Adhyaya 102

Verse 1

सूत उवाच । संप्रस्थितस्य रामस्य स्वकीयं सदनं प्रति । यदाश्चर्यमभून्मार्गे श्रूयतां द्विजसत्तमाः

Dijo Sūta: Cuando Rāma emprendía el camino hacia su propia morada, ocurrió en la ruta un prodigio. Escuchadlo, oh los mejores entre los nacidos dos veces.

Verse 2

नभोमार्गेण गच्छत्तद्विमानं पुष्पकं द्विजाः । अकस्मादेव सञ्जातं निश्चलं चित्रकृन्नृणाम्

Oh brāhmaṇas, mientras el carro aéreo Puṣpaka avanzaba por la senda del cielo, de pronto quedó inmóvil, espectáculo asombroso para los hombres.

Verse 3

अथ तन्निश्चलं दृष्ट्वा पुष्पकं गगनांगणे । रामो वायुसुतस्येदं वचनं प्राह विस्मयात्

Entonces, al ver al Puṣpaka inmóvil en la vasta bóveda del cielo, Rāma, lleno de asombro, dijo estas palabras al hijo de Vāyu (Hanumān).

Verse 4

त्वं गत्वा मारुते शीघ्रं भूमिं जानीहि कारणम् । किमेतत्पुष्पकं व्योम्नि निश्चलत्वमुपागतम्

Ve presto, oh Māruti, y averigua en la tierra la causa: ¿por qué este Puṣpaka en el cielo ha quedado inmóvil?

Verse 5

कदाचिद्धार्यते नास्य गतिः कुत्रापि केनचित् । ब्रह्मदृष्टिप्रसूतस्य पुष्पकस्य महात्मनः

Jamás, en ningún tiempo ni lugar, nadie ha podido contener su marcha: ese gran Puṣpaka, nacido de la visión de Brahmā.

Verse 6

बाढमित्येव स प्रोच्य हनूमान्धरणीतलम् । गत्वा शीघ्रं पुनः प्राह प्रणिपत्य रघूत्तमम्

Diciendo: «Así sea», Hanumān descendió presto a la tierra; y al volver, tras postrarse ante Raghūttama (Rāma), habló de nuevo.

Verse 7

अत्रास्याधः शुभं क्षेत्रं हाटकेश्वर संज्ञितम् । यत्र साक्षाज्जगत्कर्ता स्वयं ब्रह्मा व्यवस्थितः

Debajo de esto se halla un campo sagrado y propicio llamado Hāṭakeśvara, donde Brahmā mismo—el creador manifiesto del mundo—permanece.

Verse 8

आदित्या वसवो रुद्रा देववैद्यौ तथाश्विनौ । तत्र तिष्ठन्ति ते सर्वे तथान्ये सिद्धकिन्नराः

Allí moran los Ādityas, los Vasus, los Rudras y también los Aśvins—médicos divinos—junto con otros Siddhas y Kinnaras.

Verse 9

एतस्मात्कारणान्नैतदतिक्रामति पुष्पकम् । तत्क्षेत्रं निश्चलीभूतं सत्यमेतन्मयोदितम्

Por esta causa, el Puṣpaka no traspasa más allá de aquí. Sobre ese kṣetra queda aquietado e inmóvil; ésta es la verdad que yo he pronunciado.

Verse 11

सर्वैस्तैर्वानरैः सार्धं राक्षसैश्च पृथग्विधैः । अवतीर्य ततो हृष्टस्तस्मिन्क्षेत्रे समन्ततः

Entonces descendió allí junto con todos aquellos Vānaras y con los diversos tipos de Rākṣasas. Y se regocijó por doquier, en torno a aquel campo sagrado.

Verse 12

तीर्थमालोकयामास पुण्यान्यायतनानि च । ततो विलोकयामास पितामहविनिर्मिताम् । चामुण्डां तत्र च स्नात्वा कुण्डे कामप्रदायिनि

Contempló el tīrtha sagrado y los santos santuarios colmados de mérito. Luego miró a Cāmuṇḍā, que se dice fue establecida por el Abuelo (Brahmā); y, tras bañarse allí en el estanque (kuṇḍa) que concede los deseos, cumplió el rito purificador del tīrtha.

Verse 13

ततो विलोकयामास पित्रा तस्य विनिर्मितम् । रामः स्वमिव देवेशं दृष्ट्वा देवं चतुर्भुजम्

Luego Rāma contempló al Señor de los Dioses, resplandeciente y de cuatro brazos, que se dice fue consagrado allí por su padre. Al ver aquella forma divina, lo veneró como a su propio Señor elegido.

Verse 14

राजवाप्यां शुचिर्भूत्वा स्नात्वा तर्प्य निजान्पितॄन् । ततश्च चिन्तयामास क्षेत्रे त्र बहुपुण्यदे

Purificado, se bañó en la Rājavāpī (estanque real) y ofreció tarpana para satisfacer a sus propios antepasados. Después meditó en aquel kṣetra sumamente dador de mérito.

Verse 15

लिंगं संस्थापयाम्येव यद्वत्तातेन केशवः । तथा मे दयितो भ्राता लक्ष्मणो दिवमाश्रितः

«En verdad estableceré un liṅga, tal como mi padre estableció a Keśava. Y mi amado hermano Lakṣmaṇa ha partido ya a la morada celestial»។

Verse 16

यस्तस्य नामनिर्दिष्टं लिंगं संस्थापयाम्यहम् । तं चापि मूर्तिमंतं च सीतया सहितं शुभम् । क्षेत्रे मेध्यतमे चात्र तथात्मानं दृषन्मयम्

«Yo estableceré ese liṅga, señalado por su propio nombre. Y aquí, en este kṣetra sumamente purificador, erigiré también una imagen corpórea y auspiciosa, junto con Sītā; y asimismo una imagen mía, formada en piedra.»

Verse 17

एवं स निश्चयं कृत्वा प्रासादानां च पंचकम् । स्थापयामास सद्भक्त्या रामः शस्त्रभृतां वरः

Así, tras tomar su firme resolución, Rāma —el más excelso entre los portadores de armas— estableció con verdadera devoción un conjunto de cinco templos.

Verse 18

ततस्ते वानराः सर्वे राक्षसाश्च विशेषतः । लिंगानि स्थापयामासुः स्वानिस्वानि पृथक्पृथक्

Entonces todos aquellos Vānaras —y en especial los Rākṣasas— establecieron, cada uno por separado, sus propios liṅgas.

Verse 19

तत्रैव सुचिरं कालं स्थितास्ते श्रद्धयाऽन्विताः । ततो जग्मुरयोध्यायां विमानवरमाश्रिताः

Allí mismo permanecieron largo tiempo, colmados de fe; y después, tras subir a un excelente carro celestial, partieron hacia Ayodhyā.

Verse 20

एतद्वः सर्वमाख्यातं यथा रामेश्वरो महान् । लक्ष्मणेश्वरसंयुक्तस्तस्मिंस्तीर्थे सुशोभने

Todo esto os ha sido referido: cómo el gran Rāmeśvara, unido a Lakṣmaṇeśvara, resplandece en aquel espléndido tīrtha.

Verse 21

यस्तौ प्रातः समुत्थाय सदा पश्यति मानवः । स कृत्स्नं फलमाप्नोति श्रुते रामायणेऽत्र यत्

Quienquiera que, al levantarse al alba, contempla siempre a esas dos deidades, alcanza por completo el fruto que aquí se declara mediante la audición del Rāmāyaṇa.

Verse 22

अथाष्टम्यां चतुर्दश्यां यो रामचरितं पठेत् । तदग्रे वाजिमेधस्य स कृत्स्नं लभते फलम्

Quien recite el sagrado relato de Rāma en el octavo y en el decimocuarto día lunar, obtiene plenamente el mérito que se alcanza con el sacrificio Aśvamedha.

Verse 102

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कौतूहलसमवितः । पुष्पकं प्रेरयामास तत्क्षेत्रं प्रति राघवः

Dijo Sūta: Al oír aquellas palabras, Rāghava, colmado de gozosa maravilla, puso en marcha el Puṣpaka hacia aquella región sagrada (kṣetra).