Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 73

Devanagari script

दृष्ट्वा तमायांतमतीव चंडमव्यक्तरूपं बलिनां वरिष्ठम् । दैत्यो बभाषे सुरसत्तमानमसौ कुमारो द्विषतां निहंता

Transliteration

dṛṣṭvā tamāyāṃtamatīva caṃḍamavyaktarūpaṃ balināṃ variṣṭham | daityo babhāṣe surasattamānamasau kumāro dviṣatāṃ nihaṃtā

Translation

Al verlo acercarse, sumamente feroz, de forma inefable y sobrecogedora, el más excelso entre los poderosos, el Daitya dijo al mejor de los dioses: «Este Kumāra es el aniquilador de los enemigos».

Word by Word

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund) — 'having seen'

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग — सर्वनाम 'him'

• आयान्तम्: approaching
• आयान्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: आ-या (धातु) + शतृ
• Form: शतृ-प्रत्यय वर्तमान कृदन्त (Present active participle), द्वितीया एकवचन, पुल्लिङ्ग — 'coming/approaching' (qualifying तम्)

• अतीव: exceedingly
• अतीव: Sambandha (Adverbial modifier/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अतीव (अव्यय)
• Form: परिमाण/अतिशयवाचक अव्यय (Intensifier adverb)

• चण्डम्: fierce
• चण्डम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया एकवचन, पुल्लिङ्ग — विशेषण (qualifying तम्)

• अव्यक्तरूपम्: of indistinct form
• अव्यक्तरूपम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अव्यक्त + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय समास: अव्यक्तं रूपं यस्य/अव्यक्त-रूप; द्वितीया एकवचन, पुल्लिङ्ग — विशेषण

• बलिनाम्: of the strong ones
• बलिनाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: बलिन् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी विभक्ति, बहुवचन, पुल्लिङ्ग — 'of the strong'

• वरिष्ठम्: the best; foremost
• वरिष्ठम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वरिष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया एकवचन, पुल्लिङ्ग — अतिशयवाचक (superlative) विशेषण; 'best' (among बलिनाम्)

• दैत्यः: the demon
• दैत्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग — 'the demon'

• बभाषे: spoke
• बभाषे: Kriya (Predicate action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भाष् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद-रूप (classical usage) — 'spoke'

• सुरसत्तमम्: the best of the gods
• सुरसत्तमम्: Karma (Addressee as object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुर + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष समास: सुराणां सत्तमः; द्वितीया विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग — संबोधनार्थे कर्म (addressed object)

• असौ: that (one)
• असौ: Karta (Subject apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अदस् (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग — सर्वनाम 'that one/he'

• कुमारः: Kumāra
• कुमारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुमार (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग

• द्विषताम्: of enemies
• द्विषताम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: द्विषत् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी विभक्ति, बहुवचन, पुल्लिङ्ग — 'of enemies'

• निहन्ता: slayer
• निहन्ता: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नि-हन् (धातु) + तृच् (कृत्प्रत्यय)
• Form: तृच्-प्रत्यय कर्तृवाचक कृदन्त (Agent noun), प्रथमा एकवचन, पुल्लिङ्ग — 'slayer'

Speaker

Sūta (narration; includes a Daitya’s utterance embedded)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Implied audience

Visual Art Cues

Scene: The Daitya beholds Kumāra approaching—fierce, awe-inspiring, almost ungraspable in form—then speaks, acknowledging him as the slayer of foes.

Characters & Entities

• Kumāra (Skanda)
• Daitya
• Suras (gods)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adharma instinctively fears dharma’s embodiment; the presence of the righteous protector itself becomes a force of restraint.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it is part of the Kedāra-khaṇḍa narrative sequence.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.