Adhyaya 50

Verse 1

सूत उवाच । इदं स्कांदमहं श्रुत्वा काशीखंडमनुत्तमम् । नितरां परितृप्तोस्मि हृदि चापि विधारितम्

Dijo Sūta: Habiendo escuchado este insuperable Kāśīkhaṇḍa del Skanda Purāṇa, quedo hondamente colmado; y lo he guardado firmemente en mi corazón.

Verse 2

अनुक्रमणिकाध्यायं तथा माहात्म्यमुत्तमम् । पाराशर्य समाचक्ष्व यथापूर्वमिदं भवेत्

«Oh Pārāśarya, hijo de Parāśara, expón el capítulo Anukramaṇikā, que sirve de índice, y también este supremo Māhātmya, para que aquí sea presentado tal como fue antes.»

Verse 3

व्यास उवाच । सूतावधेहि धर्मात्मञ्जातूकर्ण्य निशामय । शुकवैशंपायनाद्याः शृण्वंत्वपि च बालकाः

Vyāsa dijo: «Oh Sūta, de alma justa, escucha; oh Jātūkarṇya. Que Śuka, Vaiśaṃpāyana y los demás, e incluso los jóvenes discípulos, oigan también esto.»

Verse 4

अनुक्रमणिकाध्यायं माहात्म्यं चापि खंडजम् । प्रवक्ष्याम्यघनाशाय महापुण्यप्रवर्धनम्

«Proclamaré el capítulo índice, Anukramaṇikā, y también el Māhātmya surgido en este Khaṇḍa: destructor del pecado y gran acrecentador del mérito.»

Verse 5

विंध्यनारदसंवादः प्रथमे परिकीर्तितः । सत्यलोकप्रभावश्च द्वितीयः समुदाहृतः

«En el primer capítulo se narra el diálogo entre Vindhya y Nārada; en el segundo se describe la majestuosa potencia de Satyaloka.»

Verse 6

अगस्तेराश्रमपदे देवानामागमस्ततः । पतिव्रता चरित्रं च प्रस्थानं कुंभसंभवः

Luego se narra la llegada de los dioses al āśrama de Agastya; la historia de la esposa fiel a su voto (pativratā); y la partida del sabio nacido del cántaro, Agastya.

Verse 7

तीर्थप्रशंसा च ततः सप्तपुर्यस्ततः स्मृताः । संयमिन्याः स्वरूपं च ब्रध्नलोकस्ततः परम्

Después viene la alabanza de los tīrtha sagrados; luego se recuerdan las célebres siete ciudades santas; después, la verdadera naturaleza de Saṃyaminī; y, a continuación, el reino llamado Bradhnaloka.

Verse 8

इंद्राग्न्योर्लोकसंप्राप्तिस्ततश्च शिवशर्मणः । अग्नेः समुद्भवस्तस्मात् क्रव्याद्वरुणसंभवः

Luego se cuenta el acceso a los mundos de Indra y de Agni, y después la historia de Śivaśarman; más tarde, la manifestación surgida de Agni, y de ella el origen de Kravyāda y de Varuṇa.

Verse 9

गंधवत्यलकापुर्योरीशयोस्तु समुद्भवः । चंद्रलोकपरिप्राप्तिः शिवशर्मद्विजन्मनः

Luego se describe el origen de los señores de Gandhavatī y de Alakāpurī; y la plena llegada al mundo lunar del dos veces nacido Śivaśarman.

Verse 10

उडुलोक कथा तस्मात्ततः शुक्रसमुद्भवः । माहेय गुरुसौरीणां लोकानां वर्णनं ततः

Después viene el relato de Uḍuloka; luego el origen de Śukra; y a continuación la descripción de los mundos de Māheya, Guru (Bṛhaspati) y Saurī (Śani).

Verse 11

सप्तर्षीणां ततो लोका ध्रुवस्य च तपस्ततः । ततो ध्रुवपदप्राप्तिर्ध्रुवलोक स्थितिस्ततः

Luego se describen los mundos de los Siete Ṛṣis; después, las austeridades (tapas) de Dhruva; luego, la obtención por Dhruva de la morada eterna; y, a continuación, su permanencia en Dhruvaloka.

Verse 12

दर्शनं सत्यलोकस्य तस्य वै शिवशर्मणः । चतुर्भुजाभिषेकश्च निर्वाणं शिवशर्मणः

Para el devoto llamado Śivaśarman hay la visión de Satyaloka; hay también la consagración (abhiṣeka) que otorga una forma divina de cuatro brazos; y, por último, para Śivaśarman, está la liberación (nirvāṇa).

Verse 13

स्कंदागस्त्योश्च संवादो मणिकर्ण्याः समुद्भवः । ततस्तु गंगामाहात्म्यं ततो दशहरास्तवः

Luego viene el diálogo entre Skanda y Agastya; el relato del origen de Maṇikarṇī; después, la grandeza (māhātmya) del Gaṅgā; y, a continuación, los himnos de Daśaharā.

Verse 14

प्रभावश्चापि गंगाया गंगानामसहस्रकम् । वाराणस्याः प्रशंसाथ भैरवाविर्भवस्ततः

Se expone también el poder del Gaṅgā y el “Gaṅgā-nāma-sahasra”, los mil nombres del Gaṅgā; luego, la alabanza de Vārāṇasī; y después, la manifestación de Bhairava.

Verse 15

दंडपाणेः समुद्भूतिर्ज्ञानवाप्युद्भवस्ततः । आख्यानं च कलावत्याः सदाचारस्ततः परम्

Luego viene el relato del origen de Daṇḍapāṇi; después, el origen de Jñānavāpī; la narración de Kalāvatī; y, tras ello, la enseñanza sobre la recta conducta (sadācāra).

Verse 16

ब्रह्मचारि प्रकरणं ततः स्त्रीलक्षणानि च । कृत्याकृत्यप्रकरणमविमुक्तेशवर्णनम्

Luego viene la sección sobre la disciplina del brahmacarya; y las características de las mujeres; la sección sobre lo que debe hacerse y lo que debe evitarse; y la descripción de Avimukteśa.

Verse 17

ततो गृहस्थधर्माश्च ततो योगनिरूपणम् । कालज्ञानं ततः प्रोक्तं दिवोदासस्य वर्णनम्

Luego (vienen) los deberes del cabeza de familia; después, una exposición del yoga. A continuación se enseña el conocimiento del tiempo (los momentos auspiciosos), y luego el relato de Divodāsa.

Verse 18

काश्याश्च वर्णनं तस्माद्योगिनीवर्णनं ततः । लोलार्कस्य समाख्यानमुत्तरार्ककथा ततः

Después viene la descripción de Kāśī; luego, la descripción de las Yoginīs. A continuación se narra plenamente la historia de Lolārka, y después el relato de Uttarārka.

Verse 19

सांबादित्यस्य महिमा द्रुपदादित्य शंसनम् । ततस्तु गरुडाख्यानमरुणार्कादयस्ततः

Luego (viene) la grandeza de Sāmbāditya; y la alabanza de Drupadāditya. Después, el relato de Garuḍa, y luego (los relatos de) Aruṇārka y otras manifestaciones solares.

Verse 20

दशाश्वमेधिकं तीर्थं मंदराच्च गणागमः । पिशाचमोचनाख्यानं गणेशप्रेषणं ततः

Luego (viene) el vado sagrado llamado Daśāśvamedhika; y la llegada de las huestes (gaṇas) de Śiva desde Mandara. Después, el relato de la liberación de los piśācas, y luego la misión (el envío) de Gaṇeśa.

Verse 21

मायागणपतेश्चाथ ढुंढिप्रादुर्भवस्ततः । विष्णुमायाप्रपंचोथ दिवोदासविसर्जनम्

Luego se narra lo relativo a Māyāgaṇapati; después, la manifestación de Ḍhuṃḍhi. A continuación se despliega la māyā de Viṣṇu, y luego la partida (despedida) de Divodāsa.

Verse 22

ततः पंचनदोत्पत्तिर्बिंदुमाधवसंभवः । ततो वैष्णवतीर्थानां माहात्म्यपरिवर्णनम्

Luego se cuenta el surgimiento de Pañcanada y la manifestación de Bindumādhava. Después se describe con plenitud la grandeza de los tīrthas vaiṣṇavas de Kāśī.

Verse 23

प्रयाणं मंदरात्काशीं वृषभध्वजशूलिनः । जैगीषव्येन संवादो ज्येष्ठस्थाने महेशितुः

Luego se cuenta el viaje del Señor portador del tridente, cuyo estandarte es el toro, desde Mandara hasta Kāśī; y el diálogo con Jaigīṣavya en el sagrado Jyeṣṭhasthāna de Maheśvara.

Verse 24

ततः क्षेत्ररहस्यस्य कथनं पापनाशनम् । अथातः कंदुकेशस्य व्याघ्रेशस्य समुद्भवः

Luego se expone, destructora de pecados, la enseñanza del secreto del Campo sagrado (Kāśī). Y después se relata el origen de Kaṇḍukeśa y de Vyāghreśa.

Verse 25

ततः शैलेश्वरकथा रत्नेशस्य च दर्शनम् । कृत्तिवासः समुत्पत्तिस्ततश्चायतनागमः

Luego sigue el relato de Śaileśvara y la visión (darśana) de Ratneśa. Después, el origen de Kṛttivāsa, y a continuación la tradición relativa al santuario o templo (āyatana).

Verse 26

देवतानामधिष्ठानं दुर्गासुरपराक्रमः । दुर्गाया विजयश्चाथ तत ओंकारवर्णनम्

Luego se describe el asiento divino de los dioses, el fiero embate del Durgā-asura y la victoria de la Diosa Durgā; y después, la exposición del Oṃkāra (Om).

Verse 27

पुनरोंकारमाहात्म्यं त्रिलोचनसमुद्भवः । त्रिलोचनप्रभावोथ केदाराख्यानमेव च

De nuevo se proclama la grandeza del Oṃkāra, el surgimiento de Trilocana y el poder de Trilocana; y también el relato de Kedāra.

Verse 28

ततो धर्मेशमहिमा ततः पक्षिकथा शुभा । ततो विश्वभुजाख्यानं दुर्दमस्य कथा ततः

Luego viene la gloria de Dharmeśa; después, un relato auspicioso de un ave; luego, la historia de Viśvabhuja; y a continuación, el relato de Durdama.

Verse 29

ततो वीरेश्वराख्यानं वीरेश महिमा पुनः । गंगातीर्थैश्च संयुक्ता कामेश महिमा ततः

Luego se narra la historia de Vīreśvara, y de nuevo la gloria de Vīreśa; después, vinculada a los tīrthas del río Gaṅgā, viene la grandeza de Kāmeśa.

Verse 30

विश्वकर्मेश महिमा दक्षयज्ञसमुद्भवः । सत्या देहविसर्गश्च ततो दक्षेश्वरोद्भवः

Luego se proclama la grandeza de Viśvakarmeśa, el surgimiento ligado al sacrificio de Dakṣa, el abandono del cuerpo de Satī; y después, la manifestación de Dakṣeśvara.

Verse 31

ततो वै पार्वतीशस्य महिम्नः परिकीर्तनम् । गंगेशस्याथ महिमा नर्मदेशसमुद्भवः

Entonces se canta, en verdad, la grandeza de Pārvatīśa (Śiva, Señor de Pārvatī); luego, la gloria de Gaṅgeśa, y el relato del origen vinculado a la tierra del Narmadā.

Verse 32

सतीश्वरसमुत्पत्तिरमृतेशादि वणर्नम् । व्यासस्य हि भुजस्तंभो व्यासशापविमोक्षणम्

Aquí se recuentan, en orden: el origen de Satīśvara; la descripción de Amṛteśa y de otras manifestaciones sagradas; el endurecimiento del brazo de Vyāsa; y la liberación de la maldición de Vyāsa—temas que proclaman la grandeza de los santos lugares de Kāśī.

Verse 33

क्षेत्रतीर्थकदंबं च मुक्तिमंडप संकथा । विश्वेशाविर्भवश्चाथ ततो यात्रापरिक्रमः

Se describe el conjunto de lugares sagrados y tīrthas del campo santo (Kāśī), junto con el relato del Mukti-maṇḍapa; luego se cuenta la manifestación de Viśveśa, y después se expone el circuito de peregrinación (yātrā-parikramā).

Verse 34

एतदाख्यानशतकं क्रमेण परिकीर्तितम् । यस्य श्रवणमात्रेण सर्वखंड श्रुतेः फलम् । अनुक्रमणिकाध्यायेप्यस्ति यात्रापरिक्रमः

Así, este «centenar de relatos» ha sido recitado en debida secuencia; con sólo escucharlo se obtiene el fruto de haber oído todas las secciones. Y aun en el capítulo de índice (anukramaṇikā) se incluye el circuito de peregrinación (yātrā-parikramā).

Verse 35

सूत उवाच । यात्रा परिक्रमं ब्रूहि जनानां हितकाम्यया । यथावत्सिद्धिकामानां सत्यवत्याः सुतोत्तम

Dijo Sūta: Oh, el mejor de los hijos de Satyavatī, por compasión y para el bien de las gentes, expón correctamente el yātrā-parikramā, el circuito de peregrinación, para que quienes anhelan logro y plenitud lo sigan como es debido.

Verse 36

व्यास उवाच । निशामय महाप्राज्ञ लोमहर्षण वच्मि ते । यथा प्रथमतो यात्रा कर्तव्या यात्रिकैर्मुदा

Dijo Vyāsa: Escucha, oh Lomaharṣaṇa de gran sabiduría; te diré cómo, desde el principio mismo, los peregrinos deben realizar con gozo la yātrā.

Verse 37

सचैलमादौ संस्नाय चक्रपुष्करिणीजले । संतर्प्यदेवासपितॄन्ब्राह्मणांश्च तथार्थिनः

Primero, tras bañarse —aun con las vestiduras puestas— en las aguas de Cakrapuṣkariṇī, debe ofrecer tarpana para satisfacer a los dioses y a los antepasados, y asimismo dar limosna a los brāhmaṇas y a los necesitados.

Verse 38

आदित्यं द्रौपदीं विष्णुं दंडपाणिं महेश्वरम् । नमस्कृत्य ततो गच्छेद्द्रष्टुं ढुंढिविनायकम्

Habiendo rendido homenaje a Āditya, Draupadī, Viṣṇu, Daṇḍapāṇi y Maheśvara, debe entonces partir para contemplar a Ḍhuṃḍhivināyaka.

Verse 39

ज्ञानवापीमुपस्पृश्य नंदिकेशं ततोर्चयेत् । तारकेशं ततोभ्यर्च्य महाकालेश्वरं ततः

Después de tocar y purificarse ritualmente (ācaman) con las aguas de Jñānavāpī, debe adorar a Nandikeśa; luego, tras adorar a Tārakeśa, debe después adorar a Mahākāleśvara.

Verse 40

ततः पुनर्दंडपाणिमित्येषा पंचतीर्थिका

Luego, de nuevo, se vuelve a Daṇḍapāṇi: esto es lo que se llama el recorrido de los ‘cinco tīrtha’ (pañca-tīrtha).

Verse 41

दैनंदिनी विधातव्या महाफलमभीप्सुभिः । ततो वैश्वेश्वरी यात्रा कार्या सर्वार्थ सिद्धिदा

Quienes anhelan gran fruto deben observar esto como disciplina diaria; después, ha de realizarse la peregrinación de Vaiśveśvarī, pues concede el logro de todos los fines.

Verse 42

द्विसप्तायतनानां च कार्या यात्रा प्रयत्नतः । कृष्णां प्रतिपदं प्राप्य भूतावधि यथाविधि

Con diligente empeño debe emprenderse la peregrinación a los catorce santuarios. Al llegar al pratipad, el primer día de la quincena oscura, cúmplase según la norma y prosígase por el tiempo prescrito.

Verse 43

अथवा प्रतिभूतं च क्षेत्रसिद्धिमभीप्सुभिः । तत्तत्तीर्थकृतस्नानस्तत्तल्लिंगकृतार्चनः

O bien, como medio eficaz: quienes desean el cumplimiento en el campo sagrado (Kāśī) deben bañarse en cada tīrtha correspondiente y rendir culto en cada liṅga correspondiente.

Verse 44

मौनेन यात्रां कुर्वाणः फलं प्राप्नोति यात्रिकः । ओंकारं प्रथमं पश्येन्मत्स्योदर्यां कृतोदकः

El peregrino que realiza la peregrinación en silencio alcanza su fruto. Primero debe contemplar a Oṃkāra, tras haber cumplido el rito del agua en Matsyodarī.

Verse 45

त्रिविष्टपं महादेवं ततो वै कृत्तिवाससम् । रत्नेशं चाथ चंद्रेशं केदारं च ततो व्रजेत्

Luego debe ir a Triviṣṭapa Mahādeva, y después a Kṛttivāsa. A continuación, vaya a Ratneśa, luego a Candraśa, y después prosiga hacia Kedāra.

Verse 46

धर्मेश्वरं च वीरेशं गच्छेत्कामेश्वरं ततः । विश्वकर्मेश्वरं चाथ मणिकर्णीश्वरं ततः

Debe acudirse a Dharmeśvara y a Vīreśa; después, a Kāmeśvara. Luego se ha de proseguir hacia Viśvakarmeśvara, y después hacia Maṇikarṇīśvara.

Verse 47

अविमुक्तेश्वरं दृष्ट्वा ततो विश्वेशमर्चयेत् । एषा यात्रा प्रयत्नेन कर्तव्या क्षेत्रवासिना

Tras contemplar a Avimukteśvara, debe adorarse a Viśveśa. Esta peregrinación ha de realizarse con esmero por quien habita en el campo sagrado (Kāśī).

Verse 48

यस्तु क्षेत्रमुषित्वा तु नैतां यात्रां समाचरेत् । विघ्नास्तस्योपतिष्ठंते क्षेत्रोच्चाटनसूचकाः

Pero quien, viviendo en el campo sagrado, no emprenda esta peregrinación, verá alzarse obstáculos contra él, como señal de su inminente expulsión del kṣetra.

Verse 49

अष्टायतन यात्रान्या कर्तव्या विघ्रशांतये । दक्षेशः पार्वतीशश्च तथा पशुपतीश्वरः

Para apaciguar los obstáculos, debe realizarse otra peregrinación—la de ocho santuarios: Dakṣeśa, Pārvatīśa y asimismo Paśupatīśvara.

Verse 50

गंगेशो नर्मदेशश्च गभस्तीशः सतीश्वरः । अष्टमस्तारकेशश्च प्रत्यष्टमि विशेषतः

Gaṅgeśa, Narmadeśa, Gabhastīśa y Satīśvara; y como octavo, Tārakeśa, que debe visitarse especialmente en cada aṣṭamī (octavo día lunar).

Verse 51

दृश्यान्येतानि लिंगानि महापापोपशांतये । अपरापि शुभा यात्रा योगक्षेमकरी सदा

Estos liṅgas deben ser contemplados para apaciguar los grandes pecados. Hay también otra peregrinación auspiciosa, que siempre otorga bienestar, amparo y prosperidad espiritual.

Verse 52

सर्वविघ्रोपहंत्री च कर्तव्या क्षेत्रवासिभिः । शैलेशं प्रथमं वीक्ष्य वरणास्नानपूर्वकम्

Este rito, destructor de todos los obstáculos, debe ser realizado por los moradores del campo sagrado (Kāśī): primero contemplen a Śaileśa, tras bañarse previamente en el río Varaṇā.

Verse 53

स्नानं तु संगमे कृत्वा द्रष्टव्यः संगमेश्वरः । स्वलीन तीर्थे सुस्नातः पश्येत्स्वलीनमीश्वरम्

Tras bañarse en la confluencia, debe contemplarse a Saṅgameśvara. Habiéndose bañado bien en el tīrtha de Svalīna, véase al Señor Svalīna.

Verse 54

स्नात्वा मंदाकिनी तीर्थे द्रष्टव्यो मध्यमेश्वरः । पश्येद्धिरण्यगर्भेशं तत्र तीर्थे कृतोदकः

Habiéndose bañado en el tīrtha de Mandākinī, debe contemplarse a Madhyameśvara. Tras ofrecer allí el rito del agua en ese mismo tīrtha, véase a Hiraṇyagarbheśa.

Verse 55

मणिकर्ण्यां ततः स्नात्वा पश्येदीशानमीश्वरम् । ततः कूपमुपस्पृश्य गोप्रेक्षमवलोकयेत्

Luego, tras bañarse en Maṇikarṇī, contemple al Señor Īśāna. Después, tocando (tomando agua) del pozo, mire a Goprekṣa.

Verse 56

कापिलेय ह्रदे स्नात्वा वीक्षेत वृषभध्वजम् । उपशांतशिवं पश्येत्तत्कूपविहितोदकः

Habiéndose bañado en el lago Kāpileya, debe contemplar a Vṛṣabhadhvaja (Śiva, cuyo estandarte es el toro). Y tras cumplir el rito del agua con el pozo prescrito, debe ver a Upaśāntaśiva.

Verse 57

पंचचूडाह्रदे स्नात्वा ज्येष्ठस्थानं ततोर्चयेत् । चतुःसमुद्रकूपे तु स्नात्वा देवं समर्चयेत्

Tras bañarse en el lago Pañcacūḍā, que luego adore a Jyeṣṭhasthāna. Y habiéndose bañado en el pozo llamado Catuḥsamudra, que venere debidamente al Deva (Señor).

Verse 58

देवस्याग्रे तु या वापी तत्रोपस्पर्शने कृते । शुक्रेश्वरं ततः पश्येत्तत्कूपविहितोदकः

Luego, en el estanque que está frente al Deva, tras realizar el rito de tocar el agua, quien haya cumplido el rito del agua prescrito en ese pozo debe contemplar a Śukreśvara.

Verse 59

दंडखाते ततः स्नात्वा व्याघ्रेशं पूजयेत्ततः । शौनकेश्वरकुंडे तु स्नानं कृत्वा ततोर्चयेत्

Luego, tras bañarse en Daṇḍakhāta, que adore a Vyāghreśa. Y después de bañarse en el estanque de Śaunakeśvara, que allí mismo vuelva a rendir culto al Señor.

Verse 60

जंबुकेशं महालिंगं कृत्वा यात्रामिमां नरः । क्वचिन्न जायते भूयः संसारे दुःखसागरे

Quien complete esta peregrinación al gran liṅga de Jaṃbukeśa no volverá a nacer en lugar alguno dentro del saṃsāra, este océano de dolor.

Verse 61

समारभ्य प्रतिपदं यावत्कृष्णा चतुर्दशी । एतत्क्रमेण कर्तव्यान्ये तदायतनानि वै

Desde el primer día lunar (pratipad) hasta el decimocuarto del quincenario oscuro, han de cumplirse—en este mismo orden—los santuarios que pertenecen a esta observancia.

Verse 62

इमां यात्रां नरः कृत्वा न भूयोप्यभिजायते । अन्या यात्रा प्रकर्तव्यैका दशायतनोद्भवा

Quien realiza esta peregrinación ya no vuelve a nacer. Hay también otra peregrinación que debe emprenderse, nacida de las diez moradas sagradas (āyatanas).

Verse 63

आग्नीध्र कुंडे सुस्नातः पश्येदाग्नीध्रमीश्वरम् । उर्वशीशं ततो गच्छेत्ततस्तु नकुलीश्वरम्

Tras bañarse debidamente en el Āgnīdhra Kuṇḍa, debe contemplarse al Señor Āgnīdhreśvara. Luego ha de irse a Urvaśīśa, y después a Nakulīśvara.

Verse 64

आषाढीशं ततो दृष्ट्वा भारभूतेश्वरं ततः । लांगलीशमथालोक्य ततस्तु त्रिपुरांतकम्

Luego, tras contemplar a Āṣāḍhīśa, véase después a Bhārabhūteśvara. Habiendo mirado a Lāṃgalīśa, procédase entonces hacia Tripurāntaka.

Verse 65

ततो मनःप्रकामेशं प्रीतिकेशमथो व्रजेत् । मदालसेश्वरं तस्मात्तिलपर्णेश्वरं ततः

Después, que se vaya a Manaḥprakāmeśa y a Prītikeśa. De allí, procédase a Madālaseśvara y, luego, a Tilaparṇeśvara.

Verse 66

यात्रैकादशलिंगानामेषा कार्या प्रयत्नतः । इमां यात्रां प्रकुर्वाणो रुद्रत्वं प्राप्नुयान्नरः

Esta peregrinación de los once liṅgas debe realizarse con empeño sincero. Quien cumple esta yātrā alcanza el estado de Rudra.

Verse 67

अतः परं प्रवक्ष्यामि गारी यात्रामनुत्तमाम् । शुक्लपक्षे तृतीयायां या यात्रा विष्वगृद्धिदा

Ahora describiré la peregrinación insuperable de Gaurī. Realizada en el tercer día lunar (tṛtīyā) de la quincena brillante, esta yātrā otorga prosperidad y crecimiento por doquier.

Verse 68

गोप्रेक्षतीर्थे सुस्नाय मुखनिर्मालिकां व्रजेत् । ज्येष्ठावाप्यां नरः स्नात्वा ज्येष्ठागौरीं समर्चयेत्

Habiéndose bañado bien en Goprekṣa Tīrtha, debe ir a Mukhanirmālikā. Luego, tras bañarse en Jyeṣṭhāvāpī, ha de adorar a Jyeṣṭhā-Gaurī con la debida reverencia.

Verse 69

सौभाग्यगौरी संपूज्या ज्ञानवाप्यां कृतोदकैः । ततः शृंगारगौरीं च तत्रैव च कृतोदकः

En Jñānavāpī, tras tomar el agua sagrada, debe adorarse a Saubhāgya-Gaurī con ofrendas completas. Luego, tomando agua allí mismo, debe adorarse también a Śṛṅgāra-Gaurī.

Verse 70

स्नात्वा विशालगंगायां विशालाक्षीं ततो व्रजेत् । सुस्नातो ललितातीर्थे ललितामर्चयेत्ततः

Tras bañarse en la Viśālā-Gaṅgā, debe ir a Viśālākṣī. Luego, habiéndose bañado bien en Lalitā Tīrtha, debe adorar a Lalitā.

Verse 71

स्नात्वा भवानीतीर्थेथ भवानीं परिपूजयेत् । मंगला च ततोभ्यर्च्या बिंदुतीर्थकृतोदकैः

Tras bañarse en el Tīrtha de Bhavānī, debe adorarse a la Madre Bhavānī con plena devoción. Luego ha de venerarse también a Maṅgalā, con el agua sagrada traída del Tīrtha de Bindu.

Verse 72

ततो गच्छेन्महालक्ष्मीं स्थिरलक्ष्मीसमृद्धये । इमां यात्रां नरः कृत्वा क्षेत्रेस्मिन्मुक्तिजन्मनि

Después, que se vaya al (santuario de) Mahālakṣmī, para que crezca una prosperidad firme y duradera. Quien realiza esta peregrinación en este campo sagrado que engendra la liberación, alcanza un cumplimiento auspicioso.

Verse 73

न दुःखैरभिभूयेत इहामुत्रापि कुत्रचित् । कुर्यात्प्रतिचतुर्थीह यात्रां विघ्नेशितुः सदा

No será vencido por las penas, ni aquí ni en el más allá, en lugar alguno. Por ello, en cada Caturthī, debe realizarse siempre la peregrinación a Vighneśa, el Señor que aparta los obstáculos.

Verse 74

ब्राह्मणेभ्यस्तदुद्देशाद्देया वै मोदका मुदे । भौमे भैरवयात्रा च कार्या पातकहारिणी

Con ese mismo propósito, deben ofrecerse con alegría modakas a los brāhmaṇas. Y el martes ha de realizarse la peregrinación a Bhairava, que destruye los pecados.

Verse 75

रविवारे रवेर्यात्रा षष्ठ्यां वारविसंयुजि । तथैव रविसप्तम्यां सर्वविघ्नोपशांतये

En domingo, debe emprenderse la peregrinación de Ravi, el Sol. Asimismo, cuando la Ṣaṣṭhī (sexto día lunar) coincide con domingo, y también en la Ravi-saptamī, todo ello es para apaciguar por completo todos los obstáculos.

Verse 76

नवम्यामथवाष्टम्यां चंडीयात्रा शुभा मता । अंतर्गृहस्य वै यात्रा कर्तव्या प्रतिवासरम्

En el noveno—o bien en el octavo—tithi, se tiene por auspiciosa la peregrinación a Caṇḍī. Y, en verdad, la peregrinación del Antargṛha (recinto interior) debe realizarse cada día sin falta.

Verse 77

प्रातःस्नानं विधायादौ नत्वा पंचविनायकान् । नमस्कृत्वाथ विश्वेशं स्थित्वा निर्वाणमंडपे

Primero, tras realizar el baño matutino, inclínese ante los Cinco Vināyakas. Luego, habiendo rendido homenaje a Viśveśa (Señor del Universo), permanezca de pie en el Nirvāṇa-maṇḍapa.

Verse 78

अंतर्गृहस्य यात्रा वै करिष्ये घौघशांतये । गृहीत्वा नियमं चेति गत्वाथ मणिकर्णिकाम्

(Con la resolución:) «En verdad realizaré la peregrinación del Antargṛha para apaciguar el torrente de los pecados», y, habiendo asumido el niyama (voto de disciplina), vaya entonces a Maṇikarṇikā.

Verse 79

स्नात्वा मौनेन चागत्य मणिकर्णीशमर्चयेत् । कंबलाश्वतरौ नत्वा वासुकीशं प्रणम्य च

Habiéndose bañado y regresando en silencio, adórese a Maṇikarṇīśa. Tras inclinarse ante Kambalā y Aśvatara, inclínese también ante Vāsukīśa.

Verse 80

पर्वतेशं ततो दृष्ट्वा गंगाकेशवमप्यथ । ततस्तु ललितां दृष्ट्वा जरासंधेश्वरं ततः

Luego, tras tener darśana de Parvateśa y también de Gaṅgā-Keśava, después de contemplar a Lalitā, prosígase entonces hacia Jarāsandheśvara.

Verse 81

ततो वै सोमनाथं च वाराहं च ततो व्रजेत् । ब्रह्मेश्वरं ततो नत्वा नत्वागस्तीश्वरं ततः

Entonces, en verdad, debe ir a Somanātha y luego a Vārāha. Después, habiendo hecho reverencia a Brahmeśvara, debe seguidamente postrarse ante Agastīśvara.

Verse 82

कश्यपेशं नमस्कृत्य हरिकेशवनं ततः । वैद्यनाथं ततो दृष्ट्वा ध्रुवेशमथ वीक्ष्य च

Habiendo rendido homenaje a Kaśyapeśa, debe luego dirigirse a Harikeśavana. Después, tras contemplar a Vaidyanātha, debe también mirar a Dhruveśa.

Verse 83

गोकर्णेश्वरमभ्यर्च्य हाटकेशमथो व्रजेत् । अस्थिक्षेप तडागे च दृष्ट्वा वै कीकसेश्वरम्

Habiendo adorado debidamente a Gokarṇeśvara, debe luego ir a Hāṭakeśa. Y en el estanque llamado Asthikṣepa, debe en verdad contemplar a Kīkaseśvara.

Verse 84

भारभूतं ततो नत्वा चित्रेगुप्तेश्वरं ततः । चित्रघंटां प्रणम्याथ ततः पशुपतीश्वरम्

Luego, tras postrarse ante Bhārabhūta, debe ir a Citregupteśvara. Habiendo saludado a Citraghaṇṭā, debe después dirigirse a Paśupatīśvara.

Verse 85

पितामहेश्वरं गत्वा ततस्तु कलशेश्वरम् । चंद्रेशस्त्वथ वीरेशो विद्येशोग्नीश एव च

Habiendo ido a Pitāmaheśvara, debe luego visitar a Kalaśeśvara. Después (debe contemplar) a Candreśa, luego a Vīreśa, a Vidyeśa y también a Agnīśa.

Verse 86

नागेश्वरो हरिश्चंद्रश्चिंतामणिविनायकः । सेनाविनायकश्चाथ द्रष्टव्यः सर्वविघ्नहृत्

Deben visitarse Nāgeśvara y Hariścandra, así como Cintāmaṇi Vināyaka. Luego ha de contemplarse también a Senāvināyaka, el que remueve todos los obstáculos.

Verse 87

वसिष्ठवामदेवौ च मूर्तिरूपधरावुभौ । द्रष्टव्यौ यत्नतः काश्यां महाविघ्नविनाशिनौ

Y Vasiṣṭha y Vāmadeva—ambos allí presentes en forma corpórea—deben ser visitados con esmero en Kāśī, pues destruyen los grandes obstáculos.

Verse 88

सीमाविनायकं चाथ करुणेशं ततो व्रजेत् । त्रिसंध्येशो विशालाक्षी धर्मेशो विश्वबाहुका । आशाविनायकश्चाथ वृद्धादित्यस्ततः पुनः

Luego debe visitarse a Sīmāvināyaka, y después ir a Karuṇeśa. También han de contemplarse Trisaṃdhyeśa, Viśālākṣī, Dharmeśa y Viśvabāhukā. Después, Āśāvināyaka, y nuevamente, más adelante, Vṛddhāditya.

Verse 89

चतुर्वक्त्रेश्वरं लिंगं ब्राह्मीशस्तु ततः परः । ततो मनःप्रकामेश ईशानेशस्ततः परम्

Ha de visitarse el liṅga de Caturvaktreśvara, y más allá se halla Brāhmīśa. Después está Manaḥprakāmeśa, y más allá aún, Īśāneśa.

Verse 90

चंडीचंडीश्वरौ दृश्यौ भवानीशंकरौ ततः । ढुंढिं प्रणम्य च ततो राजराजेशमर्चयेत्

Deben contemplarse Caṇḍī y Caṇḍīśvara, y después Bhavānī y Śaṅkara. Tras postrarse ante Ḍhuṇḍhi, entonces debe adorarse a Rājarājeśa.

Verse 91

लांगलीशस्ततोभ्यर्च्यस्ततस्तु नकुलीश्वरः । परान्नेशमथो नत्वा परद्रव्येश्वरं ततः

Luego debe adorarse a Lāṃgalīśa; después (se visita) a Nakulīśvara. Habiéndose inclinado ante Parānneśa, prosígase entonces hacia Paradravyeśvara.

Verse 92

प्रतिग्रहेश्वरं वापि निष्कलंकेशमेव च । मार्कंडेयेशमभ्यर्च्य ततश्चाप्सरसेश्वरम्

Debe adorarse a Pratigraheśvara y también a Niṣkalaṅkeśa. Habiendo honrado debidamente a Mārkaṇḍeyeśa, adórese después a Apsaraseśvara.

Verse 93

गंगेशोर्च्यस्ततो ज्ञानवाप्यां स्नानं समाचरेत् । नंदिकेशं तारकेशं महाकालेश्वरं ततः

Tras adorar a Gaṅgeśa, debe realizarse el baño ritual en la Jñānavāpī. Después, adórese a Nandikeśa, a Tārakeśa y luego a Mahākāleśvara.

Verse 94

दंडपाणिं महेशं च मोक्षेशं प्रणमेत्ततः । वीरभद्रेश्वरं नत्वा अविमुक्तेश्वरं ततः

Luego debe uno postrarse ante Daṇḍapāṇi, ante Maheśa y ante Mokṣeśa. Habiendo saludado a Vīrabhadreśvara, adórese después a Avimukteśvara.

Verse 95

विनायकांस्ततः पंच विश्वनाथं ततो व्रजेत् । ततो मौनं विसृज्याथ मंत्रमेतमुदीरयेत्

Luego debe visitarse a los cinco Vināyakas, y después ir a Viśvanātha. Tras ello, poniendo fin al silencio, recítese este mantra.

Verse 96

अंतर्गृहस्य यात्रेयं यथावद्या मया कृता । न्यूनातिरिक्तया शंभुः प्रीयतामनया विभुः

Esta peregrinación de Antargṛha la he realizado conforme al rito, sin falta ni exceso; que Śambhu, el Señor omnipenetrante y soberano, se complazca en ella.

Verse 97

इति मंत्रं समुच्चार्य क्षणं वै मुक्तिमंडपे । विश्रम्य यायाद्भवनं निष्पापः पुण्यवान्नरः

Así, tras recitar el mantra, debe reposar un instante en el Maṇḍapa de la Liberación; luego, reconfortado, el hombre vuelve a su hogar, sin pecado y colmado de mérito.

Verse 98

संप्राप्य वासरं विष्णोर्विष्णुतीर्थेषु सर्वतः । कार्या यात्रा प्रयत्नेन महापुण्य समृद्धये

Cuando llegue el día sagrado de Viṣṇu, debe emprenderse con empeño la peregrinación a todos los Viṣṇu-tīrthas por doquier, para acrecentar el gran mérito.

Verse 99

नभस्य पंचदश्यां च कुलस्तंभं समर्चयेत् । दुःखं रुद्रपिशाचत्वं न भवेद्यस्य पूजनात्

En el decimoquinto día de Nabhas, debe venerarse debidamente a Kulastambha; por su adoración no surgen la aflicción ni el estado de ser poseído por los Rudra-piśācas.

Verse 100

श्रद्धापूर्वमिमा यात्रा कर्तव्याः क्षेत्रवासिभिः । पर्वस्वपि विशेषेण कार्या यात्राश्च सर्वतः

Estas peregrinaciones deben ser realizadas con fe por quienes habitan en el campo sagrado; y, especialmente en las festividades, deben emprenderse peregrinaciones por todas partes del recinto santo.

Verse 110

अधीत्य चतुरो वेदान्सांगान्यत्फलमाप्यते । काशीखंडं समाकर्ण्य तत्फलं लभ्यते नरैः

El fruto que se obtiene al estudiar los cuatro Vedas junto con sus disciplinas auxiliares—ese mismo fruto lo alcanzan los hombres al escuchar el Kāśīkhaṇḍa.

Verse 120

य इदं श्रावयेद्विद्वान्समस्तं त्वर्धमेव वा । पादमात्रं तदर्धं वा त्वेकं व्याख्यानमुत्तमम्

El sabio que haga que esto sea escuchado—sea todo, o sólo la mitad; o apenas un cuarto, o la mitad de eso; o incluso una sola exposición excelente—(alcanza ciertamente el mérito declarado).

Verse 130

तस्य पुत्रो भवत्येव शंभोराज्ञा प्रभावतः । किं बहूक्तेन सूतेह यस्य यस्य मनोरथः

Por el poder del mandato de Śambhu (Śiva), él obtiene sin duda un hijo. ¿Para qué decir más, oh Sūta? Aquí, cualquier deseo que alguien albergue—(se cumple).

Verse 134

सर्वेषां मंगलानां च महामंगलमुत्तमम् । गृहेपि लिखितं पूज्यं सर्वमंगलसिद्धये

Entre todas las cosas auspiciosas, ésta es la suprema Gran Auspiciosidad. Aun escrita en el hogar, debe ser venerada, para el logro de todo bien auspicioso.