Adhyaya 16

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठा गदातीर्थमनुत्तमम् । यत्र स्नात्वा नरो भक्त्या लभेद्भूदानजं फलम्

Prahlāda dijo: Entonces, oh los mejores entre los nacidos dos veces, debe uno ir al incomparable Gadā-tīrtha. Quien se baña allí con devoción obtiene el mérito nacido del don de tierra (bhū-dāna).

Verse 2

तर्पयेत्पितृदेवांश्च ऋषींश्चैव यथाक्रमम् । श्राद्धं च कारयेत्तत्र पितॄणां तृप्तिहेतवे

Allí debe ofrecerse tarpaṇa a los Pitṛs, a los Devas y a los Ṛṣis en el debido orden; y también debe celebrarse allí el śrāddha para la satisfacción de los antepasados.

Verse 3

गदातीर्थे तु देवेशं विष्णुं वाराहरूपिणम् । समभ्यर्च्य नरो भक्त्या विष्णुलोके महीयते

En Gadā-tīrtha, quien adore con devoción a Viṣṇu, Señor de los dioses, en su forma de Varāha, es honrado y exaltado en el mundo de Viṣṇu.

Verse 4

नागतीर्थं ततो गच्छेत्सरः परमशो भनम् । यत्र स्नात्वा नरः सम्यङ्नागलोकमवाप्नुयात्

Luego debe irse a Nāga-tīrtha, un lago de belleza suprema. Quien se bañe allí debidamente alcanza el reino de los Nāgas.

Verse 5

भद्रतीर्थं ततो गच्छेत्सरस्त्रिभुवनार्चितम् । स्नानमात्रेण लभते तिलधेनुफलं नरः

Luego debe irse a Bhadra-tīrtha, un lago venerado en los tres mundos. Con solo bañarse allí, el hombre obtiene el mérito equivalente al don de la ‘vaca de sésamo’ (tiladhenu).

Verse 6

चित्रातीर्थं ततो गच्छेत्सरः परमशोभनम् । स्नानमात्रेण लभते घृतधेनुफलं नरः

Luego debe irse a Citra-tīrtha, un lago de belleza suprema. Con solo bañarse allí, el hombre obtiene el mérito equivalente al don de la ‘vaca de ghee’ (ghṛtadhenu).

Verse 7

यदा द्वारावती विप्रा प्लाविता सागरेण हि । पुण्यानि बहुतीर्थानि च्छन्नानि जलपांसुभिः

Cuando Dvārāvatī, oh brāhmaṇas, es anegada por el océano, muchos tīrthas sagrados quedan ocultos bajo el agua y la arena.

Verse 8

दृश्यानि कतिचित्संति ह्यदृश्यान्यपराणि च । तानि सर्वाणि विप्रेन्द्राः कथयिष्यामि सर्वतः

Algunos son visibles, y otros también son invisibles. Oh el mejor de los brāhmaṇas, los describiré a todos por completo, en su totalidad.

Verse 9

चंद्रभागां ततो गच्छेत्सर्वपापप्रणाशिनीम् । यत्र स्नात्वा नरो भक्त्या वाजपेयफलं लभेत्

Después, uno debe ir a Candrabhāgā, destructora de todos los pecados. Quien se bañe allí con devoción obtiene el mérito equivalente al sacrificio Vājapeya.

Verse 10

देवी चंद्रार्चिता यत्र यशोदा नंदनंदिनी । कौमारिका शक्तिहस्ता खङ्गखेटकधारिणी

Allí se halla la Diosa, venerada por la Luna: Yaśodā, la amada hija de Nanda; la Virgen Divina (Kaumārī), con lanza en la mano, portadora de espada y escudo.

Verse 11

केश्यादिदैत्यदलिनी स्वसा वै रामकृष्णयोः । यस्या दर्शनमात्रेण सर्वान्कामानवाप्नुयात्

Ella es la aniquiladora de demonios como Keśin y otros; en verdad, es la hermana de Rāma y Kṛṣṇa. Con solo su darśana, su visión sagrada, uno alcanza todos los deseos.

Verse 12

ततो गच्छेत विप्रेन्द्रास्तीर्थं महिषसंज्ञकम् । यस्य दर्शनमात्रेण मुच्यते सर्वपातकैः

Entonces, oh el mejor de los brāhmanes, debe uno ir al tīrtha llamado Mahiṣa. Con sólo su darśana (contemplación), se queda libre de todos los pecados y caídas.

Verse 13

मुक्तिद्वारं ततो गच्छेत्तीर्थं पाप प्रणाशनम्

Después, debe uno ir al tīrtha llamado Muktidvāra, la Puerta de la Liberación, destructor del pecado.

Verse 14

वसिष्ठेन समानीता मुनिना यत्र गोमती । स्नातो भवति गंगायां यत्र स्नात्वा कलौ युगे

Allí está el río Gomatī, traído a ese lugar por el sabio Vasiṣṭha. Bañarse allí equivale a bañarse en el Gaṅgā, especialmente para quien se baña en la era de Kali.

Verse 15

गोमती निःसृता यस्मा त्प्रविष्टा वरुणालयम् । तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या अश्वमेधफलं लभेत्

Desde donde el Gomatī brota y entra en la morada de Varuṇa, quien se baña allí con devoción obtiene el fruto del sacrificio Aśvamedha.

Verse 16

भृगुणा हि तपस्तप्तं स्थापिता यत्र चांबिका । भृग्वर्चिता ततो देवी प्रसिद्धा श्रूयते क्षितौ

Allí, después de que Bhṛgu practicara austeridades, fue establecida Ambikā. Por ello, la Diosa—venerada por Bhṛgu—es oída como célebre sobre la tierra.

Verse 17

संसिद्धिं परमां याति यस्याः संस्मरणान्नरः । शिवलिंगान्यनेकानि यत्र सन्ति महीतले

Al recordarla, el hombre alcanza la realización suprema. Y en ese lugar, sobre la tierra, existen numerosos liṅgas de Śiva.

Verse 18

ततो गच्छेत विप्रेन्द्राः कालिन्दीसर उत्तमम् । कालिन्दी सूर्यतनया सरश्चक्रे त्वनुत्तमम्

Luego, oh el mejor de los brāhmaṇas, debe ir al excelente lago de Kāлиндī. Kāлиндī, hija del Sol, formó ese lago sin igual.

Verse 19

तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या न दुर्गतिमवाप्नुयात् । सांबतीर्थं ततो गच्छेत्सर्वपापप्रणाशनम्

Bañándose allí con devoción, el hombre no cae en un destino funesto. Después debe ir a Sāmbatīrtha, el vado sagrado que destruye todos los pecados.

Verse 20

कृत्वा श्राद्धं च विधिवल्लभेद्गोदानजं फलम्

Y al realizar el śrāddha conforme a la norma, se obtiene el mérito que nace de donar una vaca.

Verse 21

गच्छेच्च शांकरं तीर्थं ततस्त्रैलोक्यपावनम् । यत्र स्नात्वा नरो भक्त्या लभेद्बहुसुवर्णकम्

Luego debe ir al Śāṃkara Tīrtha, purificador de los tres mundos. Al bañarse allí con devoción, el hombre obtiene abundante oro, es decir, gran prosperidad y mérito.

Verse 22

ततो नागसरो गच्छेत्तीर्थं पापप्रणाशनम् । पितॄन्सन्तर्प्य विधिवन्नागलोकमवाप्नुयात्

Después debe ir a Nāgasara, un tīrtha que destruye el pecado. Habiendo satisfecho debidamente a los antepasados con ofrendas, alcanza el reino de los Nāgas.

Verse 23

लक्ष्मीं नदीं ततो गच्छेद्गच्छन्तीं सागरं प्रति । यस्या दर्शनमात्रेण मुच्यते सर्वपातकैः

Luego debe ir al río Lakṣmī, que fluye hacia el océano; con sólo contemplarlo, uno queda libre de todos los grandes pecados.

Verse 24

श्राद्धे कृते तु विप्रेन्द्राः पितरो मुक्तिमाप्नुयुः । दाने मनोरथावाप्तिर्जायते नात्र संशयः

Oh el mejor de los brāhmaṇas: cuando se realiza el śrāddha, los antepasados alcanzan la liberación; y mediante la caridad (dāna) surge el cumplimiento de los deseos justos, sin duda alguna.

Verse 25

कंबुसरस्ततो गच्छेत्तीर्थं पापप्रणाशनम् । तर्पणे च कृते श्राद्धे ह्यग्निष्टोमफलं लभेत्

Luego debe ir a Kaṃbu-saras, un tīrtha que destruye el pecado. Cuando allí se realizan el tarpaṇa y el śrāddha, se obtiene el fruto del sacrificio Agniṣṭoma.

Verse 26

कुशतीर्थं ततो गच्छेत्स्नात्वा सन्तर्पयेत्पितॄन् । दानं दत्त्वा यथाशक्त्या निर्मलं लोकमाप्नुयात्

Después debe ir a Kuśatīrtha; tras bañarse, debe satisfacer debidamente a los antepasados. Dando caridad según su capacidad, alcanza un mundo puro.

Verse 27

द्युम्नतीर्थं च तत्रैव सर्वपापप्रणाशनम् । कृत्वा श्राद्धं च तत्रैव वाजिमेधफलं लभेत्

Allí mismo está Dyumnatīrtha, destructor de todos los pecados. Quien realiza allí el śrāddha obtiene el fruto del sacrificio Vājimedha.

Verse 28

कुशतीर्थं ततो गच्छेत्पितॄणां तृप्तिरक्षया । यत्र श्राद्धात्तर्पणाच्च जायते नात्र संशयः

Luego debe irse a Kuśatīrtha, donde la satisfacción de los antepasados se vuelve inagotable. Allí nace, del śrāddha y del tarpaṇa, esa plenitud—sin duda alguna.

Verse 29

जालतीर्थं ततो गच्छेत्सर्वपापहरं शुभम् । दुर्वाससा यत्र शप्ताः कोपाद्यदुकुमारकाः

Luego debe proseguir hacia Jāla-tīrtha, auspicioso y destructor de todo pecado. Allí, en su ira, Durvāsas maldijo a los jóvenes príncipes de la estirpe de Yadu.

Verse 30

देवो जालेश्वरस्तत्र सं बभूव उमापतिः । जालेश्वरं नरो दृष्ट्वा सद्यः पापात्प्रमुच्यते

Allí el Señor Umāpati (Śiva) se manifestó como Jāleśvara. Con solo contemplar a Jāleśvara, el hombre queda al instante liberado del pecado.

Verse 31

संपूज्य देवं भक्त्या च शिवलोकमवाप्नुयात्

Y tras adorar debidamente al Señor con devoción, se alcanza el mundo de Śiva (Śivaloka).

Verse 32

चक्रस्वामिसुतीर्थं च ततो गच्छेद्धि मानवः । कृत्वा स्नानं पितॄंस्तर्प्य विष्णुलोकमवाप्नुयात्

Luego, el hombre debe ir al tīrtha sagrado llamado Cakrasvāmi-su-tīrtha. Tras bañarse allí y ofrecer libaciones (tarpana) a los antepasados, alcanza el mundo de Viṣṇu, el Viṣṇuloka.

Verse 33

जरत्कारुकृतं तीर्थं सर्वपापप्रणाशनम् । स्नात्वा तत्र द्विजश्रेष्ठा न दुर्गतिमवाप्नुयात्

Hay un tīrtha establecido por Jaratkāru, destructor de todos los pecados. Oh el mejor de los nacidos dos veces, quien se baña allí no cae en un destino funesto.

Verse 34

ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठास्तीर्थं खञ्जनकाभिधम् । आसीत्खञ्जनको नाम दैत्यश्चातिबलान्वितः

Luego, oh el mejor de los nacidos dos veces, debe ir al tīrtha llamado Khañjanaka. Hubo antaño un daitya de nombre Khañjanaka, dotado de fuerza extraordinaria.

Verse 35

ततः खञ्जनकं तीर्थं तस्य नाम्नेति विश्रुतम् । तत्र स्नात्वा नरो याति सोमलोकं न संशयः

Así, aquel vado sagrado se hizo célebre por su nombre como Khañjanaka-tīrtha. Quien se baña allí va al mundo de Soma, el Somaloka, sin duda alguna.

Verse 36

सन्ति तीर्थान्यनेकानि सुगुप्तानि द्विजोत्तमाः । तानि गच्छेत्तु विप्रेन्द्राः सर्वपापापनुत्तये

Oh el más excelso de los nacidos dos veces, existen muchos otros tīrtha, bien ocultos. Oh el primero entre los brāhmaṇas, visítalos para la completa eliminación de todos los pecados.

Verse 37

ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठास्तीर्थमानकदुन्दुभेः । शूरतीर्थं परमकं गदतीर्थमतः परम्

Luego, oh el mejor de los dos veces nacidos, debe irse al tīrtha de Ānakadundubhi (Vasudeva). Después viene el supremamente excelente Śūra-tīrtha, y tras él, el Gada-tīrtha.

Verse 38

गावल्गणस्य तीर्थं च अक्रूरस्य महात्मनः । बलदेवस्य तीर्थं तु उग्रसेनस्य चापरम्

También está el tīrtha de Gāvalgaṇa y el del magnánimo Akrūra; asimismo el tīrtha de Baladeva, y otro que pertenece a Ugrasena.

Verse 39

अर्जुनस्य च तीर्थं तु सुभद्रातीर्थमेव च । देवकीतीर्थमाद्यं तु रोहिणीतीर्थमेव च

Aquí también están los lugares sagrados de baño: el Tīrtha de Arjuna, el Tīrtha de Subhadrā, el preeminente Devakī-Tīrtha, y asimismo el Rohiṇī-Tīrtha.

Verse 40

उद्धवस्य च तीर्थं तु सारंगाख्यं तथैव च । सत्यभामाकृतं तीर्थं भद्रातीर्थमतः परम्

Está también el Tīrtha de Uddhava, y asimismo el llamado Sāraṅga; el Tīrtha establecido por Satyabhāmā, y después de ello el Bhadrā-Tīrtha.

Verse 41

जामदग्न्यस्य तीर्थं तु रामस्य च महात्मनः । भासतीर्थं च तत्रैव शुकतीर्थमतः परम्

Está el Tīrtha de Jāmadagnya Rāma, el magnánimo; y allí mismo se halla el Bhāsa-Tīrtha, y después de él el Śuka-Tīrtha.

Verse 42

कर्दमस्य च तीर्थं तु कपिलस्य महात्मनः । सोमतीर्थं च तत्रैव रोहिणीतीर्थमेव च

Allí se halla el Tīrtha de Kardama y el del magnánimo Kapila; y allí mismo están también el Soma-Tīrtha y el Rohiṇī-Tīrtha.

Verse 43

एतान्यन्यानि संक्षेपान्मया वः कथितानि च । सर्वपापहराणीह मोक्षदानि न संशयः

Estos y muchos otros tīrthas os los he referido en breve. Aquí destruyen todos los pecados y otorgan la liberación; de ello no hay duda.

Verse 44

प्रच्छन्नानि द्विजवरास्तीर्थानि कलिसंक्रमे । प्लावितानि समुद्रेण पांसुनाऽप्युदकेन च

Oh mejores de los brāhmaṇas, al comienzo del Kali-yuga estos tīrthas quedaron ocultos: fueron anegados por el mar y cubiertos incluso por arena y agua.

Verse 45

एतन्मया वः कथितं संक्षेपात्तीर्थविस्तरम् । आत्मप्रज्ञानुमानेन किमन्यच्छ्रोतुमिच्छथ

Así, en breve, os he descrito la amplitud de estos tīrthas. Con vuestro propio discernimiento, ¿qué más deseáis escuchar?

Verse 46

शृणुयात्परया भक्त्या तीर्थयात्रामिमां द्विजाः । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स गच्छति

Oh brāhmaṇas, quien escuche con suprema devoción este relato de la peregrinación a los tīrthas queda libre de todo pecado y va al mundo de Viṣṇu.