Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

मैत्रेयप्रश्नः—पुराणसंहिताप्रतिज्ञा च

Maitreya’s Questions and Parāśara’s Resolve to Teach

मूढानाम् एष भवति क्रोधो ज्ञानवतां कुतः हन्यते तात कः केन यतः स्वकृतभुक् पुमान्

mūḍhānām eṣa bhavati krodho jñānavatāṃ kutaḥ hanyate tāta kaḥ kena yataḥ svakṛtabhuk pumān

La ira nace en los necios; ¿cómo habría de morar en los sabios? Hijo mío, ¿quién mata a quién, si cada cual ha de gustar el fruto de sus propios actos?

मूढानाम्of the deluded
मूढानाम्:
Shashthi-Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमूढ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; 'of the deluded'
एषःthis
एषः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (क्रोधः)
भवतिarises; is
भवति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
क्रोधःanger
क्रोधः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
ज्ञानवताम्of the wise
ज्ञानवताम्:
Shashthi-Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootज्ञानवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
कुतःhow (could it be)?
कुतः:
Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकुतः (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक-क्रियाविशेषण (interrogative adverb 'whence/how')
हन्यतेis killed
हन्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive), आत्मनेपद
तातdear child
तात:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
कःwho
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; प्रश्नवाचक
केनby whom
केन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, तृतीया (3rd), एकवचन; प्रश्नवाचक
यतःsince; because
यतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थक/सम्बन्धबोधक (conj. 'since/because')
स्वकृतभुक्enjoying the fruit of his own deeds
स्वकृतभुक्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व-कृत-भुज् (प्रातिपदिक; स्व + कृत + भुज्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वकृतस्य भुक् = 'eater/enjoyer of one’s own deeds')
पुमान्a man
पुमान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुम्स्/पुमान् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Sage Parāśara

FAQs

It teaches that suffering and enjoyment arise from one’s own past actions, so blaming others is ignorance and anger is misplaced.

He contrasts the deluded, who become angry by misattributing agency, with the wise, who see karmic causality and remain composed.

By grounding events in moral causality within universal order, the text supports a Vishnu-governed cosmos where dharma operates and the wise align themselves with that divine order.