Adhyaya 36: Account of the Maṇija Kings and a Hymn to Govinda Leading to Liberation

Verse 1

महातपा उवाच । आदितरेतासु राजानो मणिजा ये प्रकीर्तिताः । कथयिष्यामि तान् राजन् यत्र जातोऽपि पार्थिव ॥ ३६.१ ॥

Mahātapā dijo: «Oh rey, relataré a aquellos soberanos—celebrados como los Maṇijā—entre los descendientes de Āditaretas, en la estirpe en la que también nació aquel monarca».

Verse 2

योऽसौ सुप्रभानामासीत्त स त्वं राजन् कृते युगे । जातोऽसि नाम्ना विख्यातः प्रजापाल इति शोभनः ॥ ३६.२ ॥

Oh rey, en el Kṛta Yuga tú eres aquel mismo que fue conocido como Suprabhā; ahora has nacido de nuevo y eres célebre con el nombre de “Prajāpāla”, oh ilustre.

Verse 3

शेषास्त्रेतायुगॆ राजन् भविष्यन्ति महाबलाः । यो दीप्ततेजा मणिजः स शान्तेति प्रकीर्तितः ॥ ३६.३ ॥

Oh rey, los restantes surgirán en el Tretā-yuga como hombres de gran fuerza. Aquel de fulgor ardiente, nacido de Maṇi, es proclamado como “Śānti”.

Verse 4

सुरश्मिर्भविता राजा शशकर्णो महाबलः । शुभदर्शनः पाञ्चालो भविष्यति नराधिपः ॥ ३६.४ ॥

Surgirá un rey llamado Suraśmi; y otro, Śaśakarṇa, de gran fuerza; y el apuesto Pāñcāla llegará a ser un señor entre los hombres.

Verse 5

सुशान्तिरङ्गवंशे वै सुन्दरोऽप्यङ्ग इत्युत । सुन्दश्च मुचुकुन्दोऽभूत्सुद्युम्नस्तुर एव च ॥ ३६.५ ॥

En verdad, en la estirpe de Aṅga estuvo Suśānti; y Sundara—llamado también Aṅga. Hubo asimismo a Sunda y a Muchukunda; del mismo modo a Sudyumna y a Tura.

Verse 6

सुमनाः सोमदत्तस्तु शुभः संवरणोऽभवत् । सुशीलो वसुदानस्तु सुखदो सुपतिर्भवत् ॥ ३६.६ ॥

Sumanā, y en verdad Somadatta, llegaron a ser Śubha y Saṃvaraṇa. Asimismo, Suśīla y Vasudāna fueron conocidos como Sukhada y Supati.

Verse 7

शम्भुः सेनापतिरभूत् सुकान्तो दशरथः स्मृतः । सोमोऽभूज्जनको राजा एते त्रेतायुगॆ नृप ॥ ३६.७ ॥

Śambhu llegó a ser el comandante del ejército; Sukānta es recordado como Daśaratha. Soma se convirtió en el rey Janaka: éstos fueron los soberanos en la era de Tretā.

Verse 8

सर्वे भूमिमिमां राजन् भुक्त्वा ते वसुधाधिपाः । इष्ट्वा च विविधैर्यज्ञैर्दिवं प्राप्स्यन्त्यसंशयम् ॥ ३६.८ ॥

Oh Rey, todos aquellos soberanos de la tierra—tras haber disfrutado (es decir, gobernado) esta región y haber ofrecido sacrificios (yajñas) de diversas clases—sin duda alcanzarán el cielo.

Verse 9

श्रीवराह उवाच । एवं श्रुत्वा स राजर्षिर्ब्रह्मविद्याममृतं प्रभुः । आख्यानं परमं प्रीतस्तपश्चर्तुमियाद्वनम् ॥ ३६.९ ॥

Dijo Śrī Varāha: Habiendo oído así, aquel sabio real—señor capaz—recibió la Brahma-vidyā, el conocimiento de Brahman semejante al néctar de amṛta. Gozoso por el relato supremo, se encaminó al bosque para emprender la ascesis (tapas).

Verse 10

ऋषिरध्यात्मयोगेन विहायेदं कलेवरम् । ब्रह्मभूतोऽभवद्धात्री हरौ लयमवाप च ॥ ३६.१० ॥

Por medio del adhyātma-yoga, el sabio abandonó este armazón corporal. Establecido en Brahman, llegó a ser uno con Brahman; y Dhātrī, el Sustentador, alcanzó también la disolución (laya) en Hari.

Verse 11

वृन्दावनं च राजा असौ तपोऽर्थं गतवान् प्रभुः । तत्र गोविन्दनामानं हरिं स्तोतुमथारभत् ॥ ३६.११ ॥

Aquel rey—señor eminente—fue a Vṛndāvana con el propósito de practicar austeridades; allí comenzó a entonar himnos a Hari, conocido con el nombre de Govinda.

Verse 12

राजोवाच । नमामि देवं जगतां च मूर्तिं गोपेन्द्रमिन्द्रानुजमप्रमेयम् । संसारचक्रक्रमणैकदक्षं क्षितीधरं देववरं नमामि ॥ ३६.१२ ॥

Dijo el Rey: «Me inclino ante el Dios que es la forma encarnada de los mundos; ante Gopendra, el hermano menor de Indra, el inconmensurable; ante aquel que, de modo único, es diestro en poner en marcha la rueda del saṃsāra; ante el portador de la tierra—ante el más excelso entre los dioses, me inclino».

Verse 13

भवोदधौ दुःखशतोर्मिभीमे जरावर्ते कृष्णपातालमूले । तदन्तमेको दधते सुखं मे नमोऽस्तु ते गोपतिरप्रमेय ॥ ३६.१३ ॥

En el océano del devenir, terrible por cientos de olas de sufrimiento—en el remolino de la vejez, en la raíz del oscuro Pātāla—tú solo estableces su fin y me otorgas bienestar. Homenaje a ti, oh Gopati, inconmensurable.

Verse 14

व्याध्यादियुक्तः पुरुषैर्ग्रहैश्च सङ्घट्टमानं पुनरेव देव । नमोऽस्तु ते युद्धरते महात्मा जनार्दनो गोपतिरुग्रबाहुः ॥ ३६.१४ ॥

Oh dios—cuando los hombres afligidos por enfermedades y males semejantes, y también acosados por fuerzas hostiles, vuelven a ser golpeados y abatidos—homenaje a ti, gran alma entregada al combate: Janārdana, protector de los seres, Gopati de brazos poderosos.

Verse 15

त्वमुत्तमः सर्वविदां सुरेश त्वया ततं विश्वमिदं समस्तम् । गोपेन्द्र मां पाहि महानुभाव भवाद्भीतं तिग्मरथाङ्गपाणे ॥ ३६.१५ ॥

Tú eres el supremo entre todos los sabios, oh Señor de los dioses; por ti este universo entero está plenamente compenetrado. Oh Gopendra, protégeme—a mí, que temo el devenir—oh de gran majestad, oh portador en tu mano del disco fulgurante.

Verse 16

परोऽसि देव प्रवरः सुराणां पुंसः स्वरूपोऽसि शशिप्रकाशः । हुताशवक्त्राच्युत तीव्रभाव गोपेन्द्र मां पाहि भवे पतन्तम् ॥ ३६.१६ ॥

Oh Dios trascendente, eres el más excelso entre los dioses; eres la forma verdadera del Supremo Puruṣa, resplandeciente como la luna. Oh Acyuta, de boca como fuego y de poder vehemente; oh Gopendra, protégeme mientras caigo en el ciclo del devenir mundano.

Verse 17

संसारचक्रक्रमणान्यनेका- न्याविर्भवन्त्यच्युत देहिनां यत् । त्वन्मायया मोहितानां सुरेश कस्ते मायां तरते द्वन्द्वधामा ॥ ३६.१७ ॥

Oh Acyuta, para los seres encarnados se manifiestan muchos modos de girar dentro de la rueda del saṃsāra. Oh Señor de los dioses, para quienes están confundidos por tu māyā: ¿quién puede atravesar esa māyā, morada de las dualidades?

Verse 18

अगोत्रमस्पर्शमरूपगन्ध- मनामनिर्देशमजं वरेण्यम् । गोपेन्द्र त्वां यद्युपासन्ति धीराः- स्ते मुक्तिभाजो भवबन्धमुक्ताः ॥ ३६.१८ ॥

Oh Gopendra, si los sabios firmes te adoran—tú, que estás más allá del linaje, del contacto, de la forma y el aroma, más allá de la mente y de toda designación verbal, no nacido y supremamente digno—entonces ellos participan de la liberación, libres del vínculo del devenir.

Verse 19

शब्दातिगं व्योमरूपं विमूर्त्तिं विकर्म्मिणां शुभभावं वरेण्यम् । चक्राब्जपाणिं तु तथोपचारादुक्तं पुराणे सततं नमामि ॥ ३६.१९ ॥

Me inclino sin cesar, tal como se declara en el Purāṇa y conforme a las formas prescritas de ofrenda reverente, ante Aquel que trasciende el sonido, cuya forma es como el cielo, sin cuerpo; que es la disposición auspiciosa para quienes realizan acciones rituales, el más digno de elección—cuyas manos portan el disco y el loto.

Verse 20

त्रिविक्रमं क्रान्तजगत्त्रयं च चतुर्मूर्त्तिं विश्वगतां क्षितीशम् । शम्भुं विभुं भूतपतिं सुरेशं नमाम्यहं विष्णुमनन्तमूर्त्तिम् ॥ ३६.२० ॥

Me postro ante Viṣṇu de formas infinitas: Trivikrama, que ha recorrido con sus pasos los tres mundos; el de cuatro formas, omnipresente en el universo, señor de la tierra; el auspicioso, el soberano, señor de los seres y señor de los dioses.

Verse 21

त्वं देव सर्वाणि चराचराणि सृजस्यथो संहरसे त्वमेव । मां मुक्तिकामं नय देव शीघ्रं यस्मिन् गता योगिनो नापयान्ति ॥ ३६.२१ ॥

Oh Señor, tú solo creas a todos los seres, móviles e inmóviles, y tú solo los reabsorbes de nuevo. Guíame pronto, oh Dios, a mí que anhelo la liberación, hacia ese estado al que, una vez llegados, los yoguis no retornan.

Verse 22

जयस्व गोविन्द महानुभाव जयस्व विष्णो जय पद्मनाभ । जयस्व सर्वज्ञ जयाप्रमेय जयस्व विश्वेश्वर विश्वमूर्ते ॥ ३६.२२ ॥

¡Victoria a Govinda, oh magnánimo! ¡Victoria a Viṣṇu; victoria a Padmanābha! ¡Victoria al Omnisciente; victoria al Inconmensurable; victoria al Señor del universo, oh Aquel cuya forma es el universo!

Verse 23

श्रीवराह उवाच । एवं स्तुत्वा तदा राजा निधाय स्वं कलेवरम् । परमात्मनि गोविन्दे लयमागाच्छ शाश्वते ॥ ३६.२३ ॥

Śrī Varāha dijo: «Así, después de alabar, el rey dejó su propio cuerpo y entró en la disolución (laya) en el eterno Govinda, el Ser Supremo (Paramātman)».