Adhyaya 157: Praise of the Malayārjuna Sacred Ford and the Mathurā–Yamunā Pilgrimage Cycle

Verse 1

अथ मलयार्जुनतीर्थादिस्नानादिप्रशंसा ॥ श्रीवराह उवाच ॥ यमुनापारमुल्लङ्घ्य तत्रैव च महामुने ॥ मलयार्जुनकं तीर्थं कुण्डं तत्र च विद्यते ॥

Ahora sigue la alabanza del baño y de las observancias afines en Malayārjuna-tīrtha y otros lugares. Dijo Śrī Varāha: Tras cruzar a la orilla lejana del Yamunā, allí mismo, oh gran sabio, está el tīrtha de Malayārjuna, y también se halla allí un estanque (kuṇḍa).

Verse 2

पर्यस्तं तत्र शकटं भिन्नभाण्डकुटीघटम् ॥ तत्र स्नानोपवासाभ्यामनन्तं फलमश्रुते ॥

Allí se ve un carro volcado y vasijas rotas—choza y olla. Allí, mediante el baño y el ayuno, se dice que se obtiene un fruto sin fin (mérito inconmensurable).

Verse 3

द्वादश्यां शुक्लपक्षस्य ज्येष्ठमासे वसुन्धरे ॥ तत्र स्नानेन दानेन महापातकनाशनम् ॥

Oh Tierra, en el duodécimo día lunar de la quincena brillante del mes de Jyeṣṭha, allí, mediante el baño y el dar (donativos), se produce la destrucción de grandes transgresiones.

Verse 4

ज्येष्ठस्य शुक्लद्वादश्यां स्नात्वा सुनियतेंद्रियः ॥ मथुरायां हरिं दृष्ट्वा प्राप्नोति परमां गतिम् ॥

Habiéndose bañado en la luminosa duodécima (Dvādaśī) de Jyeṣṭha, con los sentidos bien refrenados, quien contempla a Hari en Mathurā alcanza el estado supremo.

Verse 5

यमुनासलिले स्नातः शुचिर्भूत्वा जितेंद्रियः ॥ समभ्यर्च्याच्युतं सम्यक् प्राप्नोति परमां गतिम् ॥

Habiéndose bañado en las aguas del Yamunā, quedando puro y dueño de sí, quien rinde culto debidamente a Acyuta alcanza el estado supremo.

Verse 6

अपि चास्मत्कुले जातः कालिन्दीसलिले प्लुतः ॥ अर्चयिष्यति गोविन्दं मथुरायामुपोषितः ॥

Además, incluso quien haya nacido en nuestro linaje—sumergido en las aguas de la Kālindī (Yamunā) y ayunando en Mathurā—adorará a Govinda.

Verse 7

इति गायन्ति पितरः परलोकगताः सदा ॥ द्वादश्यां ज्येष्ठमासे तु समभ्यर्च्य जनार्दनम् ॥

Así cantan siempre los antepasados, ya idos al otro mundo: «En verdad, en el duodécimo día del mes de Jyeṣṭha, tras adorar debidamente a Janārdana…».

Verse 8

धन्योऽसौ पिण्डनिर्वापं यमुनायां करिष्यति ॥ तत्रैव तु महातीर्थे वने बहुलसंज्ञके ॥

Dichoso es aquel que realizará la ofrenda de piṇḍas en el Yamunā, allí mismo, en ese gran lugar de peregrinación, en el bosque llamado Bahulā.

Verse 9

तत्र स्नातो नरो देवि रुद्रलोके महीयते ॥ द्वादश्यां चैत्रमासे तु शुक्लपक्षे वसुन्धरे ॥

Oh Diosa, el hombre que se baña allí es honrado en el mundo de Rudra. Y en el duodécimo día del mes de Caitra, en la quincena luminosa, oh Tierra, …

Verse 10

दृश्यन्तेऽहरहस्तत्र आदित्याः शुभकारिणः ॥ तत्र चार्कस्थले कुण्डे स्नानं यः कुरुते नरः ॥

Allí, día tras día, se ven los Ādityas, portadores de buen augurio. Y allí, en Arkasthala, el hombre que se baña en el estanque …

Verse 11

सर्वपापविनिर्मुक्तः सूर्यलोकं व्रजेनरः ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥

Libre de toda falta, la persona va al mundo del Sol. Luego, al abandonar allí el aliento vital, va a mi mundo.

Verse 12

अर्कस्थलसमीपे तु कूपं तु विमलोदकम् ॥ सप्तसामुद्रिकं नाम देवानामपि दुर्लभम् ॥

Cerca de Arkasthala hay un pozo de aguas puras, llamado Saptasāmudrika, difícil de obtener incluso para los dioses.

Verse 13

तत्र स्नानेन वसुधे स्वच्छन्दगमनालयः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥

Por bañarse allí, oh Tierra, uno llega a ser morada de libre tránsito, sin impedimento. Luego, al abandonar allí el aliento vital, va a mi mundo.

Verse 14

यस्तत्र कुरुते स्नानमेक रात्रोषितो नरः ॥ स मत्प्रसादात्सुश्रोणि वीरलोके महीयते ॥

Quien, tras permanecer allí una sola noche, se baña en ese lugar, por mi gracia, oh de hermosas caderas, es honrado en el mundo de los héroes.

Verse 15

अथात्र मुञ्चते प्राणान्ममलोकं स गच्छति ॥ कुशस्थलं च तत्रैव पुण्यं पापहरं शुभम् ॥

Y si allí abandona sus alientos vitales, va a mi mundo. Y allí mismo está Kuśasthala, meritorio, auspicioso y destructor del pecado.

Verse 16

तत्र स्नातो नरो देवि ब्रह्मलोके महीयते ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥

Habiéndose bañado allí, oh diosa, una persona es honrada en el mundo de Brahmā. Y si allí entrega sus alientos vitales, va a mi mundo.

Verse 17

तत्र वीरस्थलं नाम क्षेत्रं गुह्यं परं मम ॥ आसन्नसलिलं चैव पद्मोत्पलविभूषितम् ॥

Allí hay un territorio sagrado llamado Vīrasthala, un dominio mío, secreto y supremo; con agua cercana y adornado con lotos y nenúfares.

Verse 18

तत्र पुष्पस्थलं नाम शिवक्षेत्रमनुत्तमम् ॥ तत्र स्नानेन मनुजः शिवलोके महीयते ॥

Allí hay un lugar llamado Puṣpasthala, un santuario de Śiva sin igual. Por bañarse allí, una persona es honrada en el mundo de Śiva.

Verse 19

तत्र गोपीश्वरो नाम महापातकनाशनः ॥ कृष्णस्य रमणार्थं हि सहस्राणि च षोडश ॥

Allí hay un santuario llamado Gopīśvara, del que se dice que destruye los grandes pecados. Para el deleite de Kṛṣṇa, en verdad, hubo dieciséis mil formas.

Verse 20

गोप्यो रूपाणि चक्रे च तत्र क्रीडनके हरिः ॥ यदा बालेन कृष्णेन भग्नार्जुनयुगं तथा ॥

Y allí, en medio del juego, Hari asumió las formas de las gopīs, las muchachas pastoriles. Y cuando el niño Kṛṣṇa asimismo quebró el par de árboles arjuna… (prosigue el relato).

Verse 21

शकटं च तदा भिन्नं घटभाण्डकुटीरकम् ॥ ताभिस्तत्रैव गोविन्दं क्रीडन्तं च यदृच्छया ॥

Y entonces se rompió el carro, y quedó dañada la choza con sus ollas y vasijas. Allí mismo, por azar, hallaron a Govinda jugando.

Verse 22

परिष्वज्य हि धर्मेण व्याजेन च सुगोपितम् ॥ मातलिस्तत्र चागत्य देवैरुक्तं यथोदितम् ॥

En verdad, tras abrazarlo conforme a la corrección, y ocultando también el asunto con un pretexto, Mātali llegó allí; tal como lo habían dicho los dioses, según fue declarado.

Verse 23

गोपीमण्डलपातेन स्नापितो हेमकुण्डलः ॥ गोप्यो गायन्ति नृत्यन्ति कृष्ण कृष्ण इति ब्रुवन् ॥

Por la corriente que cae del círculo de las gopīs a su alrededor, fue bañado el de los pendientes de oro. Las gopīs cantan y danzan, diciendo: «Kṛṣṇa, Kṛṣṇa».

Verse 24

तत्र गोपीश्वरं देवं मातलिः स्थाप्य पूजितम् ॥ कूपं च स्थापयामास माङ्गल्यैः कलशैः शुभैः ॥

Allí Mātali, tras instalar y adorar a la deidad Gopīśvara, hizo también establecer un pozo con cántaros auspiciosos y portadores de bendición.

Verse 25

सप्तसामुद्रिकं नाम कूपं तु विमलोदकम् ॥ देवस्याग्रे तु वसुधे गोपा यस्य महात्मनः ॥

Un pozo llamado «Saptasāmudrika», de aguas limpias, se hallaba ante la deidad—oh Vasudhā—de aquel magnánimo cuya condición es la de un vaquero.

Verse 26

गोपीवेषधरं देवं अभिषेकं चकार ह ॥ आनीय सप्त कलशान् रत्नौषधिपरिप्लुतान् ॥

Realizó el abhiṣeka, el baño consagratorio, de la deidad que vestía como vaquero, trayendo siete cántaros impregnados de gemas y hierbas medicinales.

Verse 27

पितरश्चापि नन्दन्ति पानीयं पिण्डमेव च ॥ सप्तसामुद्रिके कूपे यः श्राद्धं सम्प्रदास्यति ॥

Los antepasados también se regocijan—por las ofrendas de agua y, en verdad, por el piṇḍa—cuando alguien realiza el śrāddha en el pozo llamado Saptasāmudrika.

Verse 28

पितरस्तस्य तृप्यन्ति कोटिवर्षशतान्यलम् ॥ गोविन्दस्य च देवस्य तथा गोपीश्वरस्य च ॥

Sus antepasados quedan plenamente satisfechos por cientos de millones de años; y así se declara respecto del dios Govinda, y asimismo del dios Gopīśvara.

Verse 29

मध्ये तु मरणं यस्य शक्रस्यैति सलोकताम् ॥ तथा बहुलरुद्रस्य गोविन्दस्यैव मध्यतः ॥

Quien muere en el centro (de esta región sagrada) alcanza el mismo mundo que Śakra; asimismo, quien muere en el mismísimo centro de Govinda (alcanza) el mundo de Bahula-rudra.

Verse 30

तद्वद्ब्रह्माणमाशास्य गोपीशस्यैव मध्यतः ॥ एतेषु स्नानदानेन पिण्डपातेन भामिनि ॥

Del mismo modo, respecto de Brahmā, esto se declara desde el mismísimo centro de Gopīśa; mediante el baño y la dádiva (de ofrendas) en estos lugares, y mediante la ofrenda de piṇḍas, oh hermosa—

Verse 31

नरस्तारयते पुंसां दश पूर्वान्दशापरान् ॥ एषु स्नातो नरो देवि देवैश्च सह मोदते ॥

Un hombre libera a diez generaciones anteriores y a diez posteriores. Habiéndose bañado en estos lugares, oh Diosa, el hombre se regocija junto con los dioses.

Verse 32

तत्राथ मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥ वसुपत्रं महातीर्थं पुण्यं परममुत्तमम् ॥

Y entonces, si allí abandona los alientos vitales, va a mi mundo. (El lugar llamado) Vasupatra es un gran tīrtha: meritorio, supremamente excelente.

Verse 33

मथुरादक्षिणे पार्श्वे क्षेत्रं फाल्गुनकं तथा ॥ तत्र स्नात्वा च पीत्वा च परलोके महीयते ॥

En el lado meridional de Mathurā hay también la región sagrada llamada Phālgunaka. Habiéndose bañado allí y bebido (su agua), uno es honrado en el mundo de más allá.

Verse 34

तत्र फाल्गुनके चैव तीर्थे परमदुर्लभे ॥ वृषभाञ्जनकं नाम क्षेत्रं मे दुर्लभं महत्

Allí, en el tirtha sumamente raro llamado Phālgunaka, se halla una gran región sagrada Mía, conocida como Vṛṣabhāñjanaka, difícil de alcanzar.

Verse 35

तत्राभिषेकं यः कुर्यात्स देवैः सह मोदते ॥ तत्र यो मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति

Quienquiera que allí realice el abhiṣeka (consagración ritual) se regocija en compañía de los dioses; y quien allí abandona el aliento vital, va a Mi mundo.

Verse 36

अस्ति तालवनं नाम धेनुकासुररक्षितम् ॥ मथुरापश्चिमे भागे अदूरादर्धयोजनम्

Existe un bosque llamado Tālavana, custodiado por el asura Dhenuka; está en la parte occidental de Mathurā, no lejos, a unas media yojana de distancia.

Verse 37

अस्ति संपिठकं नाम अस्मिन् क्षेत्रे परं मम ॥ तत्र कुण्डं विशालाक्षि प्रसन्नसलिलं शुभम्

En esta región sagrada Mía hay un lugar supremo llamado Saṃpīṭhaka. Allí también hay, oh de grandes ojos, un estanque (kuṇḍa) auspicioso, de aguas claras y serenas.

Verse 38

तत्र स्नानं च ये कुर्युरेकरात्रोषिता नराः ॥ अग्निष्टोमफलं चैव लभन्ते नात्र संशयः

Aquellos hombres que se bañan allí y permanecen una sola noche obtienen el fruto del rito Agniṣṭoma; de esto no hay duda.

Verse 39

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥ देवकीगर्भसंभूतो वसुदेवगृहे शुभे

Además, quien aquí entrega el aliento vital va a Mi mundo. (Aquí comienza el relato:) nacido del vientre de Devakī, en la auspiciosa casa de Vasudeva…

Verse 40

तत्र पुण्येन हि मया रविराराधितः शुभः ॥ लब्धः प्राज्ञो मया पुत्रो रूपवांश्च गुणान्वितः

Allí, en verdad, por mérito (puṇya) adoré al auspicioso Sol, Ravi. Por ello obtuve un hijo: sabio, hermoso y dotado de virtudes.

Verse 41

तत्रैवं तु ततो दृष्टः पद्महस्तो दिवाकरः ॥ मासि भाद्रपदे देवी तिग्मतेजा विभावसुः

Entonces, de ese modo, allí fue visto el Sol, Divākara, con un loto en la mano. En el mes de Bhādrapada, oh Diosa, apareció Vibhāvasu, el fulgurante de agudo resplandor.

Verse 42

सप्तम्यां कृष्णपक्षस्य रविस्तिष्ठति सर्वदा ॥ तस्मिन्नहनि यः स्नानं कुर्यात्कुण्डे समाहितः

En el séptimo tithi de la quincena oscura (kṛṣṇa-pakṣa), la observancia del Sol queda establecida siempre. En ese día, quien se bañe en el estanque con la mente recogida…

Verse 43

न तस्य दुर्लभं लोके सर्वदाता दिवाकरः ॥ आदित्येऽहनि संप्राप्ते सप्तम्यां तु वसुन्धरे

Para él nada es difícil de obtener en el mundo, pues el Sol, Divākara, es el dador de todo. Cuando llega el día del Sol—en el séptimo tithi, oh Tierra…

Verse 44

नरो वाप्यथवा नारी प्राप्नोत्यविकलं फलम् ॥ तत्रैव तु तपस्तप्तं राज्ञा शन्तनुना पुरा ॥

Sea hombre o mujer, se alcanza un fruto íntegro e inalterado; y en ese mismo lugar, antiguamente, el rey Śantanu practicó austeridades.

Verse 45

आदित्यं तु पुरः स्थाप्य प्राप्तो भीष्मो महाबलः ॥ शन्तनुः प्राप्य तं पुत्रं गतोऽसौ हस्तिनापुरम् ॥

Habiendo colocado a Āditya (el Sol) al frente como objeto de culto, se obtuvo al poderosísimo Bhīṣma; y Śantanu, al conseguir a ese hijo, partió hacia Hastināpura.

Verse 46

तत्र स्नातो नरो याति मम लोकं न संशयः ॥ अस्ति भाण्डह्रदं नाम परपारेषु दुर्लभम् ॥

Quien se baña allí va a mi morada; no hay duda. Existe un lago llamado Bhāṇḍahrada, difícil de hallar en la orilla más allá.

Verse 47

ख्याता एते पञ्च देशा महापापविनाशनाः ॥ तेषु स्नानेषु वसुधे ब्रह्मणा सह मोदते ॥

Estas cinco regiones son célebres como destructoras de grandes pecados. Oh Vasudhā (Tierra), al bañarse en ellas uno se regocija junto con Brahmā.

Verse 48

पितरस्तारितास्तेन कुलानां सप्तसप्ततिः ॥ सोमवारे त्वमायां वै पिण्डदानं करोति यः ॥

Por ello, los antepasados son conducidos al otro lado (salvados), y setenta y siete linajes reciben beneficio. Quien ofrece piṇḍa en lunes, en el día de luna nueva, ciertamente obtiene ese mérito.

Verse 49

तत्र कुण्डं स्वच्छजलṃ नीलोत्पलविभूषितम् ॥ तत्र स्नानेन दानेन वाञ्छितं फलमाप्नुयात् ॥

Allí hay un estanque de aguas limpias, adornado con lotos azules. Con el baño ritual allí y con el dāna (caridad), se alcanza el fruto deseado.

Verse 50

तत्र स्नानेन दानेन वाञ्छितं फलमाप्नुयात् ॥

Con el baño ritual allí y con el dāna (caridad), se alcanza el fruto deseado.