Adhyaya 185: Installation of a Bronze (Kāṁsya) Icon (Arcā)

Verse 1

अथ कांस्यार्चास्थापनम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ कांस्येन प्रतिमां कृत्वा सुरूपां सुप्रतिष्ठिताम् ॥ सर्वाङ्गावयवैर्युक्तां विमलां कर्मनिर्मिताम् ॥

Ahora, la instalación de una imagen de bronce/latón. Dijo Śrī Varāha: Habiendo hecho una imagen en bronce, de bella forma y bien dispuesta para su consagración, provista de todos los miembros y submiembros, impecable y elaborada por obra experta—

Verse 2

ज्येष्ठायां चैव नक्षत्रे मम वेश्मन्युपानयेत् ॥ गीतवादित्रशब्देन बहुभिर्मङ्गलैस्तथा ॥

Y en el nakṣatra Jyeṣṭhā, debe llevarse a mi santuario/casa, acompañado por el sonido del canto y de los instrumentos musicales, y asimismo por muchos ritos y signos auspiciosos.

Verse 3

अर्घ्यं गृहीय यथान्यायमिमं मन्त्रं उदाहरेत् ।

Habiendo tomado la ofrenda de arghya según el rito prescrito, debe entonces recitarse este mantra.

Verse 4

योऽसौ भवान् सर्वयज्ञेषु पूज्यो ध्येयो गोप्ता विश्वकामो महात्मा ॥ प्रसन्नात्मा भगवान् मे प्रसन्नः सुपूजितस्तिष्ठ हि लोकनाथ ।

Tú—digno de adoración en todos los sacrificios, digno de meditación, protector, cumplidor de todos los fines, magnánimo—que el Bienaventurado Señor, sereno en sí mismo, me sea propicio. Oh Señor del mundo, habiendo sido debidamente venerado, permanece aquí.

Verse 5

अर्घ्यं दत्त्वा यथान्यायं स्थापयेत् तदुदङ्मुखः ॥ यथान्यायेन संस्थाप्य कुर्याच्चैवाधिवासनम् ।

Después de ofrecer el arghya conforme al rito, mirando hacia el norte, debe establecerlo. Habiéndolo colocado debidamente, ha de realizar también el rito de ādhivāsana, la ‘morada’ consagratoria.

Verse 6

चतुरः कलशांश्चैव पञ्चगव्यसमन्वितान् ॥ सर्वगन्धैश्च लाजैश्च मधुना च विशेषतः ।

Y (prepárese) también cuatro vasijas (kalaśa), provistas de pañcagavya; con todas las sustancias fragantes, con lājā (granos tostados) y, de modo especial, con miel.

Verse 7

चतुरः कलशान् पूर्य स्नानार्थं मे समन्त्रकम् ॥ ततश्चास्तंगते सूर्ये शुद्धैर्भागवतैः सह ।

Llenando cuatro vasijas para mi baño, junto con los mantras correspondientes; y luego, cuando el sol se haya puesto, junto con devotos Bhāgavata purificados, (se debe proceder).

Verse 8

कुर्यात् संस्थापनं तत्र ममार्चायास्तु पूजकः ॥ गृहीत्वा कलशांस्तत्र शुद्धान् भागवतांस्तथा ।

Allí el oficiante debe realizar la consagración e instalación de mi imagen sagrada (arcā). Tomando allí las vasijas rituales, y reuniendo asimismo a los Bhāgavatas purificados, debe proceder.

Verse 9

नमो नारायणायेति उक्त्वा मन्त्रं उदाहरेत् ।

Habiendo dicho: «Namo Nārāyaṇāya» (“Homenaje a Nārāyaṇa”), debe entonces recitar el mantra.

Verse 10

विकार अविकार अकार सकार शकार षकार स्वच्छन्दरूपः क्षरमक्षरं धृतिरूपः अरूपमिति नमः पुरुषोत्तमायेति ॥ व्यतीतायां तु शर्वर्यामुदिते च दिवाकरे ॥ अश्वेन च मुहूर्तेन प्राप्ते मूलेषु चोत्तरे ।

«(Tú eres) transformación y no transformación; las sílabas a, sa, śa, ṣa; de forma libre por propia voluntad; lo perecedero y lo imperecedero; de la forma de la firmeza; sin forma»—así: «Namo Puruṣottamāya, homenaje al Supremo Ser». Y cuando la noche ha pasado y el sol ha salido, y cuando ha llegado el muhūrta llamado Aśvina, (con la luna) en Mūla y en el sector del norte…

Verse 11

पूर्वोक्तेषु विधानेन मम शास्त्रानुदर्शिनाम् ॥ स्थापयेद्द्वारमूले तु मम वेष्मनि सुन्दरि ।

Según el rito expuesto antes, para quienes siguen mis enseñanzas, debe establecerse (esto) en la base de la puerta, en mi santuario, oh hermosa.

Verse 12

सर्वशान्त्युदकं गृहीय सर्वगन्धफलानि च ॥ नमो नारायणायेति उक्त्वा मन्त्रं उदाहरेत् ।

Habiendo tomado el śāntyudaka, el agua de apaciguamiento total, y todas las sustancias fragantes y los frutos, y habiendo dicho «Namo Nārāyaṇāya» (“Homenaje a Nārāyaṇa”), debe entonces recitar el mantra.

Verse 13

मन्त्रः— ॐ इन्द्रो भवान् त्वं च यमः कुबेरो जलेश्वरः सोमबृहस्पती च॥ शुक्रः शनैश्चरबुधौ सह सैहिकेयकेतू रविश्चैव धरात्मजस्त्वम्॥

Mantra: «Oṁ—Tú eres Indra, y también Yama, Kubera, el Señor de las aguas; eres Soma y Bṛhaspati. Eres Śukra; y Śanaiścara y Budha, junto con Rāhu y Ketu; y eres asimismo Ravi (el Sol) y el hijo de la Tierra (Maṅgala).»

Verse 14

तथैव सर्वौषधयो जलानि वायुः च पृथ्वी च स वायुसारथिः॥ नागाः सयक्षाश्च दिशश्च सर्वास्तस्मै नमस्ते पुरुषोत्तमाय इति॥

«Asimismo: todas las plantas medicinales, las aguas, el viento y la tierra—y aquel cuyo auriga es el viento; los nāgas, los yakṣas y todas las direcciones—reverencia a Él, a Puruṣottama.»

Verse 15

अनेनैव तु मन्त्रेण कृत्वा कर्म सुपुष्कलम्॥ मम तां प्रतिमां गृह्य ततो वेश्मन्युपानयेत्॥

«Con este mismo mantra, habiendo realizado el rito en toda su plenitud, debe tomarse mi imagen y luego llevarla a la morada (espacio consagrado).»

Verse 16

एकान्ते स्नापयेन मां च जलैः पूर्वाभिमन्त्रितैः॥ प्रगृह्य कलशेभ्यश्च जलं गन्धसमन्वितम्॥

«En un lugar apartado, debe bañárseme con aguas previamente consagradas por mantra; tomando también agua de las vasijas, agua dotada de fragancia.»

Verse 17

गात्रसंशोधनार्थाय इमं मन्त्रमुदाहरेत्॥

«Para la purificación de los miembros del cuerpo, debe recitarse este mantra.»

Verse 18

मन्त्रः— सरांसि ये ते च समस्तसागराः नद्यश्च तीर्थानि च पुष्कराणि॥ आयान्तु तान्येव तव प्रसादाच्छुद्ध्यै च मे स्युः पुरुषोत्तमाय इति॥

Mantra: «Que vengan aquí, por tu gracia, esos lagos, todos los océanos, los ríos, los vados sagrados (tīrtha) y los puṣkara (estanques sagrados de loto); y que sean para mí medios de purificación. Salutación a Puruṣottama.»

Verse 19

गन्धधूपादिभिश्चैव यथाविभवशक्तितः॥ पश्चाद्वस्त्राणि मे दद्यान्मम गात्रसुखानि च॥

«Con perfumes, incienso y cosas semejantes, según los recursos y la capacidad; después, debe ofrecerme vestiduras, vestiduras agradables para el cuerpo.»

Verse 20

तान्यानयित्वा वस्त्राणि ममाग्रे स्थापयेन्नरः॥ उभौ तौ चरणौ नत्वा इमं मन्त्रमुदाहरेत्॥

«Habiendo traído esas vestiduras, el hombre debe colocarlas ante mí; y, tras inclinarse ante esos dos pies, debe recitar este mantra.»

Verse 21

मन्त्रः— वस्त्राणि देवेन्द्र मया हृतानि सूक्ष्माणि सौम्यानि सुखावहानि॥ गात्रस्य सन्तुष्टिकराणि तुभ्यं गृह्णीष्व देवेश सुलोकनाथ॥

Mantra: «Oh Devendra, he traído vestiduras: finas, suaves y portadoras de bienestar. Acéptalas, oh Señor de los dioses, oh protector de los mundos buenos; son para la satisfacción y el confort del cuerpo.»

Verse 22

वेदोपवेद ऋग्वेद यजुर्वेद सामवेद अथर्वणवेद संस्तुत इति नमः परम्परायेति॥ अर्चितालङ्कृतं कृत्वा पूर्वन्यायेन सुन्दरी॥ पश्चान्मे प्रापणं दद्यान्मन्त्रवद्विधिपूर्वकम्॥

«“Alabado por los Vedas y las ciencias auxiliares (upaveda): Ṛgveda, Yajurveda, Sāmaveda y Atharvaveda”: así se dice, “salutación a la paramparā (la tradición)”. Habiendo adorado y adornado (la imagen) según el procedimiento previo, oh bella, después debe presentarme la ofrenda final (prāpaṇa), con mantra y conforme a la regla prescrita.»

Verse 23

दत्त्वा प्रापणकं तत्र दद्यादाचमनं ततः ॥ शान्तिपाठश्च वै कार्यो मन्त्रेणानेन सुन्दरि

Habiendo ofrecido allí la ofrenda, debe darse luego agua para el ācamana (sorbo ritual). Después de eso, oh hermosa, ha de realizarse ciertamente el śānti-pāṭha, la recitación apaciguadora, con este mantra.

Verse 24

विद्याः सर्वे ब्रह्म च ब्राह्मणाश्च ग्रहाः सर्वे सरितः सागराश्च ॥ इन्द्राद्यष्टौ लोकपालाश्च सर्वे पूर्वोक्ता ये सर्वशान्तिं च कुर्युः

Que todas las ramas del saber sagrado, Brahman y los brāhmaṇas; que todos los planetas, los ríos y los océanos; y que todos los guardianes de los mundos—Indra y los otros siete—antes mencionados, otorguen la pacificación completa, el bienestar universal.

Verse 25

आयाम यम कामदम वाम ॐ नमः पुरुषोत्तमायेति सूत्रम् ॥ वृत्तेष्वेवोपचारेषु मम कुर्यात्प्रदक्षिणम् ॥ अभिवादनं स्तुतिं चापि कृत्वा भागवतांश्छुचीन्

«Āyāma, yama, kāmadama, vāma; Oṃ—namah a Puruṣottama»: tal es la fórmula. En las vueltas prescritas del servicio, debe hacerse pradakṣiṇa (circunvalación) alrededor de mí; y, tras ofrecer salutación respetuosa y alabanza, honrar a los devotos puros del Señor.

Verse 26

सम्पूज्य ब्राह्मणान्पश्चाद्भोजयेत् पायसादिभिः ॥ तेभ्यः शान्त्युदकं गृह्य द्विजेभ्यः कमलेक्षणे

Después de honrar debidamente a los brāhmaṇas, debe alimentárseles con pāyasa (arroz con leche) y otros manjares. Habiendo recibido de ellos el śānti-udaka, el agua de pacificación, oh de ojos de loto, debe tomarse de los dvijas, los dos veces nacidos.

Verse 27

दद्यादभ्युक्षणं मह्यं तेनाहं पूजितोऽभवम् ॥ सर्वान्विसर्जयित्वा तु कुर्याद्वै गुरुपूजनम्

Debe rociarse sobre mí el agua consagrada; por ello quedo honrado. Luego, tras despedir respetuosamente a todos, debe realizarse ciertamente la veneración del maestro (gurupūjana).

Verse 28

तेनाहं पूजितो देवि एवमेतन्न संशयः ॥ ब्राह्मणान्मम भक्तांश्च गुरूंश्चैव हि निन्दति

Por ello soy honrado, oh diosa; así es, sin duda. Pero quien injuria a los brāhmaṇas, a mis devotos y a los maestros, ciertamente actúa en contra de esta disciplina.

Verse 29

नाशयिष्यामि तं देवि सत्यं मतेद्ब्रवीमि ते ॥ जलस्य बिन्दवो यावन्मम गात्रेषु तिष्ठति

Lo destruiré, oh diosa; esta verdad, según mi entendimiento, te la declaro: mientras las gotas de agua permanezcan sobre mis miembros.

Verse 30

तावद्वर्षसहस्राणि मम लोकेषु तिष्ठति ॥ य एतेन विधानेन स्थापयिष्यति मां नरः

Por tantos miles de años permanece en mis mundos: el hombre que, conforme a este rito prescrito, me establecerá (en la ceremonia).

Verse 31

तारितं च कुलं तेन पितृजं मातृजं तथा ॥ एतत्ते कथितं भद्रे कांस्येन स्थापनं मम

Y por él ese linaje es salvado y llevado al otro lado, tanto el paterno como el materno. Esto te he dicho, oh bienaventurada: mi instalación mediante el metal de campana (kāṃsya).

Verse 32

कथयिष्यामि ते ह्येवं रौप्येण स्थापनं मम

Y ahora, en verdad, te explicaré de este modo mi instalación mediante la plata.

Verse 33

मन्त्रः— आदिर्भवान्ब्रह्मयुगान्तकल्पः सर्वेषु कालेष्वपि कल्पभूतः ।। एको भवान्नास्ति कश्चिद्द्वितीय उपागतस्तिष्ठ हि लोकनाथ ॥

Mantra: «Tú eres el Primordial, el eón que señala el fin de la era de Brahmā; en todos los tiempos eres el fundamento mismo del ciclo cósmico. Tú solo eres Uno: no hay segundo. Habiéndote acercado, permanece aquí, oh Señor de los mundos»

Verse 34

एवं मां स्नाप्य विधिना मम कर्मानुसारिणः ।। एवं न्यायेन मां तत्र अर्चयित्वा यथोचितम् ॥

«Así, después de bañarme conforme al debido procedimiento, y actuando según el rito prescrito; así también, por el método correcto, habiéndome adorado allí como corresponde.»

Verse 35

अङ्गुलीयकवासोभिर्दानसम्माननादिभिः ।। यो गुरुं पूजयेद्भूमे भक्तियुक्तेन चेतसा ॥

«Con anillos y vestiduras, con dones, honores y cosas semejantes: quienquiera que venere al maestro en la tierra con una mente colmada de devoción…»