Adhyaya 115

Verse 1

त्रिजातो ब्राह्मणस्तत्र किन्नामा कस्य सम्भवः । किंगोत्रश्चैव किंसंज्ञः कीर्तयस्व महामते

Aquel brāhmaṇa llamado Trijāta—¿cuál era su nombre completo, de quién nació, cuál era su gotra y con qué apelativo era conocido? Decláralo, oh magnánimo.

Verse 2

किं कुलीनैर्गुणाढ्यैर्वा तेजोविद्याविचक्षणैः । त्रिजातोऽपि वरं सोऽपि स्वं स्थानं येन चोद्धृतम्

¿Qué necesidad hay de hombres de noble linaje, o ricos en virtudes, o diestros en esplendor y saber? Aun Trijāta es el mejor, pues por él su propio lugar fue elevado y restaurado.

Verse 3

सूत उवाच सांकृत्यस्य मुनेर्वंशे स संभूतो द्विजोत्तमः । प्रभाव इति विख्यातो दत्तसंज्ञो निमेः सुतः

Dijo Sūta: En el linaje del sabio Sāṃkṛtya surgió aquel brāhmaṇa excelso. Fue célebre como Prabhāva, también llamado Datta, e hijo de Nimi.

Verse 4

स एवं स्थानमुद्धृत्य चकारायतनं शुभम् । त्रिजातेश्वरनाम्ना च देवदेवस्य शूलिनः

Habiendo restaurado así el lugar sagrado, edificó un santuario auspicioso para Śūlin, el Dios de los dioses, y lo estableció con el nombre de Trijāteśvara.

Verse 5

तमाराध्य दिवा नक्तं सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । सशरीरो गतः स्वर्गं ततः कालेन केनचित्

Habiéndolo adorado debidamente de día y de noche, con fe firme, uno—tras el paso de algún tiempo—alcanza el cielo con ese mismo cuerpo.

Verse 6

यस्तं पश्यति सद्भक्त्या स्नापयेद्विषुवे सदा । न त्रिजातः कुले तस्य कथञ्चिदपि जायते

Quien lo contempla con verdadera devoción y lo baña siempre en el equinoccio, en su linaje jamás nace, de modo alguno, alguien de ‘nacimiento mezclado o degradado’.

Verse 7

ऋषय ऊचुः । यानि गोत्राणि नष्टानि यानि संस्थापितानि च । नामतस्तानि नो ब्रूहि तत्पुरं सूत नन्दन

Los sabios dijeron: «Dinos por su nombre cuáles gotras se perdieron y cuáles fueron restablecidos. Oh hijo de Sūta, descríbenos también esa ciudad».

Verse 8

सूत उवाच । तत्रोपमन्युगोत्रा ये क्रौंचगोत्रसमुद्भवाः । कैशोर्यं गोत्रसंभूतास्त्रैवणेया द्विजोत्तमः

Dijo Sūta: «Allí estaban los del gotra de Upamanyu—nacidos del gotra de Krauñca—y los nacidos en el gotra de Kaiśorya; y también el brahmán Traivaṇeya, el más excelso entre los dos veces nacidos»

Verse 9

ते भूयोऽपि न संप्राप्ता यथा गोत्रचतुष्टयम् । तत्पूर्वकं शुकादीनां यन्नष्टं नागजाद्भयात्

Sin embargo, no regresaron de nuevo, como tampoco lo hizo aquel conjunto de cuatro gotras. Antes, los linajes que comenzaban con Śuka y otros, perdidos por el temor nacido de los Nāgas, del mismo modo no reaparecieron.

Verse 10

शेषान्वः संप्रवक्ष्यामि ब्राह्मणान्गोत्रसंभवान् । कौशिकान्वयसं भूताः षड्विंशतिश्च ते स्मृताः

Ahora os declararé los brahmanes restantes, nacidos de diversos gotras. Los nacidos en el linaje de Kauśika son recordados como veintiséis.

Verse 11

कश्यपान्वयसंभूताः सप्ताशीतिर्द्विजोत्तमाः । लक्ष्मणान्वयसंभूता एकविंशतिरागताः

De la estirpe de Kaśyapa, los más eminentes dos veces nacidos fueron ochenta y siete. De la estirpe de Lakṣmaṇa, llegaron veintiuno.

Verse 12

तत्र नष्टाः पुनः प्राप्तास्तस्मिन्स्थाने सुदुःखिताः । भारद्वाजास्त्रयः प्राप्ताः कौंडनीयाश्चतुर्दश

Allí, los que se habían extraviado regresaron de nuevo a aquel lugar, hondamente afligidos. Volvieron tres de la estirpe de Bhāradvāja y catorce de la estirpe de Kauṇḍinīya.

Verse 13

रैतिकानां तथा विंशत्पाराशर्याष्टकं तथा । गर्गाणां च द्विविंशं च हारीतानां विविंशतिः

Asimismo, de la estirpe Raitika hubo veinte; de la estirpe Pārāśarya, ocho; de la estirpe Garga, veintidós; y de la estirpe Hārīta, veinte.

Verse 14

और्वभार्गवगोत्राणां पञ्चविंशदुदाहृताः । गौतमानां च षड्विंशमालूभायनविंशतिः

De los gotra Aurva-Bhārgava se declaran veinticinco. De los Gautama, veintiséis; y de los Ālūbhāyana, veinte.

Verse 15

मांडव्यानां त्रिविंशच्च बह्वृचानां त्रिविंशतिः । सांकृत्यानां विशिष्टानां पृथक्त्वेन दशैव तु

De la estirpe Māṇḍavya se dice que son veintitrés; del grupo Bahvṛca (rigvédico), veinte; y de los distinguidos Sāṃkṛtya, contados aparte, diez en verdad.

Verse 16

तथैवांगिरसानां च पंच चैव प्रकीर्तिताः । आत्रेया दश संख्याताः शुक्लात्रेयास्तथैव च

Asimismo, del grupo Āṅgirasa se proclaman cinco. Los Ātreya se cuentan como diez, y así también los Śuklātreya.

Verse 19

याजुषास्त्रिंशतिः ख्याताश्च्यावनाः सप्त विंशतिः । आगस्त्याश्च त्रयस्त्रिंशज्जैमिनेया दशैव तु

Los Yājuṣa son célebres como treinta; los Cyāvana, veintisiete; los Āgastya, treinta y tres; y los Jaimineya, diez en verdad.

Verse 21

औशनसाश्च दाशार्हास्त्रयस्त्रय उदाहृताः । लोकाख्यानां तथा षष्टिरैणिशानां द्विसप्ततिः

Los Auśanas y los Dāśārhas se mencionan como tres cada uno. De los Lokākhyas hay sesenta; de los Aiṇiśas, setenta y dos.

Verse 22

कापिष्ठलाः शार्कराख्या दत्ताख्याः सप्तसप्ततिः । शार्कवानां शतं प्रोक्तं दार्ज्यानां सप्तसप्ततिः

Los Kāpiṣṭhalas, los llamados Śārkaras y los conocidos como Dattas suman setenta y siete. Los Śārkavas se dicen cien; los Dārjyas, setenta y siete.

Verse 23

कात्यायन्यास्त्रयोऽधिष्ठा वैदिशाश्च त्रयः स्मृताः । कृष्णात्रेयास्तथा पंच दत्तात्रेया स्तथैव च

De las Kātyāyanīs hay tres que presiden. Los Vaidiśas se recuerdan como tres. Asimismo, los Kṛṣṇātreyas son cinco, y también los Dattātreyas.

Verse 24

नारायणाः शौनकेया जाबालाः शतसंख्यया । गोपाला जामदन्याश्च शालिहोत्राश्च कर्णिकाः

Los Nārāyaṇas, los Śaunakeyas y los Jābālas son cien en número; y también están los Gopālas, los Jāmadanyas, los Śālihotras y los Karṇikas.

Verse 25

भागुरायणकाश्चैव मातृकास्त्रैणवास्तथा । सर्वे ते ब्राह्मणश्रेष्ठाः क्रमेण द्विजसत्तमाः

Y también los Bhāgurāyaṇakas, los Mātṛkas y asimismo los Traiṇavas: todos ellos son los más excelsos entre los brahmanes, los mejores de los dvijas (dos veces nacidos), cada cual según su debido orden.

Verse 26

एतेषामेव सर्वेषां सत्काराय द्विजोतमाः । चत्वारिंशत्तथाष्टौ च पुरा प्रोक्ताः स्वयंभुवा

Para honrar a todos estos grupos, oh el mejor de los dos veces nacidos, antaño Svayaṃbhū (Brahmā) dispuso y proclamó cuarenta y ocho (ordenanzas).

Verse 27

ते सर्वे च पृथक्त्वेन निर्दिष्टाः पद्मयोनिना । संध्यातर्पणकृत्यानि वैश्वदेवोद्भवानि च । श्राद्धानि पक्षकृत्यानि पितृपिंडांस्तथैव च

El Nacido del Loto (Brahmā) los especificó a todos por separado: los deberes de sandhyā y tarpaṇa, los ritos vinculados a Vaiśvadeva, las ceremonias de śrāddha, las observancias quincenales y, asimismo, las ofrendas de piṇḍa a los Pitṛs (antepasados).

Verse 28

यज्ञोपवीतसंयुक्ताः प्रवराश्चैव कृत्स्नशः । तथा मौंजीविशेषाश्च शिखाभेदाः प्रकीर्तिताः

Fueron debidamente investidos con el yajnopavīta (cordón sagrado); se declararon íntegramente sus pravaras (linajes de los ṛṣis), y asimismo se expusieron las clases particulares de ceñidores de muñja y las distinciones de la śikhā (mechón/tonsura).

Verse 29

त्रिजातेन समाराध्य देवदेवं पितामहम् । तेषां कृत्वा द्विजेद्राणामात्मकीर्तिकृते तदा

Habiendo adorado al Abuelo—Brahmā, dios de los dioses—mediante aquel rito ‘triple’, entonces realizó esas disposiciones para los más eminentes entre los dos veces nacidos, en busca de su propia fama.

Verse 30

ऋषय ऊचुः । कथं सन्तोषितो ब्रह्मा त्रिजातेन महात्मना । कर्मकांडं कथं भिन्नं कृतं तेन महात्मना । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि परं कौतूहलं हि नः

Dijeron los sabios: “¿Cómo fue complacido Brahmā por el magnánimo Trijāta mediante ese rito de Trijāta? ¿Cómo distinguió él la porción ritual (karmakāṇḍa)? Cuéntanos todo con detalle, pues nuestra curiosidad es inmensa.”

Verse 31

सूत उवाच । तस्यार्थे ब्राह्मणैः सर्वैस्तोषितः प्रपितामहः । अनेनैवोद्धृतं स्थानमस्माकं सकलं विभो

Dijo Sūta: «Por su propósito, el Anciano Abuelo (Brahmā) quedó complacido por todos los brāhmaṇas. Por este mismo acto, oh Señor, fue sostenido y restaurado por completo nuestro lugar sagrado».

Verse 32

तस्मादस्य विभो यच्छ वेदज्ञानमनुतमम् । येन कर्मविशेषाश्च जायतेऽत्र पुरोत्तमे

Por ello, oh Señor poderoso, concédele el conocimiento insuperable del Veda; para que, aquí, en esta ciudad excelsa, puedan surgir y establecerse debidamente las formas especiales de la acción ritual.

Verse 33

एतस्य च गुरुत्वं च प्रसादात्तव पद्मज । यथा भवति देवेश तया नीतिर्विधीयताम्

Y que su autoridad como maestro surja por tu gracia, oh Nacido del Loto. Oh Señor de los dioses, dispóngase la norma de conducta correcta de tal modo que llegue verdaderamente a cumplirse.

Verse 34

ब्रह्मा ददौ ततस्तस्य मंत्रग्राममनुत्तमम् । येन विज्ञायते सर्वं वेदार्थो यज्ञकर्म च

Entonces Brahmā le otorgó una colección insuperable de mantras, por la cual todo llega a conocerse: el sentido del Veda y también los ritos y procedimientos del sacrificio.

Verse 35

ततः प्रोवाच तान्सर्वान्प्रहष्टेनातरात्मना । एष वेदार्थसंपन्नो भविष्यति महायशाः

Luego, con el corazón íntimamente jubiloso, les habló a todos: «Este será pleno en el sentido del Veda y alcanzará gran renombre».

Verse 37

तत्कार्यं स्वर्गमोक्षाय मम वाक्यात्प्रबोधितैः । वेदार्थानेष सर्वेषां युष्माकं योजयिष्यति

Esa obra es para alcanzar el cielo y la liberación (mokṣa). Despertado por mi palabra, él enlazará y transmitirá a todos vosotros los sentidos del Veda.

Verse 38

ये चान्येषु च देशेषु स्थानेषु च गताः क्वचित् । एतत्स्थानं परित्यज्य सत्यमेतद्विजोत्तमाः

Y quienes se han ido a otros lugares—otras tierras y otros parajes—abandonando este recinto sagrado: ésta es la verdad, oh mejores de los dos veces nacidos.

Verse 39

वेदस्थाने च बुद्ध्यैष यत्कर्म प्रचरिष्यति । नानृते वाथ पापे च वाणी चास्य चरिष्यति

Asentado en la sede del Veda, su inteligencia avanzará en cualquier deber que emprenda; y su palabra tampoco se moverá jamás en la falsedad ni en el pecado.

Verse 40

एवमुक्त्वा स देवेशो विरराम पितामहः । भर्तृयज्ञोऽपि ताः सर्वाश्चक्रे यज्ञक्रियाः शुभाः

Dicho esto, el Señor de los dioses—Pitāmaha (Brahmā)—guardó silencio. Y Bhartṛyajña también realizó todos aquellos auspiciosos ritos del sacrificio (yajña).

Verse 41

ब्राह्मणानां हितार्थाय श्रुत्यर्थं तस्य केवलम् । दशप्रमाणाः संप्रोक्ताः सर्वे ते ब्राह्मणोत्तमाः

Por el bienestar de los brāhmaṇas, y únicamente para preservar y transmitir el sentido de la śruti, fueron debidamente designadas diez autoridades; todos ellos eran brāhmaṇas excelentes.

Verse 42

चतुःषष्टिषु गोत्रेषु ह्येवं ते ब्राह्मणोत्तमाः । तेन तत्र समानीतास्त्रिजातेन महात्मना

Así, aquellos excelentísimos brāhmaṇas—repartidos en sesenta y cuatro gotras—fueron llevados y reunidos allí por el magnánimo Trijāta.

Verse 43

तेषामेकत्र जातानि दशपंचशतानि च । सामान्य भोगमोक्षाणि तानि तेन कृतानि च

Allí, en un solo lugar, llegaron a ser mil quinientas (casas/unidades); y para ellos él dispuso provisiones comunes, tanto para el sustento como para la liberación (bien espiritual).

Verse 44

अष्टषष्टिविभागेन पूर्वमायुव्ययोद्भवम् । तत्रासीदथ गोत्रे च पुरुषाणां प्रसंख्यया

Antiguamente, mediante una división en sesenta y ocho partes, surgió allí un ordenado arreglo relativo a la vida y a sus gastos; y también en los gotras se llevaba el cómputo de los varones según su número.

Verse 45

ततः प्रभृति सर्वेषां सामान्येन व्यवस्थितम् । त्रिजातस्य च वाक्येन येन दूरादपि द्रुतम्

Desde entonces, para todos ellos quedó establecido como norma común; y por la palabra de Trijāta—que hacía que aun los lejanos actuaran con presteza—perduró aquel orden.

Verse 46

समागच्छंति विप्रेन्द्राः पुरवृद्धिः प्रजायते । न कश्चिद्याति संत्यक्त्वा दौस्थ्यादन्यत्र च द्विजाः

Se congregan los brāhmaṇas más eminentes, y la ciudad prospera. Ningún “dos veces nacido” se marcha, abandonándola por penuria, para ir a otro lugar.

Verse 47

ततस्तेषां सुतैः पौत्रैर्नप्तृभिश्च सहस्रशः । दौहित्रैर्भागिनेयैश्च भूयो भूरि प्रपूरितम्

Entonces, por sus hijos, nietos y bisnietos—por millares—y también por los hijos de sus hijas y los hijos de sus hermanas, fue colmado una y otra vez con gran abundancia.

Verse 48

तत्पुरं वृद्धिमायाति दूर्वांकुरैरिव द्विजाः । कांडात्कांडात्प्ररोहद्भिः संख्याहीनैरनेकधा

Oh brāhmaṇas, aquella ciudad alcanza gran crecimiento—como los brotes de la hierba dūrvā—que surgen de tallo en tallo, innumerables y de muchas maneras.

Verse 49

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं गोत्रसंख्यानकं शुभम् । ऋषीणां कीर्तनं चापि सर्वपातकनाशनम्

Dijo Sūta: «Todo este relato auspicioso sobre la enumeración de los gotras (linajes) os ha sido expuesto por completo. Y también la recitación de los nombres de los ṛṣis es destructora de todos los pecados».

Verse 50

यश्चैतत्पठते नित्यं शृणुयाद्वा प्रभक्तितः । न स्यात्तस्य कुलच्छेदः कदाचिदपि भूतले

Quien lo recite a diario, o lo escuche con profunda devoción, jamás sufrirá la ruptura de su linaje en ningún momento sobre la tierra.

Verse 51

तथा विमुच्यते पापैराजन्ममरणोद्भवैः । न पश्यति वियोगं च कदाचित्प्रियसंभवम्

Del mismo modo, queda liberado de los pecados que nacen del nacimiento y la muerte a lo largo de la existencia encarnada. Y jamás contempla la separación de aquellos que le son queridos.