Previous Verse
Next Verse

Agni Purana — Raja-dharma, Shloka 55

Abhiṣeka-mantrāḥ

Consecration Mantras

हरिवर्षः किम्पुरुष इन्द्रद्वीपः कशेरुमान् ताम्रवर्णो गभस्तिमान् नागद्वीपश् च सौम्यकः

harivarṣaḥ kimpuruṣa indradvīpaḥ kaśerumān tāmravarṇo gabhastimān nāgadvīpaś ca saumyakaḥ

Harivarṣa, Kimpuruṣa, Indradvīpa, Kaśerumān, Tāmravarṇa, Gabastimān, Nāgadvīpa et Saumyaka—tels sont les noms des régions/îles.

हरिवर्षःHarivarṣa
हरिवर्षः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि + वर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (हरेः वर्षः)
किम्पुरुषःKimpuruṣa (a region/people)
किम्पुरुषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् + पुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (किं-पुरुषः)
इन्द्रद्वीपःIndradvīpa
इन्द्रद्वीपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइन्द्र + द्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (इन्द्रस्य द्वीपः)
कशेरुमान्Kaśeru-bearing / Kaśerumān (name)
कशेरुमान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकशेरु + मतुप् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessive adjective)
ताम्रवर्णःcopper-colored
ताम्रवर्णः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootताम्र + वर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (ताम्रः वर्णः यस्य)
गभस्तिमान्radiant / having rays
गभस्तिमान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootगभस्ति + मतुप् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त
नागद्वीपःNāgadvīpa
नागद्वीपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनाग + द्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नागानां द्वीपः)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय
सौम्यकःSaumyaka (name)
सौम्यकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसौम्यक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Lord Agni (narrating to Sage Vasiṣṭha)

Vidya Category: {"primary_vidya":"Cosmology","secondary_vidya":"Samanya","practical_application":"Memorization and teaching of Purāṇic sacred geography: naming varṣas/dvīpas for cosmographic mapping, ritual visualization, and traditional education.","sutra_style":true}

Encyclopedic Reference: {"reference_type":"List","entry_title":"Names of regions/islands: Harivarṣa to Saumyaka","lookup_keywords":["harivarsha","kimpurusha","indradvipa","tamravarna","nagadvipa"],"quick_summary":"Provides a compact list of Purāṇic regions/dvīpas used in bhuvana-kośa mapping. Useful as a mnemonic for cosmographic recitation and diagramming."}

Concept: Knowledge by enumeration (saṅkhyāna) as a valid mode of preserving cosmographic tradition.

Application: Use as a recitation list in teaching sessions, in cosmographic mandala drawing, or as part of broader bhuvana-kośa readings.

Khanda Section: Bhuvana-kosha / Jambudvipa-Varsha-Varnana (Cosmography and Sacred Geography)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: Kingdom

Visual Art Cues: {"scene_description":"A cosmographic scroll showing a chain of islands/regions, each labeled: Harivarṣa, Kimpuruṣa, Indradvīpa, Kaśerumān, Tāmravarṇa, Gabastimān, Nāgadvīpa, Saumyaka; a teacher points while students listen.","kerala_mural_prompt":"Kerala mural, teacher-sage with palm-leaf map, eight island-vignettes in a horizontal band with bold labels, stylized flora/fauna (nāgas for Nāgadvīpa), flat saturated colors","tanjore_prompt":"Tanjore painting, ornate cosmographic panel with eight gilded cartouches naming the regions, central lotus-map motif, gold leaf highlights and jewel-like colors","mysore_prompt":"Mysore painting, instructional classroom scene with a painted map-board listing the eight names, fine linework, soft washes, clear legible cartouches","mughal_miniature_prompt":"Mughal miniature, scholarly atelier: cosmographic manuscript open with marginal island illustrations and calligraphy, master instructing pupils, detailed textiles and architecture"}

Audio Atmosphere: {"recitation_mood":"instructional","suggested_raga":"Kedar","pace":"medium","voice_tone":"instructional"}

Sandhi Resolution Notes: हरिवर्षः = हरि + वर्षः; नागद्वीपश् च = नागद्वीपः + च (विसर्ग-लोप)

Related Themes: Agni Purana bhuvana-kośa / Jambūdvīpa-varṣa-varṇana sections near 219

H
Harivarṣa
K
Kimpuruṣa
I
Indradvīpa
K
Kaśerumān
T
Tāmravarṇa
G
Gabhastimān
N
Nāgadvīpa
S
Saumyaka

FAQs

This verse imparts cosmographical knowledge (bhuvana-kośa): a catalog of named varṣas/dvīpas used for Purāṇic mapping, pilgrimage imagination, and traditional world-description.

By preserving systematic lists of world-regions and islands, it functions like a reference index for Purāṇic geography—one of the many knowledge-domains (alongside ritual, polity, medicine, and poetics) compiled in the Agni Purāṇa.

Remembering and reciting sacred geography is traditionally treated as dhārmic remembrance of the cosmic order; it supports devotion and worldview-alignment rather than prescribing a specific ritual act in this verse.