Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 20

Devanagari script

विमृश्य सर्वे विभजुश्चतुर्द्धा हत्यां सुरास्ते ऋषयो मनीषिणः । यक्षाः पिशाचा उरगाः पतंगास्तथा च सर्वे सुरसिद्धचारणाः

Transliteration

vimṛśya sarve vibhajuścaturddhā hatyāṃ surāste ṛṣayo manīṣiṇaḥ | yakṣāḥ piśācā uragāḥ pataṃgāstathā ca sarve surasiddhacāraṇāḥ

Translation

Tras deliberar, todos dividieron a Brahmahatyā en cuatro partes: aquellos dioses y sabios ṛṣis, junto con yakṣas, piśācas, serpientes, aves, y también todos los suras, siddhas y cāraṇas.

Word by Word

• विमृश्य: having deliberated
• विमृश्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: वि + मृश् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त-अव्ययीभाव (absolutive/gerund): 'having considered'

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• विभजुः: divided; apportioned
• विभजुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + भज् (धातु)
• Form: लुङ्-लकार (Aorist), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• चतुर्धा: into four parts
• चतुर्धा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: चतुर्धा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: 'in four parts')

• हत्याम्: Hatyā (the sin)
• हत्याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हत्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सुराः: the gods
• सुराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• ते: those
• ते: Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• ऋषयः: sages
• ऋषयः: Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• मनीषिणः: wise; thoughtful
• मनीषिणः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मनीषिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying ऋषयः)

• यक्षाः: yakṣas
• यक्षाः: Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• पिशाचाः: piśācas
• पिशाचाः: Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पिशाच (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• उरगाः: serpents
• उरगाः: Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उरग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• पतंगाः: birds; flying creatures
• पतंगाः: Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पतंग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• तथा: and also
• तथा: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकार/समुच्चयवाचक-अव्यय (adverb/conj.: 'thus/also')

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सुरसिद्धचारणाः: gods, siddhas, and cāraṇas
• सुरसिद्धचारणाः: Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सुर + सिद्ध + चारण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (सुराः च सिद्धाः च चारणाः च)

Speaker

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa) describing the collective decision (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra/Kedārakṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A vast assembly: devas, sages, yakṣas, piśācas, nāgas, birds, siddhas, and cāraṇas deliberate and divide Brahmahatyā into four portions.

Characters & Entities

• Brahmahatyā
• Devas
• Ṛṣis
• Yakṣas
• Piśācas
• Uragas
• Pataṅgas
• Siddhas
• Cāraṇas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma presents purification as a cosmic process: communities and realms can collectively absorb and transform affliction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single site is singled out; the verse describes a cosmological arrangement tied to purification themes in the Kedāra section.

What ritualistic prescription is mentioned?

A structural prescription is implied: partitioning (caturdhā) and assigning shares of the burden to different orders of beings.