Adhyaya 11

Verse 1

महेश्वर उवाच । प्रतिपक्षे चतुर्थ्यां तु पूजनीयो गणाधिपः । स्नात्वा शुक्लतिलैः शुद्धैः शुक्लपक्षे सदा नृभिः

Maheśvara dijo: En la Caturthī de la quincena oscura debe adorarse a Gaṇādhipa. Tras bañarse, los hombres han de adorar siempre también en la quincena luminosa, con sésamo blanco y puro.

Verse 2

कृत्वा चावस्यकं सर्वं गणेशस्यार्चनक्रियाम् । प्रयत्नेनैव कुर्वीत गंधमाल्याक्षतादिभिः

Habiendo cumplido todos los actos necesarios del culto a Gaṇeśa, debe realizarse la arcana con sincero empeño, ofreciendo fragancias, guirnaldas, arroz entero (akṣata) y demás ofrendas.

Verse 3

ध्यानमादौ प्रकर्तव्यं गणेशस्य यथाविधि । आगमा बहवो जाता गणेशस्य यथा मम

Ante todo, debe realizarse la meditación sobre Gaṇeśa conforme al rito. Muchos Āgamas han surgido acerca de Gaṇeśa, del mismo modo que (muchos han surgido) acerca de mí.

Verse 4

बहुधोपासका यस्मात्तमः सत्त्वरजोन्विताः । गणभेदेन तान्येव नामानि बहुधाऽभवत्

Como los devotos son de muchas clases—dotados de tamas, sattva y rajas—esas mismas (formas divinas) llegaron a tener muchos nombres, según las divisiones de sus grupos.

Verse 5

पंचवक्त्रो गणाध्यक्षो दशबाहुस्त्रिलोचनः । कांतस्फटिकसंकाशो नीलकंठो गजाननः

Él es de cinco rostros, señor de las huestes (Gaṇas); de diez brazos y tres ojos; resplandeciente como cristal puro, de garganta azul y de rostro de elefante.

Verse 6

मुखानि तस्य पंचैव कथयामि यतातथम्

Ahora describiré sus cinco rostros, exactamente tal como son.

Verse 7

मध्यमं तु मुखं गौरं चतुर्दन्तं त्रिलोचनम् । शुंडादंडमनोज्ञं च पुष्करे मोदकान्वितम्

El rostro central es de tono claro, con cuatro colmillos y tres ojos; con una trompa hermosa como un báculo, y en la mano de loto sostiene dulces modakas.

Verse 8

तथान्यत्पीतवर्णं च नीलं च शुभलक्षणम् । पिंगलं च तथा शुभ्रं गणेशस्य शुभाननम्

Asimismo, un rostro es de color amarillo; otro es azul, portador de signos auspiciosos; otro es leonado (piṅgala) y otro es blanco: tales son los rostros benditos de Gaṇeśa.

Verse 9

तथा दशभुजेष्वेव ह्यायुधानि ब्रवीमि वः । पाशं पस्शुपद्मे च अंकुशं दंतमेव च

Asimismo, os diré las armas que han de contemplarse en las diez manos de (Gaṇeśa): el lazo (pāśa), el loto, el aguijón (aṅkuśa) y también el colmillo.

Verse 10

अक्षमालां लांगलं च मुसलं वरदं तथा । पूर्णं च मोदकैः पात्रं पाणिना च विचिंतयेत्

(Debe contemplársele) sosteniendo un rosario, un arado, un mazo y la mano que otorga dones; y en otra mano, un cuenco colmado de modakas.

Verse 11

लंबोदर विरूपाक्षं निवीतं मेखलान्वितम् । योगासने चोपविष्टं चंद्रलेखां कशेखरम्

(Contempla a Gaṇeśa) de gran vientre, de ojos singulares, ceñido con el cordón sagrado y una faja, sentado en postura yóguica, y con la marca de la luna creciente como adorno en la cabeza.

Verse 12

ध्यानं च सात्त्विकं ज्ञेयं राजसं हि नृणामिव । शुद्धचामीकराभासं गजाननमलौकिकम्

La meditación ha de entenderse como sāttvika y también como rājasa—esta última, como entre los hombres. En la contemplación sāttvika, visualiza al Señor de rostro de elefante, ultramundano, resplandeciente como oro puro.

Verse 13

चतुर्भुजं त्रिनयनमेकदंतं महोदरम् । पाशांकुशधरं देवं दंतमोदकपात्रकम्

(Medita) en el Dios de cuatro brazos, tres ojos, un solo colmillo y gran vientre—portador del lazo y el aguijón, y también del colmillo y de un cuenco de modakas.

Verse 14

नीलं च तामसं ध्यानमेवं त्रिविधमुच्यते । ततः पूजा प्रकर्तव्या भवद्भिः शीघ्रमेव च

Y la forma azul es la meditación tāmasa; así se dice que la meditación es triple. Después de ello, debéis realizar el culto, y con presteza en verdad.

Verse 15

एकविंशतिदूर्वाभिर्द्वाभ्यां नाम्ना पृथक्पृथक् । सर्वनामभिरेकैव दीयते गणनायके

Con veintiún briznas de hierba dūrvā, cada una debe ofrecerse por separado, recitando dos nombres distintos. Y al recitar todos los nombres en conjunto, se entrega una ofrenda única adicional a Gaṇanāyaka (Gaṇeśa).

Verse 16

तथैव नामभिर्देया एकविंशतिमोदकाः । दशनामान्यहं वक्ष्ये पूजनार्थं पृथक्पृथक्

Del mismo modo, deben ofrecerse veintiún modakas recitando los nombres. Yo declararé diez nombres, para el rito de adoración, cada uno por separado.

Verse 17

गणाधिप नमस्तेस्तु उमापुत्राघनाशन । विनायकेशपुत्रोति सर्वसिद्धिप्रदायक

¡Oh Gaṇādhipa, a Ti sean mis salutaciones! Oh hijo de Umā, destructor del pecado; oh Vināyaka, “hijo de Īśa”; otorgador de toda realización y siddhi.

Verse 18

एकदंतेभवक्त्रेति तथा मूषकवाहन । कुमारगुरवे तुभ्यं पूजनीयः प्रयत्नतः

(Saludo a Ti como) «Ekadanta, el de un solo colmillo», «Señor de rostro sobrecogedor», y «el que monta al ratón / de estandarte del ratón». Oh preceptor de Kumāra, debes ser adorado con esmero y fervor.

Verse 19

एवमुक्त्वा सुरान्सद्यः परिष्वज्य च सादरम् । विष्णुं गुहाशयं सद्यो ब्रह्माणं च सदाशिवः

Habiendo dicho esto, Sadāśiva abrazó de inmediato a los dioses con reverencia, y al instante abrazó también a Viṣṇu —morador de la cueva— y a Brahmā igualmente.

Verse 20

तिरोधान गतः सद्यः शंभुः परमशोभनः । प्रणम्य शंभुं ते सर्वे गणाध्यक्षार्च्चने रताः

Al instante, el supremamente resplandeciente Śambhu desapareció de la vista. Tras postrarse ante Śambhu, todos se entregaron al culto del Señor de las Gaṇas (Gaṇeśa).

Verse 21

ततः संपूज्य विधिवद्गणाध्यक्षार्च्चने रताः । उपचारैरनेकैश्च दूर्वाभिश्च पृथक्पृथक्

Luego, entregados al culto del Señor de las Gaṇas, lo honraron debidamente según el rito, con muchas ofrendas y, por separado, briznas de hierba dūrvā.

Verse 22

संतुष्टो हि गणाध्यक्षो देवानां वरदोऽभवत् । प्रदक्षिणं नमस्कृत्य तैः सर्वैरभितोषितः

Complacido, el Señor de las Gaṇas se volvió dador de dones para los dioses. Satisfecho por todos ellos, recibió su pradakṣiṇā (circunvalación) y su reverente salutación.

Verse 23

तमोगुणान्विताः सर्वे ह्यसुरा नाभ्यपूजयन् । उपहासपरास्ते वै देवान्प्रत्यसुरोत्तमाः

Pero todos los Asuras, dominados por la cualidad de la oscuridad (tamas), no rindieron culto. Esos Asuras eminentes, en cambio, se burlaron de los dioses.

Verse 24

पूजयित्वा शांकरिं ते पुनः क्षीरार्णवं ययुः । ब्रह्मा विष्णुश्च ऋषयो देवदैत्याः सुरोत्तमाः

Habiendo adorado a Śāṃkarī, regresaron de nuevo al Océano de Leche: Brahmā, Viṣṇu, los sabios ṛṣis y los mejores entre Devas y Daityas.

Verse 25

मंथानं मंदरं कृत्वा रज्जुं कृत्वाथ वासुकिम् । ममंथुश्च तदा देवा विष्णुं कृत्वाथ सन्निधौ

Haciendo del Mandara la vara de batir y de Vāsuki la cuerda, los dioses batieron entonces el océano, con Viṣṇu allí presente para asistir la obra.

Verse 26

मथ्यमाने तदाब्धौ च निर्गतश्चंद्र अग्रतः । पीयूषपूर्णः सर्वेषां देवानां कार्यसिद्धये

Mientras aquel océano era batido, la Luna surgió en primer lugar, colmada de néctar, para que se cumpliera el propósito de los dioses.

Verse 27

शौनक उवाच । अर्णवे किं पुरा चंद्रो निक्षिप्तः केन सुव्रत । गजादिकानि रत्नानि कथितानि त्वया पुरा

Dijo Śaunaka: «Oh tú de votos nobles, ¿por qué fue antaño depositada la Luna en el océano, y por quién? Antes has relatado las joyas, como los elefantes y otras.»

Verse 28

एतत्सर्वं समासेन आदौ कथय मे प्रभो । ज्ञात्वा सर्वे वयं सूत पश्चादावर्णयामहे

«Cuéntame todo esto en resumen desde el comienzo, oh señor. Tras comprenderlo, todos nosotros, oh Sūta, lo relataremos después con mayor detalle.»

Verse 29

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा सूतो वाक्यमुपाददे

Al oír sus palabras, Sūta tomó la palabra y comenzó a responder.

Verse 30

चंद्र आपोमयो विप्रा अत्रिपुत्रो गुणान्वितः । उत्पन्नो ह्यनसूयायां ब्रह्मणोंऽशात्समुद्भवः । रुद्रस्यांशाद्धि दुर्वासा विष्णोरंशात्तु दत्तकः

Oh brāhmaṇas, Candra—formado de las Aguas—fue el virtuoso hijo de Atri, nacido de Anasūyā como emanación de una porción de Brahmā. De una porción de Rudra nació Durvāsā, y de una porción de Viṣṇu, Dattaka (Dattātreya).

Verse 31

क्षीराब्धिं मथ्यमानं तु दृष्ट्वा चंद्रो मुदान्वितः । क्षीराब्धिरपि चंद्रं च दृष्ट्वा सोऽप्युत्सुकोऽभवत्

Al ver el Océano de Leche siendo batido, Candra se colmó de júbilo; y el Océano de Leche también, al ver a Candra, se tornó igualmente anhelante.

Verse 32

प्रविष्टश्चोभयप्रीत्या श्रृण्वतां भो द्विजोत्तमाः । चंद्रो ह्यमृत पूर्णोभूदग्रतो देवसन्निधौ

Oh mejores de los nacidos dos veces, escuchad: entrando con afecto mutuo, Candra quedó colmado de amṛta, de pie al frente en presencia de los dioses.

Verse 33

दृष्ट्वा च कांतिं त्वरितोऽथ चंद्रो नीराजितो देवगणैस्तदानीम् । वादित्रगोषैस्तुमुलैरनेकैर्मृदंगशंखैः पटहैरनेकैः

Al contemplar su resplandor, Candra se apresuró a salir; en ese instante, las huestes de dioses le rindieron honor ceremonial, entre muchos estruendos de instrumentos—tambores, caracolas y numerosos timbales.

Verse 34

नमश्चक्रुश्च ते सर्वे ससुरासुरदानवाः । तदा गर्गं पृच्छमाना बलं चंद्रस्य तत्त्वतः

Todos ellos—dioses, asuras y dānavas—hicieron reverencia; luego preguntaron a Garga por la verdadera medida de la fuerza de Candra.

Verse 35

गर्गेणोक्तास्तदा सर्वेषां बलमद्य वै । केंद्रस्थानगताः सर्वे भवतामुत्तमा ग्रहाः

Entonces Garga declaró: «En verdad, hoy la fuerza pertenece a todos vosotros; todos vuestros planetas excelsos están situados en los kendras (posiciones cardinales)»។

Verse 36

चंद्रं मुरुः समायातो बुधश्चैव समागतः । आदित्यश्च तथा शुक्रः शनिरंगारको महान्

Hacia Candra llegó Muru; también arribó Budha; asimismo Āditya, Śukra y Śani, y el poderoso Aṅgāraka (Maṅgala).

Verse 37

तस्माच्चंद्रबलं श्रेष्ठं भवतां कार्यसिद्धये । गोमंतसंज्ञकोनाम मुहूर्तोऽयं जयप्रदः

Por ello, para el logro de vuestra empresa, la fuerza de Candra es suprema. Este muhūrta, llamado Gomanta, es dador de victoria.

Verse 38

एवमाश्वासिता देवा गर्गेणैव महात्मना । ममंथुरब्धिं त्वरिता गर्जमाना महाबलाः

Así, tranquilizados por el magnánimo Garga, los dioses poderosos batieron con presteza el océano, rugiendo con fuerza.

Verse 39

द्विगुणं बलमापन्ना महात्मानो दृढव्रताः । महेशं स्मरमाणास्ते गणेशं च पुनः पुनः

Aquellos magnánimos, firmes en sus votos, alcanzaron fuerza doble—recordando sin cesar a Maheśa (Śiva) e invocando una y otra vez a Gaṇeśa.

Verse 40

निर्मथ्यमानादुदधेर्गर्जमानाच्च सर्वशः । निर्गता सुरभिः साक्षाद्देवानां कार्यसिद्धये

Del océano, al ser batido y rugir por todas partes, emergió Surabhī misma, manifiesta, para consumar el propósito de los dioses.

Verse 41

तुष्टा कपिलवर्णां सा ऊधोभारेण भूयसा । तरंगोपरि गच्छंती शनकैः शनकैस्ततः

Gozosa y de tono capila, avanzaba sobre las crestas de las olas, lenta, muy lentamente, por el gran peso de su ubres colmadas.

Verse 42

कामधेनुं समायांतीं दृष्ट्वा सर्वे सुरासुराः । पुष्पवर्षेण महता ववर्षुरमितप्रभाम्

Al ver acercarse a Kāmadhenu, todos los devas y asuras derramaron sobre ella, de esplendor inconmensurable, una gran lluvia de flores.

Verse 43

तदा तूर्याण्यनेकानि नेदुर्वाद्यान्यनेकशः । आनीता जलमध्याच्च संवृता गोशतैरपि

Entonces sonaron muchas trompetas y resonaron diversos instrumentos. Sacada de en medio de las aguas, apareció también rodeada por cientos de vacas.

Verse 44

तासु नीलाश्च कृष्णश्च कपिलाश्च कपिंजलाः । बभ्रवः श्यामका रक्ता जंबूवर्णाश्च पिंगलाः । आभिर्युक्ता तदा गोभिः सुरभिः प्रत्यदृश्यत

Entre ellas había vacas azules, negras, capilas y de tono kapiñjala; también pardas, oscuras, rojas, de color jambu y dorado‑pardo. Acompañada por esas vacas, Surabhī fue entonces contemplada.

Verse 45

असुरासुरसंवीतां कामधेनुं ययाचिरे । ऋषयो हर्षसंयुक्ता देवान्दैत्यांश्च तत्क्षणात्

Los sabios, colmados de júbilo, solicitaron al instante a Kāmadhenu—la vaca que concede deseos—rodeada por las huestes de devas y asuras, a los dioses y a los daityas.

Verse 46

सर्वेभ्यश्चैव विप्रेभ्यो नानागोत्रेभ्य एव च । सुरभीसहिता गावो दातव्या नात्र संशयः

A todos los brāhmaṇas—en verdad, de diversos linajes—deben darse vacas junto con Surabhī; de ello no hay duda.

Verse 47

तैर्याचितास्तेऽत्र सुरासुराश्च ददुश्च ता गाः शिवतोषणाय । तैः स्वीकृतास्ता ऋषिभिः सुमंगलैर्महात्मभिः पुण्यतमैः सुरभ्यः

Al ser solicitados allí, los devas y los asuras concedieron aquellas vacas para complacer a Śiva. Y esas vacas de Surabhī fueron aceptadas por los sabios: sumamente auspiciosos, magnánimos y de mérito santísimo.

Verse 48

पुण्याहं मुनिभिः सर्वैः कारितास्ते तदा सुराः । देवानां कार्यसिद्ध्यर्थमसुराणां क्षयाय च

Entonces todos los sabios hicieron que los dioses celebraran el auspicioso rito de «Puṇyāha», para que se cumpliera el propósito de los devas y para la ruina de los asuras.

Verse 49

पुनः सर्वे सुसंरब्धा ममंथुः क्षीरसागरम् । मथ्यमानात्तदा तस्मादुदधेश्च तथाऽभवत्

Luego, todos ellos—con firme determinación—volvieron a batir el Océano de Leche. Y mientras aquel océano era batido, surgieron de sus profundidades nuevas y maravillosas manifestaciones.

Verse 50

कल्पवृक्षः पारिजातश्चूतः संतानकस्तथा । तान्द्रुमानेकतः कृत्वा गन्धर्वनगरोपमान् । ममंथुरुग्रं त्वरिताः पुनः क्षीरार्णवं बुधा

El árbol que concede deseos, el Kalpavṛkṣa, el Pārijāta, el mango y también el Santānaka—reuniendo aquellos árboles, semejantes a una ciudad de Gandharvas, los sabios batieron de nuevo, con presteza y fiereza, el Océano de Leche.

Verse 51

निर्मथ्यमानादुदधेरभवत्सूर्यवर्चसम् । रत्नानामुत्तमं रत्नं कौस्तुभाख्यं महाप्रभम्

Del océano, mientras era batido, surgió un fulgor como el del sol: la joya suprema entre las gemas, la gran y resplandeciente piedra llamada Kaustubha.

Verse 52

स्वकीयेन प्रकाशेन भासयंतं जगत्त्रयम् । चिंतामणिं पुरस्कृत्य कौस्तुभं ददृशुर्हि ते

Con su propia luz iluminaba los tres mundos; poniendo al Cintāmaṇi al frente, contemplaron en verdad el Kaustubha.

Verse 53

सर्वे सुरा ददुस्तं वै कौस्तुभं विष्णवे तदा । चिंतामणि ततः कृत्वा मध्ये चैव सुरासुराः । ममंथुः पुनरेवाब्धिं गर्जंतस्ते बलोत्कटाः

Entonces todos los dioses ofrecieron aquel Kaustubha a Viṣṇu. Luego, tomando al Cintāmaṇi como premio central, dioses y asuras—rugiendo con fuerza arrolladora—batieron de nuevo el océano.

Verse 54

मथ्यमानात्ततस्तस्मादुच्चैःश्रवाः समद्भुतम् । बभूव अश्वो रत्नानां पुनश्चैरावतो गजः

Al proseguir el batido, de aquel océano surgió el maravilloso Uccaiḥśravā—el más excelso de los caballos entre las joyas—y después apareció también el elefante Airāvata.

Verse 55

तथैव गजरत्नं च चतुःषष्ट्या समन्वितम् । गजानां पांडुराणां च चतुर्द्दन्तं मदान्वितम्

Asimismo apareció el Tesoro- Elefante, acompañado por sesenta y cuatro (seres): un señor blanquecino entre los elefantes, de cuatro colmillos, colmado de brío y de la fuerza del celo.

Verse 56

तान्सर्वान्मध्यतः कृत्वा पुनश्चैव ममंथिरे । निर्मथ्यमानादुदधेर्निर्गतानि बहून्यथ

Poniendo todos aquellos tesoros en medio, volvieron a batir. Y al ser batido a fondo el océano, de él surgieron entonces muchas cosas más.

Verse 57

मदिरा विजया भृंगी तथा लशुनगृंजनाः । अतीव उन्मादकरो धत्तूरः पुष्करस्तथा

Surgieron Madirā (licor embriagante), Vijayā, Bhṛṅgī, y también el ajo y la cebolla; asimismo Dhattūra, que provoca un delirio extremo, y Puṣkara igualmente.

Verse 58

स्थापिता नैकपद्येन तीरे नदनदीपतेः । पुनश्च ते तत्र महासुरेन्द्रा ममंथुरब्धिं सुरसत्तमैः सह

Todo ello fue depositado por Naikapadya en la ribera del señor de los ríos. Luego, allí mismo, los grandes señores de los Asuras batieron de nuevo el océano junto con los más excelsos de los dioses.

Verse 59

निर्मथ्यमानादुदधेस्तदासीत्सा दिव्य लक्ष्मीर्भुवनैकनाथा । आन्वीक्षिकीं ब्रह्मविदो वदंति तथआ चान्ये मूलविद्यां गृणंति

Cuando el océano era batido, entonces apareció la resplandeciente Lakṣmī: la divina soberana, única señora de los mundos. Los conocedores de Brahman la llaman Ānvīkṣikī, el poder de la indagación verdadera; y otros la ensalzan como la ciencia-raíz misma.

Verse 60

ब्रह्मविद्यां केचिदाहुः समर्थाः केचित्सिद्धिमृद्धिमाज्ञा मथाशाम् । यां वैष्णवीं योगिनः केचिदाहुस्तथा च मायां मायिनो नित्ययुक्ताः

Unos, dotados de capacidad, la proclaman como Brahmavidyā, el conocimiento de Brahman; otros la llaman siddhi y prosperidad, que otorga dominio sobre los fines deseados. Algunos yoguis hablan de ella como la Potencia Vaiṣṇavī, y quienes están siempre versados en el arte oculto la describen como la propia Māyā.

Verse 61

वदंति सर्वे केनसिद्धांतयुक्तां यां योगमायां ज्ञानशक्त्यान्विता ये

Todos la proclaman como establecida por razonamiento decisivo y conclusiones verdaderas: a ella, a quien llaman Yogamāyā, dotada del poder del conocimiento.

Verse 62

ददृशुस्तां महालक्ष्मीमायांती शनकैस्तदा । गौरां च युवतीं स्निग्धां पद्मकिंजल्कभूषणाम्

Entonces vieron a Mahālakṣmī acercarse lentamente: de tez clara, juvenil, resplandeciente y suave en su hermosura, adornada con los filamentos dorados de las flores de loto.

Verse 63

सुस्मितां सुद्विजां श्यामां नवयौवनभूषणाम् । विचित्रवस्त्राभरणरत्नानेकोद्यतप्रभाम्

Sonreía suavemente, resplandecía con esplendor, de encanto moreno, engalanada con la lozanía de la juventud. Su fulgor se alzaba de innumerables joyas y ornamentos, y de vestiduras de maravillosa variedad.

Verse 64

बिंबोष्ठीं सुनसां तन्वीं सुग्रीवां चारुलोचनाम् । सुमध्यां चारुजघनां बृहत्कटितटां तथा

Sus labios eran como el fruto bimba maduro; su nariz, graciosa; su figura, esbelta; su cuello, hermoso; sus ojos, encantadores. Tenía cintura delicada, caderas bellas y una amplia y majestuosa curva de las ancas.

Verse 65

नानारत्नप्रदीपैश्च नीराजितमुखांबुजाम् । चारुप्रसन्नवदनां हारनूपूरशोभिताम्

Su rostro, semejante a un loto, fue honrado con el ondear de luces de muchas lámparas de joyas; su semblante era sereno y encantador, y resplandecía con collares y ajorcas.

Verse 66

मूर्द्धनि ध्रियमाणेन च्छत्रेणापि विराजिताम् । चामरैर्वीज्यमानां तां गंगाकल्लोललोहितैः

Aún más se engrandecía con el parasol real sostenido sobre su cabeza; y era aban icada con cāmaras, enrojecidas como las ondulantes olas del Gaṅgā.

Verse 67

पांडुरं गजमारूढां स्तूयमानां महर्षिभिः । सुरद्रुमपुष्पमालां बिभ्रतीं मल्लिकायुताम्

Ella, resplandeciente, montada en un elefante pálido, era alabada por los grandes sabios; llevaba una guirnalda de flores de los árboles celestiales, mezclada con jazmín (mallikā).

Verse 68

कराग्रे ध्रियमाणां तां दृष्ट्वा देवाः समुत्सुकाः । आलोकनपरा यावत्तावत्तान्ददृशे ह्यसौ

Al verla llevada al frente, los dioses se llenaron de anhelo y fijaron la mirada en ella; y mientras ellos contemplaban, ella también, en verdad, los miraba.

Verse 69

देवांश्च दानवांश्चैव सिद्धचारणपन्नगान् । यथा माता स्वपुत्रांश्च महालक्ष्मीस्तथा सती

La auspiciosa Mahālakṣmī, Satī, contempló a los Devas y a los Dānavas, a los Siddhas, a los Cāraṇas y a los seres serpiente, como una madre mira a sus propios hijos.

Verse 70

आलोकितास्तथा देवास्तया लक्ष्म्या श्रियान्विताः । सञ्जातास्तत्क्षणादेव राज्य लक्षणलक्षिताः । दैत्यास्ते निःश्रिका जाता ये श्रियाऽनवलोकिताः

Los Devas a quienes Lakṣmī (Śrī) dirigió su mirada quedaron al instante colmados de prosperidad y señalados con los signos de la soberanía. Mas aquellos Daityas a quienes Śrī no miró quedaron despojados de esplendor y fortuna.

Verse 71

निरीक्ष्यमाणा च तदा मुकुन्दं तमालनीलं सुकपोलनासम् । विभ्राजमानं वपुषा परेण श्रीवत्सलक्ष्मं सदयावलोकम्

Entonces, al contemplar a Mukunda—oscuro como el árbol tamāla, de hermosas mejillas y nariz—lo vio resplandecer con fulgor trascendente, portando la señal de Śrīvatsa y mirando con compasión.

Verse 72

दृष्ट्वा तदैव सहसा वनमालयान्विता लक्ष्मीर्गजादवततार सुविस्मयंती । कंठे ससर्ज पुरुषस्य परस्य विष्णोर्मालां श्रिया विरचितां भ्रमरैरुपेताम्

Al verlo, Lakṣmī—adornada con una guirnalda del bosque—descendió de inmediato del elefante, llena de asombro; y puso en el cuello del Ser Supremo, Viṣṇu, una guirnalda tejida por la gloria, acompañada por abejas.

Verse 73

वामांगमाश्रित्य तदा महात्मनः सोपाविशत्तत्र समीक्ष्य ता उभौ । सुराः सदैत्या मुदमापुरद्भुतां सिद्धाप्सरः किंनरचारणाश्च

Luego, tomando el lado izquierdo de aquel Señor magnánimo, se sentó allí. Al verlos a ambos juntos, los Devas con los Daityas, y también los Siddhas, las Apsaras, los Kinnaras y los Cāraṇas, alcanzaron un gozo maravilloso.

Verse 74

सर्वेषामेव लोकानामैकपद्येन सर्वशः । हर्षो महानभूत्तत्र लक्ष्मीनारायणागमे

Para todos los mundos, por doquier y de inmediato, surgió allí una gran dicha con la unión de Lakṣmī y Nārāyaṇa.

Verse 75

लक्ष्म्या वृतो महाविष्णुर्लक्ष्मीस्तेनैव संवृता । एवं परस्परं प्रीत्या ह्यवलोकनतत्परौ

Mahāviṣṇu estaba rodeado por Lakṣmī, y Lakṣmī a su vez era estrechada por Él. Así, en mutuo amor, ambos permanecían atentos, contemplándose el uno al otro.

Verse 76

शंखाश्च पटहाश्चैव मृदंगानकगोमुखाः । भेर्यश्च झर्झरीणां च स शब्दस्तुमुलोऽभवत्

Caracolas y tambores paṭaha, mṛdaṅgas, ānakas y gomukhas, junto con bherīs y jharjharīs: se alzó un estruendo de sonido, tumultuoso y atronador.

Verse 77

बभूव गायकानां च गायनं सुमहत्तदा । ततानि विततान्येन घानानि सुषिराणि च

Entonces el canto de los cantores se volvió grandioso en extremo. Y también sonaban instrumentos de toda clase: de cuerda, de piel tensada, de percusión y de viento.

Verse 78

एवं वाद्यप्रभेदैश्च विष्णुं सर्वात्मना हरिम् । अतोषयन्सुगीतज्ञा गंधर्वाप्सरसां गणाः

Así, con múltiples variedades de instrumentos, las huestes de gandharvas y apsaras, peritas en el canto excelente, deleitaron plenamente a Viṣṇu, a Hari, con todo su corazón.

Verse 79

तथा जगुर्नारदतुंबुरादयो गंधर्वयक्षाः सुरसिद्ध संघाः । संसेवमानाः परमात्मरूपं नारायणं देवमगाधबोधम्

Del mismo modo, Nārada, Tumburu y otros gandharvas y yakṣas, junto con compañías de dioses y siddhas, entonaron cantos de alabanza, sirviendo con reverencia a Nārāyaṇa, el Señor cuya forma es el Ser Supremo y cuya sabiduría es insondable.