Adhyaya 31

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । रक्तानुबन्धं वै गच्छेत्तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । यत्र स्नातो नरः सम्यङ्मुच्यते ब्रह्महत्यया

Pulastya dijo: «Ciertamente debe uno ir al tīrtha llamado Raktānubandha, célebre en los tres mundos; pues allí, quien se baña debidamente queda plenamente liberado del pecado de brahmahatyā (matar a un brahmán).»

Verse 2

पुराऽसीत्पार्थिवोनाम इंद्रसेनो महीपतिः । तस्याऽसीत्सुप्रिया भार्या सुनन्दानाम भामिनी । पतिव्रता पतिप्राणा सदा पत्युः प्रिये स्थिता

En tiempos antiguos hubo un rey llamado Indrasena, señor de la tierra. Su amada esposa era la dama llamada Sunandā: fiel como pativratā, teniendo a su esposo por su propia vida, y permaneciendo siempre en lo que le era grato a él.

Verse 3

कस्यचित्त्वथ कालस्य स राजा सपरिग्रहः । परदेशं गतो हंतुं शत्रुसंघं दुरासदम्

Entonces, en cierto tiempo, aquel rey—con su séquito y pertrechos—partió a tierra extranjera para destruir una hueste enemiga, difícil de vencer.

Verse 4

तं निहत्य धनं भूरि गृहीत्वा प्रस्थितो गृहम् । ततोऽग्रे प्रेषयामास स दूतं कृत्रिमं नृप

Tras darles muerte y tomar abundantes riquezas, el rey emprendió el regreso a su hogar. Luego, por delante, envió a un mensajero fingido.

Verse 5

सुनन्दां ब्रूहि गत्वा त्वमिन्द्रसेनो हतो रणे । तदाकारस्ततो लक्ष्यः पातिव्रत्ये ममाज्ञया

«Ve y dile a Sunandā: “Indrasena ha sido muerto en la batalla”. Luego observa su estado—su fidelidad conyugal—por mi mandato.»

Verse 6

यदि सा निश्चयं गच्छेन्मरणं प्रति भामिनी । तदा रक्ष्या प्रयत्नेन वाच्यं हास्यं ममोद्भवम्

Si esa dama decide con firmeza ir hacia la muerte, entonces debe ser protegida con empeño; y has de decir palabras que susciten risa, nacidas de mí, para apartarla.

Verse 7

एवमुक्तो गतो दूतस्तत्क्षणान्नृपसत्तम । तस्यै निवेददामास यदुक्तं तेन भूभुजा

Así instruido, el mensajero partió al instante, oh el mejor de los reyes, y le comunicó a ella exactamente lo que aquel soberano había dicho.

Verse 8

अथ तस्य वचः श्रुत्वा सुनंदा चारुहासिनी । गतप्राणा नृपश्रेष्ठ पतिप्राणा महासती

Al oír sus palabras, Sunandā—sonriendo dulcemente—perdió la vida, oh el mejor de los reyes; aquella gran mujer virtuosa, para quien el esposo era su propio aliento.

Verse 9

यस्मिन्काले मृता सा तु सुनन्दा शीलमंडना । तस्मिन्काले नृपः सोऽपि तत्पापेन समाश्रितः

En el mismo instante en que Sunandā—adornada con noble conducta—murió, en ese mismo instante el rey también quedó apresado por aquel pecado.

Verse 10

अथापश्यद्द्वितीयां स च्छायां गात्रस्य चोपरि । तथा गुरुतरं कायं सालस्यं समपद्यत

Entonces vio una segunda sombra sobre su propio cuerpo; y su cuerpo se volvió más pesado, cayendo en una torpeza de pereza y sopor.

Verse 11

तेजोहीनं सुदुर्गंधि विवर्णं नृपसत्तम । अथ प्राप्तो गृहं राजा श्रुत्वा भार्यासमुद्भवम्

Sin brillo, de hedor fétido y descolorido—oh el mejor de los reyes—entonces el rey regresó a su morada, tras oír lo sucedido respecto de su esposa.

Verse 12

विनाशं दुःखशोकार्तः करुणं पर्यदेवयत् । स ज्ञात्वा पापमात्मानं स्त्रीहत्यासुविदूषितम्

Afligido por pena y dolor, lamentó con compasión su ruina; pues reconoció que era pecador, gravemente manchado por el crimen de matar a una mujer.

Verse 13

ब्राह्मणानां समादेशात्तथा यात्रापरोऽभवत् । कृत्वौर्द्ध्वदैहिकं तस्या लघुमात्र परिग्रहः । वाराणस्यां गतः पूर्वं तत्र दानं ददौ बहु

Por mandato de los brāhmaṇas, se entregó con fervor a la peregrinación. Tras cumplir los ritos funerarios de ella, llevando sólo provisiones mínimas, fue primero a Vārāṇasī y allí otorgó abundante caridad.

Verse 14

कपालमोचने तीर्थे सर्वपापप्रणाशने । त्रिनेत्रो यत्र निर्मुक्तः पुरा वै ब्रह्महत्यया

En el Tīrtha de Kapālamocana, destructor de todos los pecados—donde antaño el Señor de los Tres Ojos fue liberado del pecado de brahmahatyā, el homicidio de un brāhmaṇa.

Verse 15

तस्य च्छाया द्वितीया सा न नष्टा तत्र भूपते । ततः कनखलं प्राप्तः सुपुण्यं शुद्धिदं नृणाम्

Pero allí, oh rey, su segunda sombra no desapareció. Entonces llegó a Kanakhala, sumamente meritorio y otorgador de purificación a los hombres.

Verse 16

तथैव पुष्करारण्यं तस्मादमरकण्टकम् । कुरुक्षेत्रं ततो राजन्प्राप्तोऽसौ नृपसत्तमः

Asimismo fue al bosque de Puṣkara; de allí a Amarakantaka; y luego, oh rey, aquel excelso soberano llegó a Kurukṣetra.

Verse 17

प्रभासं सोमतीर्थं च ततस्तु कृमिजांगले । एकहंसं ततो राजन्पुण्यपारिप्लवं ततः

Fue a Prabhāsa y a Somatīrtha; luego a Kṛmijāṅgala; después, oh rey, a Ekahaṃsa; y de allí en adelante a Puṇyapāriplava.

Verse 18

रुद्रकोटिं विरूपाक्षं ततः पंचनदं नृप । एवमादीनि तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च । परिभ्रमन्महीपाल परिश्रांतो नराधिपः

A Rudrakoṭi y a Virūpākṣa, y luego a Pañcanada, oh rey—así vagó por éstos y otros tīrthas santos y santuarios de mérito. Errando de un lugar a otro, el soberano de los hombres se fatigó, oh protector de la tierra.

Verse 19

ततो वर्षसहस्रांते संप्राप्तोऽर्बुदपर्वते । तत्रापश्यन्नरपतिस्तीर्थान्यायतनानि च

Luego, al cabo de mil años, llegó al monte Arbuda. Allí el rey contempló también tīrthas sagrados y recintos santos.

Verse 20

तपस्विसंघान्विविधान्ब्राह्मणान्वेदपारगान् । ददौ दानानि बहुशो ब्राह्मणेभ्यो यदृच्छया

Repetidas veces, según se presentaba la ocasión, otorgó dádivas a diversas asambleas de ascetas: brāhmaṇas consumados en el conocimiento de los Vedas.

Verse 21

प्राप्तो रक्तानुबंधं च तीर्थं तत्रैव पर्वते । तत्र स्नातो विनिष्क्रांतो यावत्पश्यति भूमिपः

Llegó al tīrtha llamado Raktānubandha en aquel mismo monte. Tras bañarse allí y salir del agua, el rey miró en derredor, observando su propia condición.

Verse 22

तावन्न दृश्यते च्छाया द्वितीया स्त्रीवधोद्भवा । लघुत्वं सर्वगात्राणि संप्राप्तानि महीपते

Entonces ya no se vio aquella segunda sombra—nacida del pecado de dar muerte a una mujer—; y una ligereza descendió sobre todos sus miembros, oh señor de la tierra.

Verse 23

विगन्धता प्रणष्टा च तेजोवृद्धिः पराभवत् । ततो हृष्टमना भूत्वा दत्त्वा दानानि भूरिशः । स्तूयमानश्चतुर्दिक्षु बंदिभिः प्रस्थितो गृहम्

Desapareció su hedor, y su resplandor creció grandemente. Entonces, con el corazón jubiloso, otorgó abundantes dádivas; y, alabado en las cuatro direcciones por los heraldos, partió de regreso a su hogar.

Verse 24

ततो रक्तानुबंधस्य सोमातिक्रमणं नृप । यावत्करोति राजेन्द्र तावदस्य पुनस्तथा

Entonces, oh rey, cada vez que transgredía la norma sobre la bebida de Soma, oh señor de los reyes, por todo el tiempo que lo hacía, la aflicción llamada Raktānubandha volvía a él del mismo modo.

Verse 25

सा च्छाया दृश्यते देहे द्वितीया नृपसत्तम । स एव गन्धो गात्रेषु तेजोहानिश्च सा नृप

Oh el mejor de los reyes, aquella segunda sombra volvió a verse sobre su cuerpo. El mismo olor regresó a sus miembros, y su resplandor disminuyó, oh rey.

Verse 26

ततो दुःखाभिसंतप्तो गतस्तत्रैव तत्क्षणात् । रक्तबंधमनुप्राप्तो विपाप्मा सोऽभवत्पुनः

Entonces, abrasado por el dolor, regresó allí en el acto. Al llegar de nuevo a Raktabandha, volvió a quedar libre de pecado.

Verse 27

स ज्ञात्वा तीर्थमाहात्म्यं परं पार्थिवसत्तमः । तत्र दारूणि चाहृत्य चितां कृत्वा ततो नृप । दानं दत्त्वा द्विजाग्रेभ्यः प्रविष्टो हव्यवाहनम्

Conociendo la suprema grandeza de aquel tīrtha, el mejor de los reyes llevó allí leña y levantó la pira funeraria. Luego, oh rey, tras dar dones a los más eminentes brāhmaṇas, entró en el fuego sacrificial, Havyavāhana (Agni).

Verse 28

ततो विमानमारुह्य परित्यज्य कलेवरम् । दिव्यमाल्यांबरधरः शिवलोकमुपागमत्

Entonces, subiendo al vimāna celestial y dejando el cuerpo mortal, adornado con guirnaldas y vestiduras divinas, llegó al mundo de Śiva.

Verse 29

शिवलोकमनुप्राप्ते तस्मिन्पार्थिवसत्तमे । देवर्षयस्तदा वाक्यमिदमाहुः सुविस्मयात्

Cuando aquel excelso rey hubo llegado al mundo de Śiva, los sabios divinos, llenos de asombro, pronunciaron entonces estas palabras.

Verse 30

तीर्थेभ्यस्तु परं तीर्थमिदं वै पावनं परम् । इन्द्रसेनो ह्यतः पापात्तीर्थसंगाद्व्यमुच्यत

Este, en verdad, es el tīrtha supremo, más alto que los demás vados sagrados, excelso en poder purificador. Pues Indrasena fue liberado del pecado precisamente por el contacto con este tīrtha.

Verse 31

ततः प्रभृति तत्तीर्थं ख्यातं च धरणीतले । रक्तानां प्राणिनां यस्मादनुबन्धं करोति यत्

Desde entonces, aquel tīrtha se hizo célebre sobre la tierra, porque establece un “vínculo” con los seres de sangre, es decir, con las criaturas encarnadas.

Verse 32

रक्तानुबन्धमित्येव तस्मात्तत्कीर्त्त्यते क्षितौ । तत्र सन्तर्प्य वै देवान्यः श्राद्धं कुरुते नृप

Por ello, en la tierra se le celebra con el nombre mismo de «Raktānubandha». Oh Rey, quien allí primero satisface a los dioses con ofrendas y luego realiza el śrāddha—

Verse 33

तत्र संक्रमणे भानोर्यः स्नानं कुरुते नरः । श्रद्धया परया युक्तो मुच्यते ब्रह्महत्यया

Allí, en el saṅkramaṇa del Sol (tránsito solar), quien se baña con la fe suprema queda liberado incluso del pecado de brahmahatyā.

Verse 34

पितृक्षेत्रे गयायां च श्राद्धं यः कुरुते नरः । गयाश्राद्धसमं प्राहुः फलं तस्य महर्षयः

Y en Gayā, el célebre “campo de los antepasados”, quien realiza el śrāddha, los grandes ṛṣis declaran que su fruto es igual al del śrāddha hecho en Gayā.

Verse 35

चन्द्रसूर्योपरागे वा गोदानं नृपसत्तम । यः करोति नरस्तत्र स कुलान्सप्त तारयेत्

Oh el mejor de los reyes: allí, durante un eclipse lunar o solar, quien da una vaca en caridad salva a siete generaciones de su linaje.