Adhyaya 172
Īśvara instruye a Devī para que se dirija al liṅga llamado Bharateśvara, situado un poco hacia el norte. El capítulo expone su origen: el rey Bharata, célebre hijo de Agnīdhra, realiza una severa tapas en este kṣetra y establece (pratiṣṭhā) a Mahādeva, deseando descendencia. Complacido, Śaṅkara le concede ocho hijos y una hija ilustre. Bharata divide su reino en nueve porciones y las asigna a sus hijos; los dvīpas correspondientes reciben nombres como Indradvīpa, Kaśeru, Tāmravarṇa, Gabhastimān, Nāgadvīpa, Saumya, Gāndharva y Cāruṇa, y el noveno, ligado a la hija, se denomina Kumāryā. Se afirma que ocho dvīpas quedaron anegados por el océano, mientras que el llamado Kumāryā permanece; se añaden medidas geográficas en yojanas (extensión sur–norte y anchura), uniendo el reparto mítico con la descripción del espacio. La grandeza ritual de Bharata se confirma por sus numerosos Aśvamedhas y su fama en las regiones del Gaṅgā y el Yamunā; por la gracia de Īśvara, goza en el cielo. La phalaśruti declara que adorar el liṅga establecido por Bharata otorga el fruto de todos los sacrificios y dádivas; y que el darśana en Kārttika durante el Kṛttikā-yoga impide incluso soñar con los terribles infiernos.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महा देवि लिंगं तद्भरतेश्वरम् । तस्मादुत्तरकोणस्थं नातिदूरं व्यवस्थितम्
Īśvara dijo: «Luego, oh Gran Diosa, debe irse al Liṅga llamado Bharateśvara, situado no muy lejos de allí, en el cuadrante del norte».
Verse 2
भरतोनाम राजाऽभूदाग्नीध्रः प्रथितः क्षितौ । यस्येदं भारतं वर्षं नाम्ना लोकेषु गीयते
Hubo un rey llamado Bharata, un Āgnīdhra célebre sobre la tierra; por él, esta región es cantada en los mundos con el nombre de «Bhārata-varṣa».
Verse 3
स च चक्रे तपो घोरं क्षेत्रेऽस्मिन्पार्वति प्रिये । दिव्यं वर्षसहस्रं तु प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम्
Y él realizó una áspera austeridad en este kṣetra sagrado, oh amada Pārvatī; y, tras haber instalado debidamente aquí a Maheśvara (Śiva), mantuvo esa disciplina durante mil años divinos.
Verse 4
पुत्रकामो नरश्रेष्ठः पूजयामास शंकरम् । ततस्तुष्टः स भगवान्वरं दातुं समुत्सुकः
Deseando hijos, aquel mejor de los hombres adoró a Śaṅkara. Entonces el Señor Bienaventurado, complacido, se mostró ansioso por concederle un don.
Verse 5
अष्टौ पुत्रान्ददौ तस्मै कन्यां चैकां यशस्विनीम् । स तु प्राप्याभिलषितं कृतकृत्यो नराधिपः
Le otorgó ocho hijos y también una hija ilustre. Al alcanzar lo que anhelaba, aquel señor de los hombres se sintió plenamente realizado.
Verse 6
भारतं नवधा कृत्वा पुत्रेभ्यः प्रददौ पृथक् । तेषां नामांकितान्येव ततो द्वीपानि जज्ञिरे
Tras dividir Bhārata en nueve partes, las asignó por separado a sus hijos. Después surgieron las islas (dvīpas) que llevaban precisamente sus nombres.
Verse 7
इन्द्रद्वीपः कसेरुश्च ताम्रवर्णो गभस्तिमान् । नागद्वीपस्तथा सौम्यो गान्धर्वस्त्वथ चारुणः
Estos fueron: Indradvīpa y Kaseru; Tāmravarṇa y Gabhastimān; Nāgadvīpa y Saumya; y luego Gāndharva y Cāruṇa.
Verse 8
अयं तु नवमो द्वीपः कुमार्या संज्ञितः प्रिये । अष्टौ द्वीपाः समुद्रेण प्लाविताश्च तथापरे
Pero este es el noveno dvīpa, llamado Kumāryā, oh amada. Los otros ocho dvīpas, en cambio, fueron anegados por el océano.
Verse 9
ग्रामादिदेशसंयुक्ताः स्थिताः सागरमध्यगाः । एक एव स्थितस्तेषां कुमार्याख्यस्तु सांप्रतम्
Provistos de aldeas y otros asentamientos, yacían en medio del mar. Pero ahora, de entre ellos, sólo uno permanece: el llamado Kumāryā.
Verse 10
बिंदुसरः प्रभृत्येव सागराद्दक्षिणोत्तरम् । योजनानां सहस्रं तु एकं विस्तीर्ण एव तु
Comenzando desde Bindu-saras, se extiende desde el océano hacia el sur y hacia el norte; y se dice que su anchura es de mil yojanas.
Verse 11
योजनानां सहस्राणि नव दैर्घ्यं प्रकीर्तितम् । तस्यैतज्जृम्भितं देवि भरतस्य महात्मनः
Se proclama que su longitud es de nueve mil yojanas. Oh Devī, ésta es la vasta y poderosa extensión vinculada a Bharata, el magnánimo.
Verse 12
षट्पञ्चाशदश्वमेधान्गंगामनु चकार यः । यस्त्रिंशद्यमुनाप्रान्ते भरतो लोकपूजितः
Bharata, venerado por el mundo, realizó cincuenta y seis sacrificios Aśvamedha a lo largo del Gaṅgā, y treinta en las riberas del Yamunā.
Verse 13
स चेश्वरप्रसादेन मोदते दिवि देववत्
Y por la gracia de Īśvara, se regocija en el cielo como un dios.
Verse 14
यस्तत्प्रतिष्ठितं लिंगं भारतं पूजयिष्यति । स सर्वयज्ञदानानां फलं प्रापयिता धुवम्
Quien venere ese liṅga establecido—Bharateśvara—obtendrá con certeza el fruto pleno de todos los sacrificios y de todas las dádivas.
Verse 15
कार्त्तिक्यां कृत्तिका योगे यस्तं पश्यति मानवः । न स पश्यति स्वप्नेपि नरकं घोरदारुणम्
En el mes de Kārttika, cuando acontece la conjunción de Kṛttikā, quien contemple ese liṅga no verá—ni siquiera en sueños—el infierno terrible y espantoso.
Verse 172
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये भरतेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः
Así concluye el capítulo ciento setenta y dos, llamado «Descripción de la grandeza de Bharateśvara», en la primera sección del Prabhāsa-kṣetra Māhātmya, dentro del séptimo Prabhāsa Khaṇḍa, del Śrī Skanda Mahāpurāṇa, en la Ekāśītisāhasrī Saṃhitā.