नगरादिवास्तुकथनं
Discourse on Vāstu for Cities and Related Settlements
दैत्यमाता तथेशाग्नी मृगाख्यौ पितरौ तथा पापयक्ष्मानिलौ देवाः सर्वे सार्धांशके स्थिताः
daityamātā tatheśāgnī mṛgākhyau pitarau tathā pāpayakṣmānilau devāḥ sarve sārdhāṃśake sthitāḥ
La Mère des Daityas, de même Īśa et Agni, le couple nommé Mṛga, ainsi que les Pitṛ; et (les puissances) appelées Pāpa, Yakṣmā et Anila — toutes ces divinités sont établies dans la section Sārdhāṃśaka.
Lord Agni (traditional Agni Purana narrator) instructing the sage Vasiṣṭha
Vidya Category: {"primary_vidya":"Jyotisha","secondary_vidya":"Ayurveda","practical_application":"Mapping graha/nakshatra divisions to presiding deities for astro-medical diagnosis (graha-roga) and remedial rites (daiva-vyapashraya).","sutra_style":true}
Encyclopedic Reference: {"reference_type":"List","entry_title":"Sārdhāṃśaka-sthita devatā-saṅgraha (deities stationed in the Sārdhāṃśaka division)","lookup_keywords":["Sārdhāṃśaka","Daityamātā","Yakṣmā","Anila","Pitṛ-devatā"],"quick_summary":"A technical list of presiding powers assigned to the Sārdhāṃśaka sector/division; used to interpret omens, afflictions, and to choose appropriate propitiations when this division is activated."}
Concept: Devatā-adhikāra (presiding intelligences) over astrological divisions as causal/interpretive links for events and ailments.
Application: Use devatā-assignment to select the correct śānti, dāna, japa, and pitṛ-kriyā when a division is afflicted or prominent.
Khanda Section: Jyotisha & Graha-Roga (Astro-medical correlations; Nakshatra/Devatā placements)
Primary Rasa: adbhuta
Secondary Rasa: bhayanaka
Visual Art Cues: {"scene_description":"A schematic celestial wheel/sector labeled Sārdhāṃśaka, with small emblematic figures or symbols for Daityamātā, Īśa, Agni, Mṛga-pair, Pitṛs, and forces named Pāpa, Yakṣmā, Anila arranged in a ring.","kerala_mural_prompt":"Kerala temple mural style, circular jyotiṣa-maṇḍala with ochre-red background, stylized devatā icons around a sector labeled Sārdhāṃśaka, flat decorative clouds, traditional linework, minimal shading.","tanjore_prompt":"Tanjore painting, central gilded jyotiṣa wheel with embossed gold borders, small seated devatā figures with halos for Īśa and Agni, Pitṛs in subdued tones, inscriptions in Devanagari, rich jewel colors.","mysore_prompt":"Mysore painting, clean diagrammatic mandala with precise labels, delicate pastel palette, fine ink outlines, emphasis on clarity of sector divisions and deity-name callouts.","mughal_miniature_prompt":"Mughal miniature, astronomer’s folio illustration: a painted astrolabe-like wheel with Persianate detailing, tiny deity emblems in Indian style, margins filled with floral motifs, crisp calligraphy for labels."}
Audio Atmosphere: {"recitation_mood":"instructional","suggested_raga":"Bhairavi","pace":"medium","voice_tone":"instructional"}
Sandhi Resolution Notes: ईशाग्नी = ईश + अग्नी (दीर्घ/सन्धि); मृगाख्यौ = मृग + आख्यौ; पापयक्ष्मानिलौ = पापयक्ष्म + अनिलौ; सार्धांशके (सप्तमी एकवचन) + स्थिताः (प्रथमा बहुवचन)
Related Themes: Agni Purana 105 (Jyotiṣa & graha-roga lists)
It enumerates which deities and personified forces (including disease/inauspiciousness) are assigned to a specific astrological division (Sārdhāṃśaka), used for judging auspicious timing and omens.
By cataloging deity–sector correspondences that bridge cosmology, astrology (Jyotiṣa), and practical life-applications such as selecting times and assessing health/inauspicious influences (e.g., Yakṣmā).
Knowing the presiding forces of a sector supports dharmic decision-making—avoiding pāpa-associated indications and aligning actions with benefic divine influences, thereby reducing obstacles and karmic harm.