Adhyaya 305
Este adhyāya se presenta como un diálogo teológico entre Śiva y Devī. En primer lugar sitúa, en la región de Prabhāsa, un santuario solar llamado Nāradaāditya y le atribuye una función salvífica: eliminar la vejez (jarā) y la pobreza (dāridrya). Devī pregunta cómo el sabio Nārada pudo verse afligido por la vejez. Śiva narra un episodio en Dvāravatī: Sāmba, hijo de Kṛṣṇa, al no mostrar el debido respeto, es reprendido por Nārada. Sāmba responde criticando la vida ascética y, encolerizado, maldice a Nārada para que quede sujeto a jarā. Afligido, Nārada se retira a un lugar limpio y apartado, instala una hermosa imagen de Sūrya, alabada como “destructor de toda pobreza”, y ofrece una serie de stotras que ensalzan al Sol como forma védica (Ṛk/Sāman), luz pura, causa omnipresente y disipador de la oscuridad. Complacido, Sūrya se manifiesta y concede una gracia: Nārada recupera un cuerpo juvenil. Se declara además un beneficio público como regla de darśana: quien contemple a Sūrya en un domingo que coincida con el séptimo día lunar (ravivāra-saptamī) queda libre del temor a la enfermedad. El capítulo concluye afirmando, como phalāśruti, el poder del santuario para destruir el pāpa (pecado).
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तस्याः पूर्वेण संस्थितम् । नारदादित्यनामानं जरादारिद्र्यनाशनम्
Īśvara dijo: Luego, oh Gran Diosa, debe uno ir al santuario situado al oriente de ese lugar, llamado Nārada-Āditya, que destruye la vejez y la pobreza.
Verse 2
पश्चिमे मूलचंडीशाद्धनुषां च शतत्रये । आराध्य नारदो देवि भास्करं वारितस्करम् । जरा निर्मुक्तदेहस्तु तत्क्षणात्समपद्यत
Al occidente de Mūla-Caṇḍīśa, a una distancia de trescientas longitudes de arco, oh Diosa, Nārada adoró a Bhāskara (el Sol), el que ahuyenta a los ladrones; y en ese mismo instante alcanzó un cuerpo libre de vejez.
Verse 3
देव्युवाच । कथं जरामनुप्राप्तो नारदो मुनिपुंगवः । कथमाराधितः सूर्य एतन्मे वद शंकर
La Diosa dijo: «¿Cómo llegó Nārada, el más excelso de los sabios, a verse afligido por la vejez? ¿Y cómo fue adorado el Sol? Dímelo, oh Śaṅkara».
Verse 4
ईश्वर उवाच । यदा द्वारवतीं प्राप्तो नारदो मुनिपुंगवः । सर्वे दृष्टास्तदा तेन विष्णोः पुत्रा महाबलाः
Īśvara dijo: «Cuando Nārada, el más excelso de los sabios, llegó a Dvāravatī, entonces vio allí a todos los poderosos hijos de Viṣṇu».
Verse 5
तद्राजकुलमध्ये तु क्रीडमाना परस्परम् आयांतं नारदं दृष्ट्वा सर्वे विनयसंयुताः
En medio de aquella casa real, mientras jugaban entre sí, al ver que Nārada se acercaba, todos se llenaron de cortesía y respeto.
Verse 6
नमश्चक्रुर्यथान्यायं विना सांबं त्वरान्विताः । अविनीतं तु तं दृष्ट्वा कथयामास नारदः
Con presteza ofrecieron salutación conforme a la debida costumbre—excepto Sāmba. Al verlo falto de humildad, Nārada entonces habló.
Verse 7
शरीरमदमत्तोऽसि यस्मात्सांब हरेः सुत । अचिरेणैव कालेन शापं प्राप्स्यसि दारुणम्
Porque estás embriagado de orgullo por tu cuerpo, oh Sāmba, hijo de Hari, en poco tiempo incurrirás en una maldición terrible.
Verse 8
सांब उवाच । नमस्कारेण किं कार्यमृषीणां च जितात्मनाम् । आशीर्वादेन तेषां च तपोहानिः प्रजायते
Dijo Sāmba: ¿Qué necesidad hay de salutaciones para los sabios que han vencido su propio ser? Y al otorgar bendiciones, su poder de austeridad se ve menguado.
Verse 9
मुनीनां यः स्वभावो हि त्वयि लेशो न नारद । विद्यते ब्रह्मणः पुत्र उच्यते किमतः परम्
Oh Nārada, en ti no se halla ni un rastro de la disposición natural propia de los munis. Se te llama hijo de Brahmā: ¿qué más hace falta decir?
Verse 10
न कलत्रं न ते पुत्रा न च पौत्रप्रपौत्रकाः । न गृहं नैव च द्वारं न हि गावो न वत्सकाः
No tienes esposa, ni hijos, ni nietos o bisnietos; no tienes casa, ni siquiera una puerta; no tienes vacas, ni terneros.
Verse 11
ब्रह्मणो मानसः पुत्रो ब्रह्मचर्ये व्यवस्थितः । अयुक्तं कुरुते नित्यं कस्मात्प्रकृतिरीदृशी
Eres un hijo nacido de la mente de Brahmā, establecido en el brahmacarya; y sin embargo haces siempre lo impropio. ¿Por qué es así tu naturaleza?
Verse 12
युद्धं विना न ते सौख्यं सौख्यं न कलहं विना । यादृशस्तादृशो वापि वाग्वादोऽपि सदा प्रियः
Sin contienda no hallas sosiego, y sin riña tampoco hallas sosiego. Sea cual sea la ocasión, la disputa de palabras te es siempre querida.
Verse 13
स्नानं संध्या जपो होमस्तर्पणं पितृदेवयोः । नारदः कुरुते चान्यदन्यत्कुर्वंति ब्राह्मणाः
El baño ritual, las oraciones del crepúsculo (sandhyā), el japa, el homa y las ofrendas de satisfacción (tarpaṇa) a los antepasados y a los dioses: eso hacen los brāhmaṇas; mas Nārada hace otra cosa distinta.
Verse 14
कौमारेण तु गर्विष्ठो यस्मान्मां शापयिष्यसि । तस्मात्त्वमपि विप्रर्षे जरायुक्तो भविष्यसि
Porque, henchido por el orgullo de la juventud, me maldecirás; por eso tú también, oh vidente brāhmaṇa, quedarás cargado con la vejez.
Verse 15
एवं शप्तस्तदा देवि नारदो मुनिपुंगवः । एकान्ते निर्मले स्थाने कंटकास्थिविवर्जिते
Así, en aquel momento, oh Diosa, Nārada—el más excelso entre los munis—maldecido de tal modo, fue a un lugar solitario y puro, limpio, libre de espinas y de huesos.
Verse 16
कृष्णाजिनपरिच्छिन्ने ह्युपविष्टो वरासने । ऋषितोया तटे रम्ये प्रतिष्ठाप्य महामुनिः
Sentado en un excelente asiento cubierto con piel de ciervo negro, el gran sabio, en la hermosa ribera del Ṛṣitoyā, instaló debidamente el objeto de adoración.
Verse 17
सूर्यस्य प्रतिमां रम्यां सर्वदारिद्र्यनाशिनीम् । तुष्टाव विविधैः स्तोत्रैरादित्यं तिमिरापहम्
Alabó la hermosa imagen de Sūrya, destructora de toda pobreza, y ensalzó a Āditya, disipador de las tinieblas, con múltiples himnos.
Verse 18
नमस्त ऋक्स्वरूपाय साम्नां धामग ते नमः । ज्ञानैकरूपदेहाय निर्धूततमसे नमः
Salve a Ti, cuya forma misma es el Ṛk; salve a Ti, morada de los cantos Sāman. Salve a Ti, cuyo cuerpo es la única esencia del conocimiento; salve a Ti, que has sacudido toda oscuridad.
Verse 19
शुद्धज्योतिःस्वरूपाय निर्मूर्तायामलात्मने । वरिष्ठाय वरेण्याय सर्वस्मै परमात्मने
Salve al Ser Supremo, cuya naturaleza es luz pura; al que es sin forma y de esencia inmaculada; al más excelso y digno de elección; al Todo en todo, el Paramātman.
Verse 20
नमोऽखिलजगद्व्यापिस्वरूपानंदमूर्तये । सर्वकारणपूताय निष्ठायै ज्ञानचेतसाम्
Homenaje a Aquel cuya naturaleza lo impregna todo y cuya forma es dicha misma. Homenaje al Puro, santificador y raíz de todas las causas; a la Realidad firme en la que se asientan las mentes de los sabios, entregados al conocimiento.
Verse 21
नमः सर्वस्वरूपाय प्रकाशालक्ष्यरूपिणे । भास्कराय नमस्तुभ्यं तथा दिनकृते नमः
Salve a Ti, que asumes todas las formas, cuya verdadera forma no es aprehendida ni por la luz misma. Oh Bhāskara, salve a Ti; y salve también a Ti, hacedor del día.
Verse 22
ईश्वर उवाच । एवं संस्तुवतस्तस्य पुरतस्तस्य चेतसा । प्रादुर्बभूव देवेशि जगच्चक्षुः सनातनः । उवाच परमं प्रीतो नारदं मुनिपुंगवम्
Īśvara dijo: Mientras él alababa así con la mente recogida, oh Diosa, apareció ante él el Ojo eterno del mundo. Muy complacido, habló a Nārada, el más excelso de los sabios.
Verse 23
सूर्य उवाच । वरं वरय विप्रर्षे यस्ते मनसि वर्तते । तुष्टोऽहं तव दास्यामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्
Sūrya dijo: Oh sabio brahmán, elige un don, aquello que mora en tu mente. Estoy complacido y te lo concederé, aunque sea sumamente difícil de obtener.
Verse 24
नारद उवाच । कुमार वयसा युक्तो जरायुक्तकलेवरः । प्रसादात्स्यां हि ते देव यदि तुष्टो दिवाकर
Nārada dijo: Oh Dios—oh Divākara—si estás complacido, por tu gracia concédeme tener edad juvenil, aunque mi cuerpo siga siendo un cuerpo envejecido.
Verse 25
सप्तम्यां रविवारेण यस्त्वां पश्यति मानवः । तस्य रोग भयं माऽस्तु प्रसादात्तिमिरापह
En el séptimo día lunar, cuando es domingo, cualquier persona que te contemple—por tu gracia, oh disipador de la oscuridad—que no tenga temor a la enfermedad.
Verse 26
ईश्वर उवाच । एवं भविष्यतीत्युक्त्वा ह्यन्तर्धानं गतो रविः । इत्येतत्कथितं देवि माहात्म्यं सकलं तव । नारदादित्यदेवस्य सर्वपातकनाशनम्
Īśvara dijo: Tras decir: «Así será», Ravi desapareció de la vista. Así, oh Diosa, ha sido relatada por completo tu māhātmya: acerca de Nārada y del Señor Āditya, destructor de todos los pecados.
Verse 305
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये नारदादित्यमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चोत्तरत्रिशततमोऽध्यायः
Así concluye el capítulo trescientos cinco, titulado «Descripción de la grandeza de Nārada y del Señor Āditya», en la primera parte, el Prabhāsakṣetramāhātmya, del Prabhāsa Khaṇḍa del Śrī Skanda Mahāpurāṇa (el compendio de ochenta y un mil versos).