Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kedara Khanda›Adhyaya 21›Shloka 67
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 67

Devanagari script

उत्पत्तिपालनविनाशकरी च या वै कृत्वाग्रतः सत्त्वरजस्तमांसि । सा चेतनेन ददृशे पुरतो हरेण संमोहनी सकलमंगलमंगलैका

Transliteration

utpattipālanavināśakarī ca yā vai kṛtvāgrataḥ sattvarajastamāṃsi | sā cetanena dadṛśe purato hareṇa saṃmohanī sakalamaṃgalamaṃgalaikā

Translation

Ella, que en verdad realiza la creación, la preservación y la disolución—habiendo puesto ante sí las cualidades de sattva, rajas y tamas—fue entonces contemplada frente a frente por Hara, en plena conciencia. Ella es la Hechicera, la única suprema auspiciosidad entre todo lo auspicioso.

Word by Word
उत्पत्ति-पालन-विनाश-करीthe doer of creation, maintenance, and destruction
उत्पत्ति-पालन-विनाश-करी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउत्पत्ति (प्रातिपदिक) + पालन (प्रातिपदिक) + विनाश (प्रातिपदिक) + करिन्/करी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; (उत्पत्तेः पालनस्य विनाशस्य च कर्त्री)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
याshe who
या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
वैindeed
वै:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
कृत्वाhaving made/placing
कृत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) (कृञ् करणे)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावकृदन्त (gerund/absolutive)
अग्रतःin front
अग्रतः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअग्रतः (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
सत्त्व-रजस्-तमांसिsattva, rajas, and tamas (the three guṇas)
सत्त्व-रजस्-तमांसि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसत्त्व (प्रातिपदिक) + रजस् (प्रातिपदिक) + तमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
चेतनेनby consciousness / by the conscious one
चेतनेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootचेतन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
ददृशेwas seen / appeared
ददृशे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) (दृशिर् प्रेक्षणे)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
पुरतःbefore, in the presence of
पुरतः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरतः (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb)
हरेणby Hari (Viṣṇu)
हरेण:
Kartr (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
संमोहनीthe Enchantress (Saṃmohanī)
संमोहनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंमोहनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; संज्ञा/विशेषणवत्
सकल-मङ्गल-मङ्गल-एकाthe sole auspiciousness of all auspicious things
सकल-मङ्गल-मङ्गल-एका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक) + मङ्गल (प्रातिपदिक) + मङ्गल (प्रातिपदिक) + एक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; (सकलानां मङ्गलानां मङ्गलम्—तस्यैका/एकरूपा)
Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Devī stands before Hara as the conscious revelation of cosmic power: subtle symbols of the three guṇas (white/red/black) emanate as streams or halos; behind them, faint imagery of creation-preservation-dissolution cycles; Devī radiates singular auspiciousness.

Characters & Entities
H
Hara (Śiva)
D
Devī (Girijā/Gaurī)
T
Three guṇas (sattva, rajas, tamas)

FAQs

All cosmic processes operate through Śakti and the guṇas; liberation begins by recognizing the source beyond enchantment—supreme auspiciousness itself.

Kedāra-kṣetra, where the text frames profound metaphysics as part of the place’s revelatory sacredness.

No direct prescription; it provides a doctrinal basis for Devī worship and guṇa-transcending contemplation.

←Previous Verse
Next Verse→