvas’)
līnammerged
līnam:
Kriyā (क्रियाविधेय)
TypeVerb
Rootlī (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; ‘merged/dissolved’
bhāva-īśvara-sadāśivauBhāveśvara and Sadāśiva
bhāva-īśvara-sadāśivau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhāveśvara + sadāśiva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (Nominative); द्विवचन; द्वन्द्वसमासः

Īśvara (Śiva) speaking (as indicated by “īśvara uvāca”)

Vidya Category: {"primary_vidya":"Tantra","secondary_vidya":"Mantra","practical_application":"Dīkṣā and śānti integration: combine the vidyā (mantra-system) with śānti rite as prescribed; understand the doctrinal mapping where two tattvas are dissolved/merged in śānti—Bhāveśvara and Sadāśiva—guiding visualization and nyāsa during nirvāṇa-dīkṣā.","sutra_style":false}

Encyclopedic Reference: {"reference_type":"Commentary","entry_title":"Śānti-śodhana in Nirvāṇa-dīkṣā: Laya of Bhāveśvara and Sadāśiva","lookup_keywords":["nirvāṇa-dīkṣā","śānti-śodhana","Bhāveśvara","Sadāśiva","tattva-laya"],"quick_summary":"The text transitions from vidyā-śodhana to śānti-śodhana, instructing that vidyā should be united with śānti; in the śānti process, Bhāveśvara and Sadāśiva principles are dissolved, shaping the rite’s inner visualization."}

Concept: Laya (dissolution) of tattvas as a soteriological method within nirvāṇa-dīkṣā; śānti is not merely outer pacification but an inner merging of principles culminating toward Śiva-state.

Application: During initiation/pacification rites, align external ritual with internal tattva-visualization; treat ‘śānti’ as an ontological settling (laya) rather than only appeasement.

Khanda Section: Tantra & Diksha-vidhi (Nirvana-diksha, Shanti-vidhi, Mantra/Vidya-shodhana)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Visual Art Cues: {"scene_description":"A guru conducting nirvāṇa-dīkṣā: the disciple seated before a fire altar; above them, symbolic forms of Bhāveśvara and Sadāśiva dissolve into a single luminous Śiva-principle, indicating śānti-śodhana and vidyā union.","kerala_mural_prompt":"Kerala mural style, dīkṣā scene with guru and disciple, sacred fire, stylized cosmic diagram overhead showing two Śiva aspects merging, muted gold-ochre palette, icon-like symmetry","tanjore_prompt":"Tanjore painting, heavy gold work around a central Sadāśiva aura, guru bestowing dīkṣā, two smaller deity-aspects (Bhāveśvara and Sadāśiva) shown merging into one radiant mandala, ornate borders","mysore_prompt":"Mysore painting, instructional composition: labeled tattva-diagram above the ritual scene, clear depiction of dīkṣā implements (kuśa, kalaśa, āhuti), gentle colors and fine lines","mughal_miniature_prompt":"Mughal miniature, intimate initiation in a pavilion, delicate flames, translucent metaphysical diagram in the sky, refined textiles, marginal notes naming Bhāveśvara and Sadāśiva"}

Audio Atmosphere: {"recitation_mood":"contemplative","suggested_raga":"Shankarabharanam","pace":"slow","voice_tone":"instructional"}

Sandhi Resolution Notes: ity = iti (before vowel); 'adhyāyaḥ = adhyāyaḥ (avagraha indicates a- elision); yathāvidhi = yathā + vidhi (avyayībhāva); bhāveśvarasadāśivau treated as dvandva: bhāveśvara + sadāśiva.

Related Themes: Agni Purana 86 (Vidyā-viśodhana); Agni Purana 87 (Śānti-śodhana prakaraṇa)

A
Agni Purana
N
Nirvāṇa-dīkṣā
V
Vidyā
Ś
Śānti
B
Bhāveśvara
S
Sadāśiva
Ī
Īśvara (Śiva)

FAQs

It instructs the practitioner to ritually integrate the “Vidyā” (mantra/knowledge-formula used in initiation) with “Śānti” (pacificatory rite) according to prescribed procedure, indicating a formal coupling of mantra-system and calming/purificatory operation within nirvāṇa-dīkṣā.

By organizing initiation-ritual technology (dīkṣā), mantra purification (vidyā-viśodhana), and pacificatory rites (śānti-śodhana) into chaptered, procedural instruction—showing the Agni Purāṇa functioning as a compendium of applied ritual science alongside its many other disciplines.

The verse frames śānti as a higher pacificatory integration where dual principles are “merged,” signaling inner purification and stabilization of the initiate’s state—aimed at removing ritual/psychic obstacles and aligning the practitioner with elevated Śaiva tattva-realization.