Adhyaya 78: Names of the Four Directional Mountain-Kings and Their Lakes (Rudra’s Geographical Description)

Verse 1

रुद्र उवाच । तथा चतुर्णां वक्ष्यामि शैलेन्द्राणां यथाक्रमम् । अनुविध्यानि रम्याणि विहङ्गैः कूजितानि च ॥ ७८.१ ॥

Rudra dijo: «Así, describiré en el debido orden a los cuatro señores entre las montañas: cordilleras y parajes deleitosos, y también aquellos que resuenan con el canto de las aves».

Verse 2

अनेकपक्षियुक्तात्मशृङ्गाणि सुबाहूनि च । देवानां दिव्यनारीभिः समं क्रीडामयानि च ॥ ७८.२ ॥

«Hay regiones provistas de innumerables aves, con cumbres elevadas y con salientes bien formados, como ‘brazos’ excelentes; y son lugares de recreo junto con los dioses y las mujeres celestiales.»

Verse 3

किन्नरोद्गीतघुष्टानि शीतमन्दसुगन्धिभिः । पवनैः सेव्यमानानि रमणीयतराणि च ॥ ७८.३ ॥

«Resuenan con los cantos entonados por los Kinnaras, y son acariciadas por brisas frescas, suaves y fragantes; por ello resultan aún más deleitosas.»

Verse 4

चतुर्द्दिक्षु विराजन्ते नामतः शृणुतानघाः । पूर्वे चैत्ररथं नाम दक्षिणे गन्धमादनम् । प्रभावेण सुतोयानि नवखण्डयुतानि च ॥ ७८.४ ॥

«Brillan en las cuatro direcciones—oíd sus nombres, oh inmaculados. En el oriente se llama Caitraratha; en el sur, Gandhamādana. Por su potencia existen también aguas hermosas y regiones provistas de nueve divisiones.»

Verse 5

वनषण्डांस्तथाक्रम्य देवता ललनायुताः । यत्र क्रीडन्ति चोद्देशे मुदा परमया युताः ॥ ७८.५ ॥

Habiendo avanzado así por conjuntos de arboledas del bosque, las deidades—acompañadas de doncellas—se recrean en aquel paraje, colmadas de gozo supremo.

Verse 6

अनुबन्धानि रम्याणि विहगैः कूजितानि च । रत्नोपकीर्णतीर्थानि महापुण्यजलानि च ॥ ७८.६ ॥

Allí hay tramos enlazados y deleitosos, colmados del canto de las aves; y hay también tīrthas, vados sagrados esparcidos de joyas, y aguas de gran mérito, altamente purificadoras.

Verse 7

अनेकजलयन्त्रैश्च नादितानि महान्ति च । शाखाभिर्लम्बमानाभी रुवत्पक्षिकुलालिभिः ॥ ७८.७ ॥

Y hay muchos grandes ingenios de agua que resuenan con fuerza; el lugar está poblado de ramas colgantes y de bandadas de aves y enjambres de abejas que claman y zumban.

Verse 8

कमलोत्पलकह्लारशोभितानि सरांसि च । चतुर्षु तेषु गिरिषु नानागुणयुतेषु च ॥ ७८.८ ॥

Y hay lagos adornados con lotos, lotos azules (utpala) y lirios de agua blancos (kahlāra); y también en aquellas cuatro montañas—dotadas de múltiples y diversos atributos.

Verse 9

अरुणोदं तु पूर्वेण दक्षिणे मानसṃ स्मृतम् । असितोदं पश्चिमे च महाभद्रं तथोत्तरे । कुमुदैः श्वेतकपिलैः कहलारैर्भूषितानि च ॥ ७८.९ ॥

Al oriente está Aruṇoda; al sur se recuerda como Mānasa. Al occidente está Asitoda, y al norte, Mahābhadra. Todos están adornados con lotos kumuda—blancos y de tono leonado—y también con lirios kahlāra.

Verse 10

अरुणोदयस्य ये शैलाः प्राच्याः वै नामतः स्मृताः । तान् कीर्त्यमानांस्तत्त्वेन शृणुध्वं गदतो मम ॥ ७८.१० ॥

Escuchad de mí, mientras hablo, las montañas orientales que se recuerdan por su nombre como pertenecientes a Aruṇodaya; comprended su verdadera naturaleza tal como son recitadas.

Verse 11

विकङ्को मणिशृङ्गश्च सुपात्रश्चोपलो महान् । महानीलोऽथ कुम्भश्च सुबिन्दुर्मदनस्तथा ॥ ७८.११ ॥

“(Estos son) Vikaṅka, Maṇiśṛṅga, Supātra y el gran Upala; también Mahānīla, luego Kumbha, Subindu y asimismo Madana.”

Verse 12

वेणुनद्धः सुमेदाश्च निषधो देवपर्वतः । इत्येते पर्वतवराः पुण्याश्च गिरयोऽपरे ॥ ७८.१२ ॥

“Veṇunaddha, Sumedā, Niṣadha y Devaparvata: estos son tenidos por montes excelentes; y hay también otras cumbres que se consideran meritorias y sagradas.”

Verse 13

पूर्वेण मन्दरात् सिद्धाः पर्वताश्च मदायुताः । सरसो मानसस्येह दक्षिणेन महाचलाः ॥ ७८.१३ ॥

Al oriente del monte Mandara están los Siddhas y las montañas abundantes en elefantes enardecidos; y aquí, al sur del lago Mānasarovar, se hallan las grandes cordilleras.

Verse 14

ये कीर्तिता मया तुभ्यं नामतस्तान्निबोधत । शैलस्त्रिशिराश्चैव शिशिरश्चाचलोत्तमः ॥ ७८.१४ ॥

“Esos nombres que os he recitado: comprendedlos según su denominación: (los montes) Śaila, Triśiras y también Śiśira, el excelente entre los inmóviles.”

Verse 15

कपिश्च शतमक्षश्च तुरगश्चैव सानुमान् । ताम्राहश्च विषश्चैव तथा श्वेतोदनो गिरिः ॥ ७८.१५ ॥

(Hay) Kapi, Śatamakṣa, Turaga y también Sānumān; asimismo Tāmrāha y Viṣa; y también el monte Śvetodana.

Verse 16

समूलश्चैव सरलॊ रत्नकेतुश्च पर्वतः । एकमूलो महाशृङ्गो गजमूलोऽपि शावकः ॥ ७८.१६ ॥

Y (hay) Sarala llamado «Samūla», y el monte Ratnaketu; (está) Mahāśṛṅga llamado «Ekamūla», y también Śāvaka llamado «Gajamūla».

Verse 17

पञ्चशैलश्च कैलासो हिमवानचलोत्तमः । उत्तराः ये महाशैलास्तान् वक्ष्यामि निबोधत ॥ ७८.१७ ॥

(Están) Pañcaśaila, Kailāsa y Himavān, el más excelso de los montes. Ahora, en cuanto a las grandes montañas de la región septentrional, las describiré; escuchad con atención.

Verse 18

कपिलः पिङ्गलो भद्रः सरसश्च महाचलः । कुमुदो मधुमांश्चैव गर्जनो मर्कटस्तथा ॥ ७८.१८ ॥

(Se llaman) Kapila, Piṅgala, Bhadra y Sarasa; también Mahācala; Kumuda y Madhumāṁś; asimismo Garjana y Markaṭa.

Verse 19

कृष्णश्च पाण्डवश्चैव सहस्रशिरसस्तथा । पारियात्रश्च शैलेन्द्रः शृङ्गवानचलोत्तमः । इत्येते पर्वतवराः श्रीमन्तः पश्चिमे स्मृताः ॥ ७८.१९ ॥

«Kṛṣṇa» y «Pāṇḍava», y asimismo «Sahasraśiras»; también Pāriyātra, señor de las montañas, y Śṛṅgavān, la cumbre más excelsa: éstos son recordados como los montes ilustres y preeminentes de la región occidental.

Verse 20

महाभद्रस्य सरस उत्तरॆण द्विजोत्तमाः । ये पर्वताः स्थिताः विप्रास्तान् वक्ष्यामि निबोधत ॥ ७८.२० ॥

Oh, el mejor de los dvija (los nacidos dos veces), al norte del lago de Mahābhadra se hallan unas montañas—oh brāhmaṇas—ésas describiré; escuchad con atención.

Verse 21

हंसकूटो महाशैलो वृषहंसश्च पर्वतः । कपिञ्जलश्च शैलेन्द्र इन्द्रशैलश्च सानुमान् ॥ ७८.२१ ॥

“(Allí están) Haṃsakūṭa, la gran montaña; Vṛṣahaṃsa, el monte; Kapiñjala, señor de las montañas; e Indraśaila, provisto de crestas y cumbres.”

Verse 22

नीलः कनकशृङ्गश्च शतशृङ्गश्च पर्वतः । पुष्करो मेघशैलोऽथ विरजाश्चाचलोत्तमः । जारुचिश्चैव शैलेन्द्र इत्येते उत्तराः स्मृताः ॥ ७८.२२ ॥

“(Éstas son) las montañas: Nīla, Kanakaśṛṅga y Śataśṛṅga; Puṣkara; Meghaśaila; Virajā, la excelente montaña; y Jāruci, señor de las montañas—éstas se recuerdan como las (montañas) del norte.”

Verse 23

इत्येतॆषां तु मुख्यानामुत्तरेषु यथाक्रमम् । स्थलीरन्तरद्रोण्यश्च सरांसि च निबोधत ॥ ७८.२३ ॥

Así pues, respecto de estas montañas principales, sabed—en las regiones del norte y según el debido orden—acerca de las llanuras, las cuencas o valles cerrados, y también los lagos.