Adhyaya 182: Installation of a Stone Image (Ritual Procedure for Consecration)

Verse 1

अथ शैलार्चास्थापनम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ यथा तिष्ठामि शैलेषु प्रतिमायामितस्ततः ॥

Śrī Varāha dijo: «De nuevo expondré otro procedimiento; escucha, oh Vasundharā, cómo soy establecido en las montañas—aquí y allá—en la forma de una imagen sagrada (mūrti)»

Verse 2

सुरूपां च शिलां दृष्ट्वा निःशल्यां सुपरिक्षिताम् ॥ तत्र दक्षं रूपकारं शीघ्रं च विनियोजयेत् ॥

Al ver una piedra de buena forma, sin defectos y cuidadosamente examinada, debe emplearse allí sin demora a un escultor experto.

Verse 3

शीघ्रमालिख्य तं तत्र श्वेतवर्तिकया नरः ॥ प्रदक्षिणां ततः कृत्वा पूजयेदक्षतादिभिः ॥

Allí, la persona debe trazar o marcarlo rápidamente con una tiza blanca; luego, tras hacer la pradakṣiṇā (circunvalación), debe adorarlo con akṣata (arroz entero) y otras ofrendas.

Verse 4

दीपकं च ततो दद्याद्बलिं दध्योदनेन च ॥ नमो नारायणायेति उक्त्वा मन्त्रमुदीरयेत् ॥

Luego debe ofrecer una lámpara y un bali (ofrenda) con arroz y cuajada; habiendo dicho «Namo Nārāyaṇāya» (“Homenaje a Nārāyaṇa”), debe recitar el mantra.

Verse 5

मन्त्रः— योऽसौ भवान्सर्वजनप्रवीरः सोमाग्नितेजाः सुमतिप्रधानः ॥ एतेन मन्त्रेण तु वासुदेव प्रतिष्ठितो वर्धय कीर्तिराशिम् ॥

Mantra: «Tú, héroe entre todos los seres, dotado del resplandor de Soma y de Agni, el primero en buen consejo—por este mantra, oh Vāsudeva, una vez establecido, acrecienta la suma de tu gloria.»

Verse 6

प्रवर अयुतवराह जय जय वर्धस्व ॥ अनेनैव तु मन्त्रेण कर्तव्यं यस्य यादृशम् ॥ एवंरूपं ततः कृत्वा देवं नारायणं प्रभुम् ॥

«Oh excelso, oh Ayuta-Varāha: victoria, victoria; prospera.» Con este mismo mantra debe realizarse lo que corresponde según la forma que se pretende; y, habiéndolo conformado de tal modo, se procede ante el Señor Nārāyaṇa, el divino soberano.

Verse 7

ततो वै स्थापयेत् तत्र पूर्वाभिमुखमेव तु ॥ अहोरात्रमुषित्वैवं शुक्लवस्त्रेण भूषितः ॥

Luego debe instalarse allí, orientado hacia el este. Habiendo permanecido así durante un día y una noche, adornado con vestiduras blancas, el rito continúa.

Verse 8

शुक्लयज्ञोपवीती च कृत्वा वै दन्तधावनम् ॥ सर्वगन्धोदकं गृह्य इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥

Llevando el yajñopavīta (cordón sagrado) blanco y habiendo realizado la limpieza de los dientes, tomando agua perfumada con diversas fragancias, debe recitarse este mantra.

Verse 9

मन्त्रः— योऽसौ भवांस्तिष्ठति सर्वरूपं मायाबलं सर्वजगत्स्वरूपम् ॥ एतेन मन्त्रेण जगत्स्वरूप सम्पूजितस्तिष्ठसि लोकनाथ ॥

Mantra: «Tú que permaneces como todas las formas, cuyo poder es māyā, cuya naturaleza es la forma del universo entero: por este mantra, oh forma del mundo, plenamente adorado, permaneces, oh Señor del mundo.»

Verse 10

यो मां संस्थापयेद्भूमे मम कर्मपरायणः ॥ स याति वैष्णवं लोकं नात्र कार्या विचारणा ॥

Quienquiera que me instale en la tierra, dedicado a mi acto ritual, llega al mundo vaiṣṇava; sobre esto no se prescribe más deliberación.

Verse 11

यावकं पायसं भुक्त्वा अहोरात्रं समापयेत् ॥ ततः पश्चिमसन्ध्यायां दद्याच्चत्वारि दीपकान् ॥

Habiendo comido gachas de cebada y arroz con leche, debe completarse la observancia durante un día y una noche. Luego, en el crepúsculo vespertino (sandhyā), ofrézcanse cuatro lámparas.

Verse 12

पञ्चगव्यं च गन्धं च वारिणा सह मिश्रयेत् ॥ चतुरः कलशांश्चैव स्थापयेत्पादमूलतः ॥

Mézclese el pañcagavya y las sustancias fragantes junto con agua. Y colóquense también cuatro kalashas (vasijas) al pie de los pies (de la deidad o imagen).

Verse 13

गीतवादित्रघोषेण उत्सवं तत्र कारयेत् ॥ ब्राह्मणैः सामगैस्तत्र वेदघोषं तु कारयेत् ॥

Allí debe celebrarse un festival con el clamor de cantos y de instrumentos. Y allí mismo debe hacerse la recitación védica por brāhmaṇas que entonan los himnos del Sāman.

Verse 14

ब्रह्माक्षरसहस्राणि पठतां ब्रह्मवादिनाम् ॥ येषां पठितशब्देन शुभगीतस्वरेण च ॥

Para aquellos expositores del Brahman, que recitan miles de sílabas del texto sagrado: por el mismo sonido de su recitación y por el tono auspicioso de su canto...

Verse 15

पुनरावाहनं कुर्यान्मन्त्रेणानेन सुव्रतः ॥ आगच्छ हे देव सुमन्त्रयुक्तः पञ्चेन्द्रियैः षट्सु तथा प्रधानः ॥

El observante disciplinado debe realizar una nueva invocación (āvāhana) con este mantra: «Ven, oh Dios, provisto del buen mantra; presente con los cinco sentidos, con las seis (categorías) y asimismo como el Pradhāna, el principio primordial».

Verse 16

एतेषु भूतेषु च संविधाता आवासितस्तिष्ठति लोकनाथ ॥

Y en estos seres y elementos, el Ordenador, aquí entronizado, permanece como el Señor del mundo.

Verse 17

अनेनैव तु मन्त्रेण समित्तिलघृतेन च ॥ मधुना चैव होतव्यमष्टोत्तरशताहुतिः ॥

Y con este mismo mantra deben ofrecerse oblaciones con leños de ofrenda, sésamo y ghee, y también con miel, realizando ciento ocho ofrendas.

Verse 18

पञ्चगव्यं ततः प्राश्य मन्त्रेण विधिपूर्वकम् ॥ सर्वगन्धैश्च लाजैश्च पञ्चगव्यजलं तथा ॥

Luego, habiendo ingerido el pañcagavya conforme al rito y con el mantra, (se procede) con todas las fragancias y con lāja (granos tostados), y asimismo con el agua de pañcagavya.

Verse 19

ततः प्रासादे स्थाप्योऽहं गीतवादित्रमङ्गलैः ॥ सर्वगन्धान्स्ततो गृहीत्वा इमं मन्त्रं उदाहरेत् ॥

Luego, debo ser instalado en el prāsāda (templo) en medio de cantos e instrumentos auspiciosos. Después, tomando todas las fragancias, debe recitarse este mantra.

Verse 20

मन्त्रश्च — योऽसौ भवान्लक्षणलक्षितश्च लक्ष्म्या च युक्तः सततं पुराणः ॥ अत्र प्रासादे सुसमिद्धतेजाः प्रवेशमायाहि नमो नमस्ते ॥

Y el mantra es: «Tú, en verdad, señalado por los signos auspiciosos, siempre unido a Lakṣmī, el Eterno Antiguo; aquí, en este templo, oh tú de resplandor bien encendido, ven y entra. Reverencia, reverencia a ti».

Verse 21

तत एतेन मन्त्रेण प्रासादं संप्रवेशयेत् ॥ प्रतिमा स्थापितव्या मे मध्ये न तु विपार्श्वतः ॥

Luego, con este mantra, debe entrarse en el templo. La imagen ha de ser instalada para Mí en el centro, no a ninguno de los lados.

Verse 22

एवं संस्थापनं कृत्वा दद्यादुद्वर्तनं विभोः ॥ चन्दनं कुङ्कुमं चैव मिश्रं कालेयकेन च ॥

Habiendo así completado la instalación, debe ofrecerse al Señor el udvartana (unción ceremonial): sándalo y azafrán, mezclados también con kāleyaka.

Verse 23

एवं चोद्वर्तनं कृत्वा इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥ योऽसौ भवान्सर्वजगत्प्रधानः सम्पूजितो ब्रह्मबृहस्पतिभ्याम् ॥ प्रवन्दितः कारणं मन्त्रयुक्तः सुस्वागतं तिष्ठ सुलोकनाथ ॥

Y habiendo así realizado el udvartana, recítese este mantra: «Tú, en verdad, preeminente sobre todo el mundo, eres adorado por Brahmā y por Bṛhaspati; eres venerado como la causa, dotado de mantra. Bienvenido; permanece aquí, oh Señor de los mundos virtuosos».

Verse 24

एवं संस्थापनं कृत्वा गन्धमाल्यैश्च पूजयेत् ॥ शुक्लवस्त्राणि मे दद्यादिमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥

Habiendo así completado la instalación, debe adorarse con perfumes y guirnaldas. Debe ofrecerme vestiduras blancas y recitar este mantra.

Verse 25

मन्त्रः— वस्त्राणि देवेश गृहाण तानि मया सुभक्त्या रचितानि यानि ॥ इमानि सन्धारय विश्वमूर्त्ते प्रसीद मह्यं च नमो नमस्ते ॥

Mantra: «Oh Señor de los dioses, acepta esas vestiduras que he preparado con sincera devoción. Vístelas, oh Tú cuya forma es el universo; sé propicio conmigo: reverencia, reverencia a Ti».

Verse 26

एवं वस्त्राणि मे दद्याद्विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ धूपनं मे ततो दद्यात्कुङ्कुमागुरुमिश्रितम् ॥ एवं च धूपनं दद्यादिमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥

Así, conforme al rito prescrito, debe ofrecerme las vestiduras mediante la acción debida. Luego debe ofrecerme incienso mezclado con kunkuma (azafrán) y agaru. Y al ofrecer el incienso, debe recitar este mantra.

Verse 27

एवं पूजां ततः कृत्वा प्रापणं च निवेदयेत् ॥ पूर्वोक्तेन विधानेन प्रापणं चोपकल्प्य च ॥

Habiendo realizado así la adoración, debe presentarse la ofrenda llamada prāpaṇa. Y, habiendo preparado el prāpaṇa según el procedimiento expuesto anteriormente, debe ofrecerse.

Verse 28

पूर्वोक्तेनैव मन्त्रेण दद्यत्प्रापणकं बुधः ॥ प्रापणान्ते चाचमनं दद्याद्देहविशुद्धये ॥

Con ese mismo mantra mencionado antes, el sabio debe ofrecer el prāpaṇa. Y al concluir el prāpaṇa, debe realizarse el ācamana, el sorbo ritual de agua, para la purificación del cuerpo.

Verse 29

शान्तिजापस्ततः कार्यः सर्वकार्यर्थसिद्धिदः ॥ मन्त्रः— त्वं वै सुशान्तिं कुरु लोकनाथ राज्ञः सराष्ट्रस्य च ब्राह्मणानाम् ॥ बालेषु वृद्धेषु गवाङ्गणेषु कन्यासु शान्तिं च पतिव्रतासु ॥

Luego debe realizarse el śānti-japa, la recitación de paz, pues se dice que otorga el logro de los fines de toda empresa. Mantra: «Tú, en verdad, concede profunda paz, oh Señor del mundo: al rey y a su reino, y a los brāhmaṇas; paz entre los niños y los ancianos, entre las vacas y los hogares, entre las doncellas, y también entre las esposas fieles»

Verse 30

रोगा विनश्यन्तु च सर्वतश्च कृषीवलानां च कृषिः सदा स्यात् ॥ सुभिक्षयुक्ताश्च सदा हि लोकाः काले सुवृष्टिर्भविता च शान्तिः ॥

Que las enfermedades sean destruidas por todas partes; y que la agricultura de los cultivadores prospere siempre. Que los pueblos estén siempre provistos de abundantes alimentos; que lleguen a su tiempo las lluvias benéficas, y que haya paz.

Verse 31

आगमिष्याम्यहं देवि मन्त्रपाठो मम प्रियः ॥ निःशब्दं च ततः कृत्वा स्थाप्यो भागवतैः सह

«Vendré, oh Diosa; la recitación de mantras me es querida. Luego, estableciendo el silencio, (la imagen) debe ser instalada junto con los devotos de Bhagavān.»

Verse 32

एवं विधिं ततः कृत्वा विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ सम्पूज्य तत्र देवेशं ब्राह्मणान्भोजयेद्व्रती

«Así, habiendo realizado el rito conforme al procedimiento, mediante un acto sancionado por la norma, el observante del voto debe adorar allí al Señor y alimentar a los brāhmaṇas.»

Verse 33

दीनानाथान्प्रतर्प्याथ यथाविभवशक्तितः ॥ य एतेन विधानेन कुर्यात्संस्थापनं मम

«Luego, habiendo satisfecho a los pobres y a los desamparados según la riqueza y la capacidad—quienquiera que, por este método, realice mi instalación…»

Verse 34

यावन्तो मम गात्रेषु जायन्ते जलबिन्दवः ॥ तावद्वर्षसहस्राणि मम लोकेषु तिष्ठति

«Por tantas gotas de agua como surjan sobre mis miembros, por tantos miles de años permanece él en mis mundos.»

Verse 35

यो मां संस्थापयेद्भूमे सर्वाहङ्कारवर्जितः ॥ तारितं च कुलं तेन सप्त सप्त च सप्ततिः

«Quienquiera que me instale en la tierra, libre de todo egoísmo—por él su linaje es llevado a salvo: siete y siete y setenta (generaciones).»

Verse 36

एतत्ते कथितं भद्रे शैलिकास्थापनं मम ॥ धर्मसन्धारणार्थाय मम भक्तसुखाय च

Esto te ha sido explicado, oh bienaventurada: mi instalación sobre piedra, para sostener el dharma y para el bienestar de mis devotos.

Verse 37

करणधारणप्रवध्यं उदाहरणम् अपराजितम् अजारामर । सम्पूज्य स्नापयात्मानम् अनेन मन्त्रेण ॐ नमो वासुदेवाय ॥ एवं तु स्थापनं कृत्वा शिलायां मम सुन्दरि ॥ ततोऽधिवासनं कार्यं पूर्वप्रोष्ठपदासु च

Habiendo rendido culto debidamente, uno debe bañarse a sí mismo con este mantra: «Oṃ, homenaje a Vāsudeva». Así, tras realizar mi instalación sobre una piedra, oh hermosa, debe efectuarse luego el rito de adhivāsana, también en los días de Pūrvaproṣṭhapadā.

Verse 38

एवं कृते विधाने भवामि सन्निहितः स्वयम् ॥ व्यतीतायां तु शर्वर्यां प्रभाते विमले ततः

Cuando el rito se realiza de este modo, yo mismo me hago presente. Y cuando la noche ha pasado, entonces, en la mañana clara…

Verse 39

मन्त्रः — असावनादिः पुरुषः पुराणो नारायणः सर्वजगत्प्रधानः ॥ गन्धं च माल्यानि च धूपदीपौ गृहाण देवेश नमो नमस्ते

Mantra: «Aquel Puruṣa primordial, sin comienzo, el antiguo—Nārāyaṇa, el principio supremo de todo el universo. Recibe el perfume, las guirnaldas, el incienso y la lámpara, oh Señor de los dioses; homenaje, homenaje a ti».