Adhyaya 31

Verse 1

प्रह्लाद उवाच दिव्यस्वप्रभया ध्वांतं भूतानां नाशयन्सदा । जनयन्परमानंदं भक्तानां च भयापहः

Dijo Prahlāda: Con su propia luz divina, Él destruye siempre la oscuridad de los seres; engendra la dicha suprema en los devotos y es quien les arrebata el temor.

Verse 2

पताकाभिर्ध्वजस्थाभिर्द्वारकाजयवर्द्धनः । दिव्यपुण्यप्रकाशेन राजते गिरिराडिव

Adornada con estandartes y mástiles de bandera, Dvārakā—que acrecienta siempre la victoria—resplandece con un fulgor divino portador de mérito, como el rey de las montañas.

Verse 3

दृष्ट्वाऽलयं तदा विष्णोस्तदायुधविभूषितम् । विहाय पादुके च्छत्रं दण्डवत्पतिता भुवि

Al ver entonces la morada de Viṣṇu, engalanada con Sus armas divinas, dejaron a un lado sandalias y sombrilla, y cayeron al suelo en postración total.

Verse 4

भूमिसंलुठनं तेषां तीर्थानामद्भुतं महत् । अभवद्विप्र शार्दूलाः क्षेत्रादीनां च सर्वशः

Oh brāhmaṇas, tigres entre los hombres: maravilloso y grandioso fue el rodar por la tierra realizado por aquellos tīrthas; y así también en todos los sagrados kṣetras y demás lugares.

Verse 5

वाराणसी कुरुक्षेत्रं प्रयागो जाह्नवी तथा । यमुना नर्मदा पुण्या पुण्या प्राची सरस्वती

Vārāṇasī, Kurukṣetra y Prayāga; también la Jāhnavī (Gaṅgā); la Yamunā y la santa Narmadā; la sagrada Prācī y la Sarasvatī—(todas estaban presentes).

Verse 6

गोदावरी महापुण्या गया तिस्रस्तु मंगलाः । शालिग्रामं महाक्षेत्रं पुण्या चक्रनदी शुभा

La muy santa Godāvarī; Gayā; las tres auspiciosas (corrientes o moradas); Śāligrāma, gran región sagrada; y la bendita y santa Cakra-nadī—(todas estaban presentes).

Verse 7

पयोष्णी तपती कृष्णा कावेर्य्याद्याः सुपुण्यदाः । पुष्करादीनि तीर्थानि सागराः पर्वतोत्तमाः

El Payoṣṇī, el Tapatī, el Kṛṣṇā y el Kāverī, y otros—otorgadores de mérito excelso; los tīrthas que comienzan con Puṣkara; los océanos; y las montañas más sublimes—todo ello estaba presente.

Verse 8

अयोध्या मथुरा माया अवंत्याद्याश्च मुक्तिदाः । श्रीरंगाख्यमनंतं च प्रभासं च विशेषतः

Ayodhyā, Mathurā, Māyā (Haridvāra), Avanti y las demás—dadoras de liberación (mokṣa); y Śrīraṅga llamado Ananta; y, de modo especial, Prabhāsa—todo ello era celebrado y presente.

Verse 9

पुरुषोत्तमं महाक्षेत्रमरण्यान्यादयः शुभाः । त्रैलोक्ये वर्त्तमानानि सर्वतीर्थानि सर्वशः

El supremo campo sagrado de Puruṣottama, y los bosques auspiciosos y demás parajes santos: aquí, todos los tīrthas que existen en los tres mundos están presentes por completo, de todas las maneras.

Verse 10

दृष्ट्वा कृष्णालयं पुण्यं मुहुर्मुहुः प्रहर्षिताः । जय शब्दैर्नमःशब्दैर्गर्जंतो हरिनामभिः

Al contemplar la morada santa de Kṛṣṇa, una y otra vez se colmaron de júbilo—tronando con gritos de “¡Jaya!” y “¡Namo!”, y entonando en alta voz los nombres de Hari.

Verse 11

आनंदाश्रूणि मुंचंतः प्रेम्णा गद्गदया गिरा । स्तुवंति मुनयः सर्वे तीर्थादीनि च सर्वशः

Derramando lágrimas de dicha, y con la voz entrecortada por el amor, todos los sabios alabaron los tīrthas y los lugares sagrados—por completo y en todo sentido.

Verse 12

अथ संस्तुवतां तेषामन्योन्यं मुदितात्मनाम् । वीक्ष्य वक्त्राणि सर्वेषां महर्षिर्नारदोऽब्रवीत्

Entonces, mientras ellos, con el ánimo gozoso, se alababan mutuamente los lugares santos, el gran sabio Nārada, al contemplar los rostros de todos, habló.

Verse 13

श्रीनारद उवाच । राशयः पुण्य पुंजानां कृता युष्माभिरुत्तमाः । तज्जन्मना सहस्रैस्तु यद्दृष्टं कृष्णमंदिरम्

Dijo Śrī Nārada: «Oh excelentísimos, habéis reunido montones de mérito sagrado; pues sólo tras miles de nacimientos se obtiene la visión del templo de Kṛṣṇa».

Verse 14

दर्शनं कृष्णदेवस्य द्वारकागमने मतिः । दृढभक्तिर्महाविष्णोर्नाल्पस्य तपसः फलम्

La visión del Señor Kṛṣṇa, la determinación de ir a Dvārakā y la firme devoción a Mahāviṣṇu: nada de ello es fruto de una austeridad pequeña o trivial.

Verse 16

धन्येयं गौतमी गंगा गौतमोऽयं महातपाः । यत्प्रसादेन सर्वेषां कल्याणं समुपस्थितम्

Bendita es esta Gautamī Gaṅgā, y bendito es este gran asceta Gautama; por cuya gracia el bienestar de todos ha llegado ahora a su cumplimiento.

Verse 17

यज्ञाध्ययनदानानां तपोव्रतसमाधिनाम् । संप्राप्तफलमस्माभिर्युष्माभिः सर्वतीर्थकाः

Los frutos del sacrificio, del estudio sagrado, de la caridad, de la austeridad, de los votos y del samādhi han sido alcanzados por nosotros; y también por vosotros, oh encarnaciones de todos los tīrthas.

Verse 18

यूयं सर्वाणि तीर्थानि क्षेत्राणि चैव कृत्स्नशः । कृष्णाज्ञया सर्वकालं तिष्ठध्वं सर्वदैवतैः

Vosotros sois todos los tīrtha y todos los kṣetra sagrados en su plenitud. Por mandato de Kṛṣṇa, permaneced aquí en todo tiempo, junto con todas las deidades.

Verse 19

धन्या वै पूर्वजास्तेषां वंशजाः कृष्णदर्शनं । सोत्सवा द्वारकां यांति पश्यंति च हरिप्रियाम्

Dichosos en verdad son los antepasados de aquellos descendientes que alcanzan la visión de Kṛṣṇa; pues, colmados de júbilo festivo, van a Dvārakā y contemplan la ciudad amada de Hari.

Verse 20

इयं च शोभते पुण्या द्वारका कृष्ण वल्लभा । प्रपश्यंतु महाभागास्तथा वाराणसीं शुभाम्

Esta santa Dvārakā resplandece, amada de Kṛṣṇa. Que los muy afortunados la contemplen, y que asimismo contemplen la auspiciosa Vārāṇasī.

Verse 21

क्षेत्राणि कुरुमुख्यानि पश्यंतु द्वारकां प्रभोः । तादृशी मथुरा काशी मायाऽध्योध्या च राजते

Que los kṣetra más excelsos—comenzando por Kurukṣetra—contemplen la Dvārakā del Señor. Del mismo modo, Mathurā, Kāśī y Māyā (Haridvāra), junto con Ayodhyā, resplandecen en gloria.

Verse 22

अवन्ती न च कांची च क्षेत्रं च पुरुषोत्तमम् । सूर्योपरागकालेऽपि कुरुक्षेत्रं न राजते

Ni Avantī (Ujjayinī), ni Kāñcī, ni siquiera el sagrado kṣetra de Puruṣottama (Puri) resplandece así; ni aun Kurukṣetra, incluso en tiempo de eclipse solar, brilla de tal manera.

Verse 23

ईदृशं न गयातीर्थं यादृगेतत्प्रकाशते

Ni siquiera el Gayā-tīrtha se ve resplandecer de tal modo como resplandece este sagrado kṣetra.

Verse 24

ग्रहनक्षत्रताराणां यथा सूर्य्यो विराजते । सक्षेत्रतीर्थराजानां द्वारकार्को विराजते

Así como el sol resplandece por encima de los planetas, constelaciones y estrellas, así el ‘Sol de Dvārakā’ resplandece por encima de los reyes entre los sagrados kṣetras y tīrthas.

Verse 25

प्रह्लाद उवाच । निशम्य नारदेनोक्तं प्रहृष्टाश्च तथा द्विजाः । क्षेत्राणि सर्वतीर्थानि पुरस्कृत्य च गौतमम्

Dijo Prahlāda: Al oír lo que Nārada había dicho, también los brāhmaṇas (dvija) se llenaron de júbilo. Poniendo al frente todos los sagrados kṣetras y tīrthas, y honrando a Gautama como su guía, emprendieron la marcha.

Verse 26

विहाय गौतमीं तत्र प्रययुर्ह्यग्रतोग्रतः । प्रहृष्टा गौतमी तत्र प्रणम्य त्वरिता ययौ

Dejando allí a la Gautamī, avanzaron con ansiosa premura. Y la Gautamī también, gozosa, se postró en aquel lugar y partió veloz tras ellos.

Verse 27

गीतवाद्यैश्च नृत्यैश्च पताकाभिः समंततः । प्रययुः स्तोत्रपाठैश्च सर्वे ते द्वारकाश्रये

Con cantos e instrumentos, con danzas y estandartes por doquier, todos avanzaron—recitando himnos—hacia el refugio de Dvārakā.

Verse 28

स तीर्थान्यग्रतः कृत्वा मध्ये कृत्वा तु शोभनम् । प्रयागं तीर्थराजं च प्रहृष्टं क्षेत्रदर्शनात्

Puso los tīrtha al frente, y en medio colocó al espléndido Prayāga—rey de los tīrtha—regocijado por la visión del kṣetra sagrado.

Verse 29

ततः पश्चात्सरित्स्नानं चकार ऋषिसत्तमः । जाह्नवी गौतमी रेवा यमुनाप्राक्सरस्वती

Después, el mejor de los sabios realizó el baño ritual en los ríos: la Jāhnavī (Gaṅgā), la Gautamī, la Revā (Narmadā), la Yamunā y la antigua Sarasvatī.

Verse 30

सरयूर्गंडकी तापी पयोष्णी यमुना तथा । कृष्णा भीमरथी गंगा कावेरी चाघनाशिनी

La Sarayū, la Gaṇḍakī, la Tāpī, la Payoṣṇī y la Yamunā; la Kṛṣṇā, la Bhīmarathī, la Gaṅgā y la Kāverī—destructora del pecado—son mencionadas como ríos sagrados.

Verse 31

मंदाकिनी महापुण्या पुण्या भोगवती नदी । व्रजंति युगपत्सर्वाः पश्यंत्यो द्वारकां पुरीम्

La Mandākinī, de grandísimo mérito, y el río Bhogavatī, también meritorio: todas avanzan a la vez, contemplando la ciudad de Dvārakā.

Verse 32

ततस्ते सागराः सप्त स्वैःस्वैस्तीर्थैः समन्विताः । ततः पश्चादरण्यान्याश्रमैः पुण्यैयुतानि च

Luego llegaron los siete océanos, cada uno acompañado de sus propios tīrtha; y después vinieron también los bosques, colmados de santos āśrama.

Verse 33

ततस्तु पर्वता रम्या मेर्वाद्यास्तु सुशोभनाः । नृत्यंतो गायमानाश्च स्तवाद्यैस्तु महर्षिभिः

Entonces aparecieron las montañas deleitosas—Meru y las demás—resplandecientes en verdad, mientras los grandes ṛṣis danzaban y cantaban con himnos y alabanzas.

Verse 34

ततश्च ऋषयो देवाः समंताद्धृष्टमानसाः । गायंतो नृत्यमानाश्च गर्जंतो हरिनामभिः

Luego los sabios y los dioses, gozosos por doquier, cantaban y danzaban, proclamando con estruendo los nombres de Hari.

Verse 35

वादित्रनिनदैरुच्चैर्जयशब्दैः प्रहर्षिताः । प्राप्तास्ते गोमतीतीरं सर्वयज्ञसमन्विताः । ववंदिरे महापुण्याः सर्वे ते हृष्टमानसाः

Regocijados por el estruendo de los instrumentos y los gritos de “¡Victoria!”, llegaron a la ribera del Gomati, colmados de los frutos de todos los yajñas; y todos aquellos de gran mérito, con el ánimo exultante, ofrecieron reverentes salutaciones.

Verse 36

श्रीनारद उवाच । हे भागीरथि हे रेवे यमुने शृणु गौतमि । श्रेष्ठा श्रीगोमतीदेवी विख्याता भुवनत्रये

Śrī Nārada dijo: «Oh Bhāgīrathī, oh Revā, oh Yamunā—escucha, oh Gautamī. La bienaventurada diosa Gomati es la más excelsa, célebre en los tres mundos».

Verse 37

यस्याः सकृज्जलस्नानं स्पर्द्धते ब्रह्मविद्यया । तेन वै गोमती सेयं सर्वतीर्थोत्तमोत्तमा । ब्रह्मज्ञानेन मुच्यंते प्रयागमरणेन वा । स्नानमात्रेण गोमत्यां मुच्यते पूर्वजैः सह

En ella, un solo baño en sus aguas rivaliza con el poder salvador del conocimiento de Brahman. Por eso esta Gomati es, en verdad, la más excelsa entre todos los tīrthas. La liberación se alcanza por la realización de Brahman, o por morir en Prayāga; mas con sólo bañarse en la Gomati uno queda liberado, junto con sus antepasados.

Verse 38

प्रह्लाद उवाच । निशम्य तानि तीर्थानि माहात्म्यं महदद्भुतम् । गोमत्याः श्रद्धया स्नात्वा उत्सवैरग्रतो ययुः

Prahlāda dijo: «Al oír acerca de aquellos lugares sagrados y de su grande y maravillosa gloria, se bañaron con fe en el río Gomati y luego avanzaron, llevando delante las festividades como en procesión».

Verse 39

ततः क्षेत्राणि तीर्थानि सरितः सागरादयः । ददृशुर्द्वारकां रम्यामागता द्वारमण्डपे

Entonces las regiones sagradas y los tīrthas—ríos, océanos y demás—al llegar al pabellón de la puerta, contemplaron la encantadora Dvārakā.

Verse 40

स्थितां सिंहासने दिव्ये मणिकांचनभूषिते । सुन्दरां शुक्ल वर्णां च रुद्रादित्यसमप्रभाम्

La vieron sentada en un trono celestial, adornado con gemas y oro: hermosa, resplandeciente, de blanco fulgor, y con un brillo igual al de Rudra y el Sol.

Verse 41

दिव्यवस्त्रां सुगंधाढ्यां रत्नाभरणभूषिताम् । किरीटकुण्डलैर्दिव्यैः शोभितां कंकणादिभिः

Vestida con ropajes celestiales y colmada de fragancia sagrada, estaba adornada con joyas: resplandecía con una corona y pendientes divinos, y se embellecía con brazaletes y otros ornamentos.

Verse 42

वरदाभयहस्तां च शंखचक्रगदायुधाम् । श्वेतातपत्रशोभाढ्यां चामरव्यजनादिभिः

Sus manos otorgaban dones y ausencia de temor, y portaba las armas de caracola, disco y maza. Además, la realzaba el esplendor de un parasol regio blanco, con abanicos de cola de yak y otros emblemas de los asistentes.

Verse 43

संस्तवैः स्तूयमानां च गीतवाद्यादिहर्षिताम् । महासिंहासनस्थां तु दृष्ट्वा द्वारवतीं पुरीम् । प्रणेमुर्युगपत्सर्वे सर्वाणि च सुभक्तितः

Alabada con himnos y regocijada por cantos y músicas, ella se sentó en el gran trono. Al contemplar así la ciudad de Dvāravatī, todos, al unísono, se postraron con honda devoción, cada cual a su manera.