Adhyaya 83: Description of the Bhadrāśva and Ketumāla Regions: Niṣadha’s Western Janapadas and River Systems
Bhadrāśva–Ketumāla–Niṣadha-janapada-nadī-varṇanam
Ancient-Geography
Este adhyaya, en el marco pedagógico de Varāha y Pṛthivī y con la voz inmediata de Rudra, ofrece una instrucción cosmográfica. Continúa el recuento de las divisiones terrestres al nombrar Bhadrāśva y Ketumāla, y pasa luego al flanco occidental de Niṣadha, enumerando cordilleras consideradas kulaparvatas y los janapadas (territorios humanos) vinculados a ellas. Afirma que las poblaciones se comprenden por estos topónimos y subraya la dependencia hídrica: los janapadas “beben” los ríos que nacen en las montañas cercanas. Sigue un catálogo de ríos principales y concluye indicando que quedan innumerables corrientes menores, funcionando el capítulo como índice geográfico de montes, reinos y ecologías fluviales.
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 83
Verse 1
रुद्र उवाच।
Rudra dijo:
Verse 2
निसर्ग एष भद्राश्वानां कीर्तितः केतुमालानां विस्तरेण कथितम्।
Se ha expuesto esta disposición natural de Bhadrāśva; y la de Ketumāla ha sido descrita con detalle.
Verse 3
नैषधस्याचलेनद्रस्य पश्चिमेन कुलाचलजनपदनद्यः कीर्त्यन्ते।
Al oeste del señor de las montañas, Naiṣadha, se enumeran las cordilleras Kulācala, los países y los ríos.
Verse 4
तथा च विशाखकम्बलजयन्तकृष्णहरिताशोकवर्द्धमानाः इत्येतॆषां सप्तकुलपर्वतानां कोटिशः प्रसूतिः।
Y asimismo—Viśākha, Kambala, Jayanta, Kṛṣṇa, Haritāśoka y Varddhamāna—de estos siete montes de linaje hay proliferaciones en multitudes incontables (literalmente, en crores).
Verse 5
तन्निवासिनो जनपदास्तन्नामान एव द्रष्टव्याः।
Los janapadas, es decir, los países habitados allí, deben entenderse como portadores de esos mismos nombres.
Verse 6
तद्यथा सौरग्रामात्तसांतपो कृतसुराश्रवण कम्बलमाहेयाचलकूटवासमूलतपक्रौञ्चकृष्णाङ्गमणिपङ्कजचूडमलसोमीयसमुद्रान्तक कुरकुञ्चसुवर्णः तटकुह श्वेताङ्गकृष्णपाटविदकपिलकर्णिकमहिषकुब्जकरनाटमहोट्कटशुकनासगजभूमककुरञ्जन मनाहकिकिङ्किसपार्णभौमकचोरकधूमजन्म अङ्गारजातिवनजीवलौकिलवाचां सहाङ्गमधुरेयशुकेचकेयश्रवणमत्त कासिकगोदावामकुलपञ्जावर्ज्जहमोदशालक एते जनपदास्तत्पर्वतोत्था नदीः पिबन्ति।
A saber: Sauragrāma, Attasāṁtapa, Kṛtasurāśravaṇa, Kambala, Māheya, Acalakūṭavāsa, Mūlatapa, Krauñca, Kṛṣṇāṅgamaṇi, Paṅkajacūḍa, Malasomīya, Samudrāntaka, Kurakuñca, Suvarṇa, Taṭakuha, Śvetāṅga, Kṛṣṇapāṭa, Vidaka, Kapilakarṇika, Mahiṣakubja, Karṇāṭa, Mahotkaṭa, Śukanāsa, Gajabhūmaka, Kurañjana, Manāhaka, Kiṅkisa, Pārṇa, Bhaumaka, Choraka, Dhūmajanma, Aṅgārajāti, Vanajīva, Laukilavācāṁ, Sahāṅga, Madhureya, Śukecake, Yaśravaṇamatta, Kāsika, Godāvāma, Kulapañjā, Varjjaha, Modaśālaka: estos países beben las aguas de los ríos que nacen de aquellas montañas.
Verse 7
तद्यथा प्लक्षा महाकदम्बा मानसि श्यामा सुमेधा बहुला विवर्णा पुण्खा माला दर्भवती भद्रानदी शुकनदी पल्लवा भीमा प्रभञ्जना काम्बा कुशावती दक्षा कासवती तुङ्गा पुण्योदा चन्द्रावती सुमूलावती ककुद्मिनी विशाला करन्टका पीवरी महामाया महिषी मानुषी चण्डा एता नदीः प्रधानाः।
A saber: Plakṣā, Mahākadambā, Mānasī, Śyāmā, Sumedhā, Bahulā, Vivarṇā, Puṅkhā, Mālā, Darbhavatī, Bhadrānadī, Śukanadī, Pallavā, Bhīmā, Prabhañjanā, Kāmbā, Kuśāvatī, Dakṣā, Kāsavatī, Tuṅgā, Puṇyodā, Candrāvatī, Sumūlāvatī, Kakudminī, Viśālā, Karaṇṭakā, Pīvarī, Mahāmāyā, Mahiṣī, Mānuṣī y Caṇḍā: estos ríos son los principales.
Verse 8
शेषाः क्षुद्रनद्यः सहस्रशश्चेति।
Los demás ríos restantes son menores, y se cuentan por miles, así se dice.
Frequently Asked Questions
The chapter is primarily descriptive rather than prescriptive: it models a cosmographical method that links mountains, settlements, and rivers, implicitly presenting environmental dependency (human habitation relying on mountain-born waters) as a structural principle of terrestrial order.
No explicit chronological markers (tithi, nakṣatra, māsa) or seasonal timings are stated in the provided passage; the content functions as a geographic catalogue rather than a ritual calendar.
Environmental balance is conveyed through hydrological causality: janapadas are said to drink rivers arising from nearby mountains, presenting river systems as the sustaining infrastructure of human regions and implying that terrestrial stability depends on the integrity of mountain–river relationships.
The passage attributes speech to Rudra but does not provide genealogies, royal dynasties, or named sage lineages; the emphasis remains on place-names (janapadas), mountain systems (kulaparvatas), and river lists.