Adhyaya 223

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगं त्रैलोक्यपूजितम् । गात्रोत्सर्गमिति ख्यातं तस्य दक्षिणतः स्थितम्

Īśvara dijo: «Luego, oh Mahādevī, debe uno ir al Liṅga venerado en los tres mundos, célebre como “Gātrotsarga”; está situado al sur de aquel lugar».

Verse 2

यत्र गात्रं परित्यक्तं बलभद्रेण धीमता । अन्यैश्चैव महाभागैर्यादवैस्तत्र संयुगे

Allí fue donde el sabio Balabhadra abandonó su cuerpo; y también otros ilustres Yādavas lo hicieron allí, en aquel combate funesto.

Verse 3

यत्र ते यादवाः क्षीणा ब्रह्मशापबलाहिना । एतत्पुरुषोत्तमं क्षेत्रं समन्ताद्धनुषां शतम्

Allí los Yādavas fueron aniquilados, abatidos por la fuerza de la maldición de Brahmā. Ésta es la sagrada región de Puruṣottama, que se extiende en torno, cien longitudes de arco en todas direcciones.

Verse 4

यत्र साक्षात्स्वयं देवि तिष्ठते पुरुषोत्तमः । तदेव वैष्णवं क्षेत्रं कलौ पातकनाशनम्

Donde Puruṣottama mismo mora en persona, oh Devī—ése es, en verdad, el santo kṣetra vaiṣṇava, destructor de pecados en la era de Kali.

Verse 5

रहस्यं परमं देवि तीर्थानां प्रवरं हि तत् । पूर्वं कृतयुगे देवि प्रेततीर्थं च संस्मृतम् । कलौ युगे तु संप्राप्ते गात्रोत्सर्गमिति त्वभूत्

Oh Devī, esto es un misterio supremo, y en verdad el más excelso entre los tīrtha. En el Kṛta-yuga se recordaba como «Preta-tīrtha»; mas al llegar el Kali-yuga, pasó a llamarse «Gātrotsarga».

Verse 6

ऋणमोचनपार्श्वे तु मध्ये तु पापमोचनात् । एतन्मध्यं समाश्रित्य मृतः पापैर्विमुच्यते

Junto a Ṛṇamocana, y en la franja central llamada Pāpamocana, quien muere refugiándose en este lugar intermedio queda liberado de los pecados.

Verse 7

तस्य किं वर्ण्यते देवि यत्रानन्तफलं महत् । अथमेधसहस्रस्य फलं स्नात्वा ह्यवाप्यते

Oh Diosa, ¿qué más puede decirse de ese lugar, donde el gran fruto es infinito? Al bañarse allí se alcanza el mérito equivalente al de mil sacrificios Aśvamedha.

Verse 8

यत्राश्वत्थं समासाद्य समाधिन्यस्तमानसः । मुमोच दुस्त्यजान्प्राणान्ब्रह्मद्वारेण केशवः

Allí, tras acercarse al sagrado aśvattha y fijar la mente en samādhi, Keśava soltó su aliento vital, difícil de abandonar, por la Puerta de Brahmā.

Verse 9

तत्र नारायणं साक्षाद्बलभद्रं च रुक्मिणीम् । पूजयित्वा विधानेन मुच्यते पातकत्रयात्

Allí, quien adore debidamente a Nārāyaṇa en persona, junto con Balabhadra y Rukmiṇī, queda liberado de la triple clase de pecados.

Verse 10

तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या यः संतर्पयते पितॄन् । प्रेतत्वात्पितरो मुक्ता भवन्ति श्राद्धदायिनः

Allí, quien se baña con devoción y ofrece ritos que sacian a los Pitṛs (antepasados) libera a sus mayores del estado de preta; y ellos se vuelven dignos receptores de las ofrendas de śrāddha.

Verse 11

गोघ्नः सुरापो दुर्मेधा ब्रह्महा गुरुतल्पगः । तत्र स्नात्वा नरः सद्यो विपापः संप्रपद्यते

Sea matador de una vaca, bebedor de licor, de mente extraviada, asesino de un brāhmaṇa o quien viola el lecho del guru: al bañarse allí, el hombre queda de inmediato libre de pecado.

Verse 12

बाल्ये वयसि यत्पापं वार्द्धके यौवनेऽपि वा । अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि यः करोति नरः प्रिये । तत्र स्नात्वा प्रमुच्येत तीर्थे गात्रप्रमोचने

Cualquier pecado que el hombre cometa en la niñez, en la juventud o en la vejez—sea por ignorancia o a sabiendas, oh amada—al bañarse en el tīrtha llamado Gātra-pramocana queda liberado de él.

Verse 13

तत्र पिण्डप्रदानेन पितॄणां जायते परा । तृप्तिर्वर्षशतं यावदेतदाह पुरा हरिः

Allí, mediante la ofrenda de piṇḍas, surge para los Pitṛs (antepasados) una satisfacción suprema que dura cien años; así lo declaró Hari en tiempos antiguos.

Verse 14

यः पुनश्चान्नदानं तु तत्र कुर्यात्समाहितः । तस्यान्वयेऽपि देवेशि न प्रेतो जायते नरः

Y además, quien con mente recogida haga allí el don de alimento—oh Señora de los dioses—ni siquiera en su linaje nacerá hombre alguno como preta.

Verse 16

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि प्रेततीर्थस्य कारणम् । यच्छ्रुत्वा मानवो भक्त्या मुक्तः स्यात्सर्वकिल्बिषैः

Īśvara dijo: Escucha, oh Devī; te explicaré el origen de Preta-tīrtha. Quien lo oiga con devoción quedará libre de toda impureza y de todo pecado.

Verse 17

पुराऽसीद्गौतमोनाम महर्षिः शंसितव्रतः । भृगुकल्पात्समायातः क्षेत्रे प्राभासिके शुभे

En tiempos antiguos vivió un gran sabio llamado Gautama, célebre por sus votos austeros. Llegó desde Bhṛgu-kalpa a la auspiciosa región sagrada de Prābhāsa.

Verse 18

अयने चोत्तरे पुण्ये श्रीसोमेशदिदृक्षया । दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं स्नात्वा तीर्थेषु कृत्स्नशः

En la santa estación del Uttarāyaṇa, deseando la auspiciosa visión de Śrī Someśa, contempló al dios Someśvara y, tras bañarse plenamente en los tīrthas, cumplió íntegros los ritos.

Verse 19

श्रीदेव्युवाच । प्रेततीर्थमिति प्रोक्तं पश्चाद्गात्रविमोचनम् । वद मे देवदेवेश प्रेततीर्थस्य कारणम्

Śrī Devī dijo: «Primero se le llama “Preta-tīrtha” y después “Gātra-vimocana”. Dime, oh Señor de señores, la razón por la que se denomina Preta-tīrtha».

Verse 20

अथासौ ब्राह्मणो देवि यावत्सीमामुपागतः । तावद्विष्णुप्रियं तत्र ददृशे वैष्णवं वनम्

Entonces, oh Devī, cuando aquel brāhmaṇa llegó al límite de la región, vio de inmediato allí un bosque vaiṣṇava, amado por Viṣṇu.

Verse 21

पुरुषोत्तमनामाढ्यं क्षेत्रं च धनुषां शतम् । तस्मिन्क्षेत्रे स चापश्यत्पंच प्रेतान्सुदारुणान्

Era una región renombrada con el nombre de Puruṣottama, que se extendía cien longitudes de arco; y dentro de ese campo vio a cinco pretas extremadamente terribles.

Verse 22

महावृक्षसमारूढान्महाकायान्महोत्कटान् । ऊर्ध्वकेशाञ्छंकुकर्णान्स्नायुनद्धकलेवरान्

Estaban posados sobre grandes árboles, de cuerpos enormes y espantosos, con el cabello erizado, orejas como estacas y los cuerpos tensos por los tendones.

Verse 23

विमांसरुधिरान्नग्नानथ कृष्णकलेवरान् । दृष्ट्वाऽसौ भयसंत्रस्तो विनष्टोऽस्मीत्यचिन्तयत्

Al verlos —sin carne, manchados de sangre, desnudos y con cuerpos ennegrecidos— tembló de miedo y pensó: ‘¡Estoy perdido!’

Verse 24

ध्यात्वाऽह सुचिरं कालं धैर्यमास्थाय यत्नतः । के यूयं विकृताकारा दृष्टाः पूर्वं मया पुरा

Después de reflexionar largo tiempo, reunió valor con esfuerzo y dijo: ‘¿Quiénes sois vosotros, de formas tan distorsionadas? ¿Os he visto yo antes, hace mucho tiempo?’

Verse 25

न कदाचिद्यथा यूयं किमर्थं क्षेत्रमध्यतः । धावमानाः सुदुःखार्ता एतन्मे कौतुकं महत्

‘Nunca habéis sido así. ¿Por qué corréis en medio de esta región sagrada, afligidos por tan gran miseria? Esto es un gran asombro para mí.’

Verse 26

प्रेता ऊचुः । वयं प्रेता महाभाग दूरादिह समागताः । श्रुत्वा तीर्थवरं पुण्यं प्रवेशं न लभामहे

Los pretas dijeron: «Oh noble señor, somos pretas y hemos venido desde muy lejos. Al oír de este tīrtha supremo, santo y colmado de mérito, no logramos obtener entrada en él»។

Verse 27

गणैरंतर्धानगतैः प्रहारैर्जर्जरीकृताः । लेखको रोहकश्चैव सूचकः शीघ्रगस्तथा

«Somos golpeados y quebrantados por los azotes de los gaṇas que se mueven invisibles. Entre nosotros están Lekhaka, Rohaka, también Sūcaka, y asimismo Śīghraga.»

Verse 28

अहं पर्युषितोनाम पञ्चमः पापकृत्तमः

«Yo soy el quinto, llamado “Paryuṣita”, el más pecador entre quienes cometen obras malvadas.»

Verse 29

गौतम उवाच । प्रेतयोनौ प्रवृत्तानां केन नामानि कृत्स्नशः । युष्माकं निर्मितान्येवमेतन्मे कौतुकं महत्

Gautama dijo: «Para quienes han entrado en el estado de preta, ¿quién asigna por completo todos estos nombres? Que hayan sido formados así para vosotros: esto despierta en mí una gran curiosidad.»

Verse 30

प्रेता ऊचुः । याचमानस्य विप्रस्य लिखत्येष धरातले । नोत्तरं पठते किञ्चित्तेनासौ लेखकः स्मृतः

Los pretas dijeron: «Cuando un brāhmaṇa mendiga, éste escribe en el suelo, pero no lee respuesta alguna; por eso se le recuerda como “Lekhaka”, el Escribiente.»

Verse 31

द्वितीयो ब्राह्मणभयात्प्रासादमधिरोहति । ततोऽसौ रोहकाख्योऽभूच्छृणु विप्र तृतीयकम्

El segundo, por temor a los brāhmaṇas, subió a un elevado palacio; por ello fue conocido como “Rohaka” (el Trepador). Escucha ahora, oh brāhmaṇa, acerca del tercero.

Verse 32

सूचिता बहवोऽनेन ब्राह्मणा वित्तसंयुताः । राज्ञे पापेन तेनासौ सूचको भुवि विश्रुतः

Con intención pecaminosa, denunció ante el rey a muchos brāhmaṇas acaudalados; por ello fue célebre en la tierra como “Sūcaka” (el Delator).

Verse 33

ब्राह्मणैः प्रार्थ्यमानस्तु शीघ्रं धावति नित्यशः । न कदाचिद्ददाति स्म तेनासौ शीघ्रगः स्मृतः

Cuando los brāhmaṇas le suplicaban, él siempre echaba a correr con presteza; jamás dio nada—por eso se le recuerda como “Śīghraga” (el de la Carrera Veloz).

Verse 34

मया कदन्नं दत्तं च पर्युषितं ब्राह्मणोत्तमे । ब्राह्मणेभ्यः सदा दानं मिष्टान्नेन तु पोषणम् । तस्मात्पर्युषितोनाम संजातोऽहं धरातले

Oh el mejor de los brāhmaṇas, yo di alimento tosco y también comida rancia, guardada de días. Aunque a los brāhmaṇas se les debe sostener siempre con dádivas de manjar puro y dulce; por eso nací en la tierra con el nombre de “Paryuṣita”.

Verse 35

गौतम उवाच । न विना भोजनेनैव वर्तन्ते प्राणिनो भुवि । किमाहारा भवन्तो वै वदध्वं मम कौतुकात्

Dijo Gautama: “Los seres en la tierra no pueden subsistir sin alimento. ¿Cuál es, pues, vuestro sustento? Decídmelo, por mi curiosidad.”

Verse 36

प्रेता ऊचुः । प्राप्ते भोजनकाले तु यत्र युद्धं प्रवर्तते । तस्यान्नस्य रसं सर्वं भुंजामो द्विजसत्तम

Dijeron los pretas: «Cuando llega la hora de comer, allí donde estalla una batalla, consumimos toda la “esencia” (rasa) de ese alimento, oh el mejor de los dos veces nacidos».

Verse 37

नानुलिप्ते धरापृष्ठे यत्र भुंजन्ति मानवाः । भ्रष्टशौचा द्विजश्रेष्ठ तदस्माकं तु भोजनम्

Allí donde los hombres comen sobre tierra no untada ni purificada, con su pureza quebrantada—oh el más excelso de los brāhmaṇas—eso mismo es nuestro alimento.

Verse 38

अप्रक्षालितपादस्तु यो भुंक्ते दक्षिणामुखः । यो वेष्टितशिरा भुंक्ते प्रेता भुंजन्ति नित्यशः

Quien come sin lavarse los pies, o come mirando al sur, o come con la cabeza cubierta, los pretas participan de ese alimento sin cesar (apropiándose de él).

Verse 39

श्राद्धं संपश्यते श्वा चेन्नारी चैव रजस्वला । अन्त्यजः शूकरश्चान्नं तदस्माकं तु भोजनम्

Si un perro ve el śrāddha, o si una mujer menstruante, un antyaja (paria) o un cerdo aparece ante la comida, entonces esa comida se convierte, en verdad, en el banquete de los pretas.

Verse 40

त्यक्त्वा क्रमागतं विप्रं पूजितं प्रपितामहैः । यो दानं ददतेऽन्यस्मै तस्मै चाऽतुष्टचेतसा

Abandonando al brāhmaṇa heredado de la familia—honrado por los antepasados—quien da una dádiva a otro lo hace con el corazón insatisfecho, y la ofrenda no produce el fruto buscado.

Verse 41

तस्य दानस्य यत्पुण्यं तदस्माकं प्रजायते । यस्मिन्गृहे सदोच्छिष्टं सदा च कलहो भवेत् । वैश्वदेवविहीने तु तत्र भुंजामहे वयम्

El mérito que nace de esa dádiva recae sobre nosotros (los pretas). En la casa donde siempre quedan sobras esparcidas y siempre hay riñas, y donde se descuida la ofrenda de Vaiśvadeva, allí nos alimentamos.

Verse 42

गौतम उवाच । युष्माकं कीदृशे गेहे प्रवेशो न च विद्यते । सत्यं वदत माऽसत्यं सत्यं साधुषु संगतम्

Dijo Gautama: ¿En qué clase de casa no tenéis entrada? Decid la verdad, no la falsedad, pues la verdad es lo que concuerda con los virtuosos.

Verse 43

प्रेता ऊचुः । वैश्वदेवोद्भवा यत्र धूमवर्तिः प्रदृश्यते । तस्मिन्गेहे न चास्माकं प्रवेशो विद्यते द्विज

Los pretas dijeron: Oh, dos veces nacido, en la casa donde se ve la columna de humo que nace de la ofrenda de Vaiśvadeva, allí no tenemos entrada.

Verse 44

यस्मिन्गृहे प्रभाते तु क्रियते चोपलेपनम् । विद्यते वेद निर्घोषस्तत्रास्माकं न किंचन

En la casa donde, al alba, se realiza el untado purificador del suelo, y donde resuena la recitación védica, allí no tenemos poder alguno.

Verse 45

गौतम उवाच । केन कर्मविपाकेन प्रेतत्वं व्रजते नरः । एतन्मे विस्तरेणैव यथावद्वक्तु मर्हथ

Dijo Gautama: ¿Por qué maduración del karma alcanza un hombre el estado de preta? Os ruego que me lo expliquéis plenamente, con detalle y conforme a lo debido.

Verse 46

प्रेता ऊचुः । मृषाऽपहारिणो ये च ये चोच्छिष्टा व्रजन्ति च । गोब्राह्मणहताश्चैव प्रेतत्वं ते व्रजन्ति हि

Dijeron los pretas: Quienes roban con engaño, quienes andan en impureza por restos de comida, y quienes matan vacas o brāhmaṇas—ésos, en verdad, alcanzan el estado de preta.

Verse 47

पैशुन्यनिरता ये च कूटसाक्ष्यरता नराः । न्यायपक्षे न वर्तंते मृताः प्रेता भवंति ते

Quienes se deleitan en la calumnia, quienes se deleitan en el falso testimonio y no se mantienen del lado de la justicia—al morir, se convierten en pretas.

Verse 48

श्लेष्ममूत्रपुरीषाणि ये क्षिपन्ति सरोवरे । प्रेतत्वं ते समासाद्य विचरंति च मानवाः

Quienes arrojan flema, orina o excremento a un lago sagrado caen en el estado de preta y luego vagan sin descanso.

Verse 49

दीयमानं तु विप्राणां गोषु विप्रातुरेषु च । मा देहीति प्रजल्पन्तस्ते च प्रेता भवंति च

Cuando se están dando ofrendas a los brāhmaṇas—o para las vacas, o para el sustento de brāhmaṇas enfermos—quienes protestan diciendo: «¡No deis!», ellos también se vuelven pretas.

Verse 50

शूद्रान्नेनोदरस्थेन यदि विप्रो म्रियेत वै । प्रेतत्वं यात्यसौ नूनं यद्यपि स्यात्षडंगवित्

Si un brāhmaṇa muere con alimento recibido de un śūdra aún en el vientre, ciertamente cae en la condición de preta, aunque conozca los seis auxiliares del Veda.

Verse 51

यस्त्रीन्हले बलीवर्दान्वाहयेन्मदसंयुतः । अमावास्यां विशेषेण स प्रेतो जायते नरः

El hombre que, embriagado, unce tres toros al arado, especialmente en el día de luna nueva, se convierte en un preta.

Verse 52

नास्तिको निंदकः क्षुद्रो नित्यनैमित्त्यवर्जितः । ब्राह्मणान्द्वेष्टि यो नूनं स प्रेतो जायते नरः

Un ateo, un calumniador, un hombre mezquino, aquel que abandona los ritos diarios y ocasionales, y aquel que odia a los brahmanes: tal persona ciertamente se convierte en un preta.

Verse 53

विश्वासघातको यस्तु ब्रह्महा स्त्रीवधे रतः । गोघ्नो गुरुघ्रः पितृहा स प्रेतो जायते नरः

El que traiciona la confianza, el que mata a un brahmán, el que se deleita en matar mujeres, el que mata vacas, el que mata al gurú y el que mata a su padre: tal hombre se convierte en un preta.

Verse 54

यस्य नैव प्रदत्तानि एकोद्दिष्टानि षोडश । मृतस्य न वृषोत्सर्गः स प्रेतो जायते नरः

Aquel por quien no se han ofrecido los dieciséis ekoddiṣṭas, y por quien no se realiza el rito de liberar un toro (vṛṣotsarga) después de la muerte, se convierte en un preta.

Verse 55

एतद्धि सर्वमाख्यातं यत्पृष्टाः स्म द्विजोत्तम । भूयो ब्रूहि द्विजश्रेष्ठ यश्चास्ति तव संशयः

Todo esto ha sido explicado, oh el mejor de los nacidos dos veces. Habla de nuevo, oh principal brahmán, cualquier duda que aún permanezca en ti.

Verse 56

गौतम उवाच । येन कर्मविपाकेनन प्रेतो जायते नरः । तन्मे वदत निःशेषं कौतुकं मेऽत्र विद्यते

Dijo Gautama: «¿Por qué fruto de las acciones un hombre no llega a ser un preta? Dímelo por completo; en esto tengo viva curiosidad».

Verse 57

प्रेता ऊचुः । तीर्थयात्रा रतो यस्तु देवार्चनपरायणः । ब्राह्मणेषु सदा भक्तो न प्रेतो जायते नरः

Los pretas dijeron: «El hombre que se deleita en la peregrinación a los tīrtha, es constante en el culto a los dioses y siempre devoto de los brāhmaṇas, no llega a ser un preta».

Verse 58

नित्यं शृणोति शास्त्राणि नित्यं सेवति पंडितान् । वृद्धांस्तु पृच्छते नित्यं न स प्रेतो विजायते

Quien cada día escucha las escrituras, cada día sirve a los sabios y con regularidad pide consejo a los ancianos, jamás nace como preta.

Verse 59

एतस्मात्कारणात्प्राप्ता वयं सर्वे सुदूरतः । शक्नुमो प्रवेष्टुं च पुण्येऽस्मिन्क्षेत्र उत्तमे

Por esta misma razón hemos venido todos desde muy lejos, y podemos entrar en este kṣetra sagrado, supremo y excelente.

Verse 60

निर्विण्णाः प्रेतरूपेण तस्मात्त्वं द्विजसत्तम । गतिर्भव महाभाग सर्वेषां नः प्रयत्नतः

Estamos cansados de esta condición de pretas; por eso, oh el mejor de los dos veces nacidos, oh afortunado, con tu empeño sincero sé el medio de liberación para todos nosotros.

Verse 61

गौतम उवाच । कथं वो जायते मोक्षो वदध्वं कृत्स्नशो मम । कृपयाविष्टचित्तोऽहं यतिष्ये नात्र संशयः

Dijo Gautama: «Decidme por completo: ¿cómo puede surgir para vosotros la liberación (mokṣa)? Mi corazón está colmado de compasión; me esforzaré por ello, sin duda alguna».

Verse 62

प्रेता ऊचुः । प्रभूतकालमस्माकं प्रेतत्वे तिष्ठतां विभो । न त्वभ्येति पुमान्कश्चिदस्माकं यो गतिर्भवेत्

Los pretas dijeron: «Oh señor, desde hace muchísimo tiempo permanecemos en condición de preta. Ningún hombre se acerca a nosotros que pueda convertirse en nuestra liberación».

Verse 63

तस्मात्त्वं देहि नः श्राद्धं गत्वा क्षेत्रं तु वैष्णवम् । नामगोत्राणि चादाय मोक्षं यास्यामहे ततः

Por ello, concédenos el śrāddha, yendo a un lugar sagrado vaiṣṇava. Tomando nuestros nombres y linajes, entonces alcanzaremos la liberación (mokṣa).

Verse 64

ईश्वर उवाच । ततोऽसौ ब्राह्मणो गत्वा दयाविष्टो हरेर्गृहम् । श्राद्धं च प्रददौ तेषामेकैकस्य पृथक्पृथक्

Īśvara dijo: Entonces aquel brāhmaṇa, colmado de compasión, fue a la morada de Hari y ofreció el śrāddha para ellos, a cada uno por separado, uno tras otro.

Verse 65

यस्ययस्य यदा श्राद्धं करोति द्विजसत्तमः । स रात्रौ स्वप्न एत्यैनं दर्शने वाक्यमब्रवीत्

Siempre que el mejor de los brāhmaṇas realizaba el śrāddha para alguno de ellos, ese mismo venía a él de noche en una visión onírica y pronunciaba estas palabras.

Verse 66

प्रसादात्तव विप्रेन्द्र मुक्तोऽहं प्रेतयोनितः । स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि विमानं मे ह्युपस्थितम्

Por tu gracia, oh el más excelso de los brāhmaṇas, he quedado libre del estado de preta. ¡Bendición sobre ti! Partiré, pues mi carro celestial ya está presente.

Verse 67

एवं संतारितास्तेन चत्वारस्ते द्विजोत्तमाः

Así, por obra de él, aquellos cuatro brāhmaṇas excelentes fueron conducidos a la otra orilla, liberados.

Verse 68

अथासौ ब्राह्मणश्रेष्ठः संप्राप्ते पञ्चमे दिने । प्रददौ विधिपूर्वं तु श्राद्धं पर्युषितस्य च

Luego, aquel brāhmaṇa excelso, al llegar el quinto día, realizó debidamente, conforme al rito, las ceremonias de śrāddha también para Paryuṣita.

Verse 69

अथापश्यत स्वप्नान्ते प्राप्तं पर्युषितं नरम् । दीनवाक्यं परिक्लिष्टं निःश्वसन्तं मुहुर्मुहुः

Entonces, en el sueño, vio aparecer a Paryuṣita como un hombre: hablaba con voz lastimera, abatido y afligido, suspirando una y otra vez.

Verse 70

पर्युषित उवाच । न मे जाता गतिर्विप्र मंदभाग्यस्य पापिनः । मया हृतं तडागार्थं यद्वित्तं प्रगुणीकृतम्

Dijo Paryuṣita: «Oh brāhmaṇa, para mí no ha surgido camino alguno: soy pecador y de mala fortuna. Pues arrebaté la riqueza que había sido apartada y cuidadosamente reunida para construir un estanque».

Verse 71

गौतम उवाच । कथं ते जायते मोक्षो वद शीघ्रमशेषतः । करिष्ये नात्र संदेहो यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

Gautama dijo: «Dime pronto y por completo: ¿cómo puede llegarte la liberación (mokṣa)? Yo lo haré; no hay duda, aunque sea sumamente difícil».

Verse 72

पर्युषित उवाच । अयने चोत्तरे प्राप्ते गत्वा तीर्थं हरिप्रियम् । श्राद्धं त्वं देहि मे नूनं ततो गतिर्भविष्यति

Paryuṣita dijo: «Cuando llegue el uttarāyaṇa, ve al tīrtha llamado Haripriya, amado por Hari, y ofréceme sin falta el śrāddha; entonces mi tránsito ulterior será alcanzado con certeza».

Verse 73

ईश्वर उवाच । एवमुक्तः स विप्रेन्द्रस्तेन प्रेतेन वै मुनिः । अयने चोत्तरे प्राप्ते गत्वा तीर्थं हरिप्रियम् । प्रददौ विधिवच्छ्राद्धं ततः पर्युषिताय च

Īśvara dijo: Así interpelado por aquel espíritu difunto, el sabio—el más excelso entre los brāhmaṇas—cuando llegó el uttarāyaṇa fue al Haripriya Tīrtha y ofreció, conforme al rito, el śrāddha para Paryuṣita.

Verse 74

ततः पर्युषितो रात्रौ स्वप्नान्ते वाक्यमब्रवीत् । प्रसन्नवदनो भूत्वा दिव्यमाल्यवपुर्धरः

Después, de noche, al término de un sueño, Paryuṣita pronunció estas palabras: con el rostro sereno, portaba una forma resplandeciente, adornada con guirnaldas divinas.

Verse 75

पर्युषित उवाच । मुक्तोऽहं त्वत्प्रसादेन प्रेतभावाद्द्विजोत्तम । स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि विमानं मे ह्युपस्थितम्

Paryuṣita dijo: «Por tu gracia, oh el mejor de los dos veces nacidos, he sido liberado del estado de preta. Que haya bienestar para ti; ahora partiré, pues mi vimāna, mi carro celestial, ya está presente».

Verse 76

देवत्वं च मया प्राप्तं समर्थोऽहं द्विजोत्तम । वरं ददामि ते विप्र गृहाण त्वं वरं शुभम्

«He alcanzado la condición divina y ahora tengo poder, oh el mejor de los dos veces nacidos. Oh brāhmana, te concedo un don: acepta de mí este don auspicioso».

Verse 77

ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चौरे भग्नव्रते तथा । निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः

Para el asesino de un brāhmana, para el bebedor de licor, para el ladrón y también para quien ha quebrantado sus votos, los justos han prescrito expiaciones; pero para el ingrato no existe expiación.

Verse 78

गौतम उवाच । यदि देयो वरोऽस्माकं समर्थोऽसि वरप्रद । यत्र स्थाने मया दृष्टाः प्रेता यूयं सुदुःखिताः । तत्राहं चाश्रमं कृत्वा करिष्ये चोत्तमं तपः

Dijo Gautama: «Oh dador de dones, si eres capaz de concedernos una gracia, entonces en el mismo lugar donde os vi—vosotros, los preta—padeciendo intensamente, allí estableceré un āśrama y practicaré la austeridad suprema».

Verse 79

निर्गतास्मि गृहं भूयो स्नात्वा तीर्थमिदं महत् । तत्र यो भानवो भक्त्या पितॄनुद्दिश्य भक्तितः

«Después de bañarme en este gran tīrtha, partiré de nuevo a mi hogar. Y allí, oh resplandeciente, quienquiera que rinda culto con devoción, dedicándolo con fe a los Pitṛ (ancestros)…»

Verse 80

विधिवद्दास्यति श्राद्धं स्नात्वा संतर्प्य देवताः । युष्मत्प्रसादतस्तस्य ह्यन्वयेऽपि कदाचन । मा भूयात्प्रेतभावो हि अपि पापान्वितस्य भोः

«…tras bañarse y, conforme al rito, satisfacer a las deidades, realizará el śrāddha según la norma. Por vuestra gracia, para él—y aun para su linaje—que jamás surja la condición de convertirse en preta, aunque esté manchado de pecado, oh señor.»

Verse 81

पर्युषित उवाच । गच्छ त्वं चाश्रमं तत्र कुरु ब्राह्मणसत्तम । गमिष्यसि परां सिद्धिं लोके ख्यातिं गमिष्यसि

Paryuṣita dijo: «Ve, oh el mejor de los brāhmaṇas, y establece allí tu āśrama. Alcanzarás la suprema realización y obtendrás renombre en el mundo»។

Verse 82

तत्र ये मानवा भक्त्या श्राद्धं दास्यंति सत्तमाः । पितॄणां ते विमानस्था यास्यंति त्रिदिवालयम्

«Allí, las personas excelentes que ofrezcan el śrāddha con devoción—sus Pitṛs (antepasados) ascenderán, sentados en carros celestiales, a Tridivālaya, la morada de los dioses.»

Verse 83

न तेषां वंशजः कश्चित्प्रेतत्वं च गमिष्यति । प्राहुः सप्तपदीं मैत्रीं पंडिताः स्थिरबुद्धयः

«Ningún descendiente suyo irá jamás al estado de preta. Los sabios, de mente firme, declaran que la amistad queda establecida mediante los “siete pasos” (saptapadī).»

Verse 84

मित्रतां तु पुरस्कृत्य किं तद्वक्ष्यामि तच्छृणु । तवाश्रमपदं पुण्यं भविष्यति महीतले

«Honrando ante todo la amistad, te diré algo: escúchalo. El lugar de tu āśrama llegará a ser un sitio santo sobre la tierra.»

Verse 85

सर्वपापप्रशमनं सर्वदुःखवि नाशनम् । मन्नाम्ना ख्यातिमायातु प्रेततीर्थमिति प्रभो

«Oh señor, que sea conocido por mi nombre como “Pretatīrtha”: un tīrtha que apacigua todos los pecados y destruye toda aflicción.»

Verse 86

ईश्वर उवाच । तं तथेति प्रतिज्ञाय गतस्तत्र द्विजोत्तमः । यथा वेदोक्तमार्गेंण सर्वं कृत्यं चकार सः

Dijo el Señor: «Asintiendo: “Así sea”, y habiendo hecho tal promesa, el más excelso de los dos veces nacidos fue allí; y, siguiendo la senda prescrita por los Vedas, cumplió todos los ritos que debían realizarse».

Verse 87

सोऽपि स्वर्गमनुप्राप्तो हृष्टः पर्युषितः प्रिये । एतत्सर्वं पुरावृत्तं स्थानेऽस्मिन्गात्रमोचने

«Y también Paryuṣita alcanzó el cielo, lleno de júbilo, oh amada. Todo esto aconteció en tiempos antiguos, en este mismo lugar llamado Gātramocana».

Verse 88

यः शृणोति नरः सम्यक्सर्वपापैः स मुच्यते । शयनोत्थापने योगे यः पश्येत्पुरुषोत्तमम् । गात्रोत्सर्गे तु गत्वाऽसौ यज्ञायुतफलं लभेत्

Quien escucha debidamente este relato queda libre de todos los pecados. Y quien contempla a Puruṣottama en el rito sagrado del śayanotthāpana (el despertar del reposo) alcanza la liberación; y si, al tiempo de abandonar el cuerpo, uno va allí, obtiene el mérito equivalente a diez mil sacrificios.

Verse 223

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये पुरुषोत्तमतीर्थप्रेततीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयोविंशत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Así concluye, en el santo Skanda Mahāpurāṇa—en la Saṃhitā de ochenta y un mil versos—en el séptimo, el Prabhāsa Khaṇḍa, y en la primera sección, el Prabhāsa-kṣetra Māhātmya, el capítulo titulado «Descripción de la grandeza de Puruṣottama-tīrtha y Preta-tīrtha», siendo el Capítulo 223.