Adhyaya 34

Verse 1

स्कंद उवाच । आकर्णय क्षोणिसुर यथा स्थाणुरचीकरत् । गंगावरणयोः पुण्यात्संभेदात्तीर्थभूमिकाम्

Skanda dijo: Escucha, oh divino sobre la tierra (oh rey), cómo Sthāṇu (Śiva) estableció el santo suelo de un tīrtha, nacido del auspicioso encuentro del Gaṅgā y el Varuṇā.

Verse 2

संगमे तत्र निष्णातः संगमेशं समर्च्य च । नरो न जातु जननी गर्भसंगमवाप्नुयात्

Bañándose allí en la confluencia y adorando debidamente a Saṅgameśa, el hombre jamás volverá a alcanzar el ‘encuentro’ con el vientre materno: no renacerá.

Verse 3

तत्र पादोदकं तीर्थं यत्र देवेन शार्ङ्गिणा । आदौ पादौ क्षलितौ तु मंदराच्चागतेन यत्

Allí está el lugar santo llamado Pādodaka, donde el dios Śārṅgin (Viṣṇu, portador del arco Śārṅga) lavó por vez primera sus pies con el agua venida del monte Mandāra.

Verse 4

विप्णुपादोदके तीर्थे वारिकार्यं करोति यः । व्यतीपातेन नियतं भूयः सांसारिकी गतिः

Quienquiera que realice la ofrenda de agua en la tīrtha del agua de los pies de Viṣṇu, si la hace en el infausto tiempo de Vyatīpāta, ciertamente recaerá de nuevo en la transmigración mundana.

Verse 5

कृतपादोदक स्नानः कृतकेशवपूजनः । वीतसंसारवसतिः काश्यामासीन्नरोत्तमः

Habiéndose bañado en el Pādodaka y habiendo adorado a Keśava, aquel mejor de los hombres habitó en Kāśī, libre ya de morar en el saṃsāra.

Verse 6

काश्यां सा भूमिरुद्दिष्टा श्वेतद्वीप इति द्विजैः । तत्र पुण्यार्जनं कृत्वा श्वेतद्वीपाधिपो भवेत्

En Kāśī, esa porción de tierra es llamada por los dos veces nacidos «Śvetadvīpa». Habiendo acumulado mérito allí, uno llega a ser señor en Śvetadvīpa.

Verse 7

ततः पादोदकात्तीर्थात्तीर्थं क्षीराब्धिसंज्ञकम् । तत्रार्जित महापुण्यो वसेत्क्षीराब्धिरोधसि

Luego, desde la tīrtha de Pādodaka hay otro lugar sagrado llamado «Kṣīrābdhi», el Océano de Leche. Quien allí obtiene gran mérito mora en la ribera del Kṣīrābdhi.

Verse 8

क्षीरोदाद्दक्षिणेभागे तीर्थं शंखाख्यनुत्तमम् । तत्र स्नातो भवेन्नूनं नाशंखादिनिधेः पतिः

Al lado meridional de Kṣīroda está el tīrtha insuperable llamado Śaṅkha. Quien se baña allí, sin duda, llega a ser señor de tesoros, como las conchas y otras riquezas.

Verse 9

अर्वाक्च शंखतीर्थाद्वै चक्रतीर्थमनुत्तमम् । संसारचक्रे न पतेत्तत्तीर्थजलमज्जनात्

En el lado cercano de Śaṅkha-tīrtha está el insuperable Cakra-tīrtha. Al sumergirse en las aguas de ese vado sagrado, uno no vuelve a caer en la rueda giratoria de la existencia mundana.

Verse 10

गदातीर्थं तदग्रे तु संसारगदनाशनम् । तत्र श्राद्धादिकरणात्पश्येद्देवं गदाधरम्

Delante de ese está Gadā-tīrtha, destructor de la ‘enfermedad’ de la vida mundana. Al realizar allí el śrāddha y ritos afines, se contempla al Señor Divino: Gadādhara.

Verse 11

पद्माकृत्पद्मतीर्थं च तदग्रे पितृतृप्तिकृत् । तत्र स्नानादिकरणात्प्राप्नुयादघसंक्षयम्

Luego está Padma-tīrtha, formado con figura de loto, que otorga satisfacción a los antepasados. Al bañarse y cumplir allí los ritos prescritos, se alcanza la disminución del pecado.

Verse 12

ततस्तीर्थं महालक्ष्म्या महापुण्यफलप्रदम् । तत्राभ्यर्च्य महालक्ष्मीं निर्वाणकमलां लभेत्

Después viene el tīrtha de Mahālakṣmī, que concede los frutos de un gran mérito. Al adorar allí a Mahālakṣmī, se obtiene el loto de la liberación, la nirvāṇa-kamalā.

Verse 13

ततो गारुत्मतं तीर्थं संसारगरनाशनम् । कृतोदकक्रियस्तत्र वैकुंठे वसतिं लभेत्

Después está el tīrtha de Gārutmata, que destruye el veneno de la existencia mundana. Habiendo cumplido allí los ritos del agua, se obtiene morada en Vaikuṇṭha.

Verse 14

पंचतीर्थ्यां नरः स्नात्वा न देहं पांचभौतिकम् । गृह्णाति जातुचित्काश्यां पंचास्योवाथ जायते

Quien se baña en la Pañcatīrthī no vuelve jamás a asumir en Kāśī un cuerpo hecho de los cinco elementos; antes bien, se vuelve «de cinco rostros», dotado de forma divina.

Verse 15

प्रह्लादतीर्थं तद्याम्ये महाभक्तिफलप्रदम् । तत्र वै स्नानमात्रेण विष्णोः प्रियतरो भवेत्

Al sur se halla el Prahlāda-tīrtha, que otorga el fruto de la gran devoción. Con sólo bañarse allí, uno llega a ser especialmente amado por Viṣṇu.

Verse 16

अंबरीषं ततस्तीर्थं महापातकनाशनम् । तत्र वै शुभकर्माणो जना नो गर्भभाजनम्

Luego viene el Ambarīṣa-tīrtha, destructor de los grandes pecados. Allí, quienes obran con acciones auspiciosas no vuelven a ser sujetos del vientre (renacimiento).

Verse 17

आदित्यकेशवं नाम तदग्रे तीर्थमुत्तमम् । कृताभिषेकस्तत्रापि लभेत्स्वर्गाभिषेचनम्

Después está el excelso tīrtha llamado Āditya-Keśava. Quien allí realiza la ablución sagrada (abhiṣeka) alcanza una consagración en el cielo.

Verse 18

दत्तात्रेयस्य तत्रास्ति तीर्थं त्रैलोक्यपावनम् । योगसिद्धिं लभे तत्र स्नानमात्रेण भावतः

Allí se halla también el tīrtha de Dattātreya, purificador de los tres mundos. Con fe del corazón, por el solo baño en ese lugar, se alcanza la siddhi del yoga.

Verse 19

ततो नारदतीर्थं च ब्रह्मविद्यैककारणम् । तत्र स्नानेन मुक्तः स्याद्दृष्ट्वा नारदकेशवम्

Luego está el Nārada-tīrtha, causa única del conocimiento de Brahman. Al bañarse allí y al contemplar a Nārada-Keśava, uno alcanza la liberación (mokṣa).

Verse 20

ततो वामनतीर्थं च विष्णुसान्निध्यहेतुकम् । तत्र श्राद्धविधानेन मुच्यते पितृजादृणात्

Luego viene el Vāmana-tīrtha, medio para alcanzar la cercanía de Viṣṇu. Al realizar allí los ritos de śrāddha, uno queda libre de las deudas contraídas con los antepasados.

Verse 21

नरनारायणाख्यं हि ततस्तीर्थं शुभप्रदम् । तत्तीर्थमज्जनात्पुंसां गर्भवासः सुदुर्लभः

Después está el tīrtha llamado Nara-Nārāyaṇa, otorgador de auspiciosidad. Al bañarse en ese tīrtha, se vuelve sumamente rara para las personas la morada en el vientre (el renacer).

Verse 22

यज्ञवाराहतीर्थं च ततो दक्षिणतः शुभम् । यत्र स्नातस्य वै पुंसां राजसूयफलं ध्रुवम्

Al sur de allí está el auspicioso Yajña-Vārāha-tīrtha. Para quien se baña allí, es seguro el fruto del sacrificio Rājasūya.

Verse 23

विदारनारसिंहाख्यं तीर्थं तत्रास्ति पावनम् । यत्रैकस्नानतो नश्येदघ जन्मशतार्जितम्

Allí se halla también el tīrtha purificador llamado Vidāra-Nārasiṃha. Con un solo baño en él se destruye el pecado acumulado durante cien nacimientos.

Verse 24

गोपीगोविंदतीर्थं च ततो वैष्णवलोकदम् । यस्मिन्स्नातो नरो विद्वान्न विंद्याद्गर्भवेदनम्

Luego está el Gopī-Govinda-tīrtha, que otorga el mundo de Viṣṇu. El sabio que se baña allí no conoce el dolor del vientre materno.

Verse 25

लक्ष्मीनृसिंहतीर्थं च गोपीगोविंद दक्षिणे । निर्वाणलक्ष्म्या यत्रत्यो व्रियते तु नरोत्तमः

Al sur de Gopī-Govinda está también el Lakṣmī-Nṛsiṃha-tīrtha. El mejor de los hombres que allí muere alcanza la dicha del nirvāṇa, la liberación final.

Verse 26

तद्दक्षिणायां काष्ठायां शेषतीर्थमनुत्तमम् । महापापौघ शेषोपि न तिष्ठेद्यन्निमज्जनात्

En el lado meridional está el insuperable Śeṣa-tīrtha. Con la inmersión allí, ni siquiera el residuo restante de un torrente de grandes pecados puede subsistir.

Verse 27

शंखमाधवतीर्थं च तद्याम्यां दिशि चोत्तमम् । तत्तीर्थसेवनान्नृणां कुतः पापभयं महत्

Y en la dirección del sur está el excelente Śaṅkha-Mādhava-tīrtha. Para quienes acuden y sirven a ese tīrtha, ¿cómo podría haber gran temor al pecado?

Verse 28

ततोपि पावनतरं तीर्थं तत्क्षणसिद्धिदम् । नीलग्रीवाख्यमतुलं तत्स्नायी सर्वदा शुचिः

Aún más purificador que aquellos es un tīrtha que concede la realización en un instante. Es el incomparable llamado Nīlagrīva; quien se baña allí permanece siempre puro.

Verse 29

तत्रोद्दालकतीर्थं च सर्वाघौघ विनाशनम् । ददाति महतीमृद्धिं स्नानमात्रेण तन्नृणाम्

Allí está el Udālaka Tīrtha, destructor de torrentes de pecado. Para las personas, con solo bañarse allí se otorga gran prosperidad y bienestar.

Verse 30

ततः सांख्याख्य तीर्थं च सांख्येश्वर समीपतः । तत्तीर्थसेवनात्पुंसां सांख्ययोगः प्रसीदति

Luego está el tīrtha llamado Sāṃkhya, situado cerca de Sāṃkhyeśvara. Al acudir y servir a ese tīrtha, el sendero del Sāṃkhya, de discernimiento espiritual, se vuelve claro y propicio para la persona.

Verse 31

स्वर्लोकाद्यत्र संलीनः स्वयं देव उमापतिः । अतः स्वर्लीनतीर्थं च स्वर्लीनेश्वर सन्निधौ

Aquí se dice que incluso el Señor Umāpati (Śiva) se fundió, viniendo desde Svarga mismo. Por eso se llama Svarlīna Tīrtha, en la presencia de Svarlīneśvara.

Verse 32

तत्र स्नानेन दानेन श्रद्धया द्विजभोजनैः । जपहोमार्चनैः पुंसामक्षयं सर्वमेव हि

Allí—mediante el baño ritual, la caridad, los actos realizados con fe, la alimentación de los brāhmaṇas, y mediante japa, homa y adoración—todo se vuelve mérito imperecedero para la persona.

Verse 33

महिषासुरतीर्थं च तत्समीपेति पावनम् । यत्र तप्त्वा स दैत्येंद्रो विजिग्ये सकलान्सुरान्

Cerca está el purificador Mahīṣāsura Tīrtha; allí, tras realizar severas austeridades, el señor de los Dānavas venció a todos los dioses.

Verse 34

तत्तीर्थसेवकोद्यापि नारिभिः परिभूयते । न पातकैर्महद्भिश्च प्रार्थितं च फलं लभेत्

Aunque quien sirve a ese tīrtha sea despreciado por las mujeres, no queda manchado por grandes pecados; y alcanza el fruto que suplica.

Verse 35

बाणतीर्थं च तस्यारात्तत्सहस्रभुजप्रदम् । तत्र स्नातो नरो भक्तिं प्राप्नुयाच्छांभवीं स्थिराम्

Muy cerca está el Bāṇa Tīrtha, que otorga ‘mil brazos’, es decir, poder y capacidad extraordinarios. Quien se baña allí alcanza firme devoción a Śambhu (Śiva).

Verse 36

गोप्रतारेश्वरं नाम तदग्रे तीर्थमुत्तमम् । अपुत्रोपि तरेद्यत्र स्नातो वैतरणीं सुखम्

Frente a él está el excelente tīrtha llamado Gopratāreśvara. Al bañarse allí, incluso un hombre sin hijo cruza con facilidad la Vaitaraṇī.

Verse 37

तीर्थं हिरण्यगर्भाख्यं तद्याम्ये सर्वपापहृत् । तत्र स्नातो हिरण्येन मुच्यते न कदाचन

Al sur está el tīrtha llamado Hiraṇyagarbha, que arrebata todos los pecados. Quien se baña allí nunca más queda atado por el ‘oro’, es decir, por las cadenas de la riqueza y el apego.

Verse 38

ततः प्रणवतीर्थं च सर्वतीर्थोत्तमोत्तमम् । जीवन्मुक्तो भवेत्तत्र स्नानमात्रेण मानवः

Luego viene el Pranava Tīrtha, el más excelso entre todos los tīrthas. Con sólo bañarse allí, el ser humano alcanza la liberación en vida (jīvanmukta).

Verse 39

ततः पिशंगिला तीर्थं दर्शनादपि पापहृत् । मुने ममाधिष्ठानं वै तदगस्तेऽति सिद्धिदम्

Luego está el vado sagrado llamado Piśaṃgilā; aun su sola visión arrebata el pecado. Oh sabio, ese lugar es en verdad Mi propia morada—conocida por ti, Agastya—otorgadora de la suprema realización.

Verse 40

स्नात्वा पिशंगिला तीर्थे दत्त्वा दानं च किंचन । किं शोचति कृतात्पापादन्यत्रापि मृतो यदि

Habiéndose bañado en el Piśaṃgilā Tīrtha y habiendo dado alguna dádiva, ¿por qué habría de afligirse alguien por pecados cometidos antes, aun si muriera en otro lugar?

Verse 41

यो वै पिशंगिला तीर्थे स्नात्वा मामर्चयिष्यति । भविष्यति स मे मित्त्रं मित्रतेजः समप्रभम्

Quien se bañe en el Piśaṃgilā Tīrtha y Me adore allí, se vuelve Mi amigo, resplandeciente con el fulgor mismo de la amistad.

Verse 42

ततस्त्रैविष्टपीदृष्टि निर्मलीकृत पुष्कलम् । तीर्थं पिलिपिलाख्यं वै मनोमलविनाशनम्

Después está el abundante tīrtha llamado Pilipilā, purificado por la visión de los dioses del cielo, que destruye las impurezas de la mente.

Verse 43

तत्र श्राद्धादिकरणाद्दीनानाथ प्रतर्पणात् । महतीं श्रियमाप्नोति मानवोतीव निश्चलाम्

Allí, al realizar el śrāddha y los ritos afines, y al saciar a los pobres y desamparados, el hombre alcanza una gran prosperidad, firme y perdurable.

Verse 44

ततो नागेश्वरं तीर्थं महाघपरिशोधनम् । तत्तीर्थमज्जनादेव भवेत्सर्वाघसंक्षयः

Luego está el tīrtha de Nāgeśvara, purificador de grandes pecados. Con sólo sumergirse en esas aguas sagradas, todo pecado queda destruido.

Verse 45

तद्दक्षिणे महापुण्यं कर्णादित्याख्यमुत्तमम् । तीर्थं यत्राप्लुतो मर्त्यो भास्करीं श्रियमावहेत्

Al sur de él se halla el tīrtha supremamente excelente y de gran mérito llamado Karṇāditya. El mortal que se baña allí atrae hacia sí el esplendor solar y la prosperidad.

Verse 46

ततो भैरवतीर्थं च महाघौघक्षयप्रदम् । चतुरर्थोदयकरं सर्वविघ्ननिवारणम्

Luego viene el Bhairava Tīrtha, que destruye torrentes de grandes pecados. Hace surgir los cuatro fines de la vida y aparta todo obstáculo.

Verse 47

भौमाष्टम्यां तत्र नरः स्नात्वा संतर्पयेत्पितॄन् । दृष्ट्वा च भैरवं कालं कलिं कालं च संजयेत्

En la Bhāuma Aṣṭamī, el hombre debe bañarse allí y satisfacer a los antepasados con ofrendas. Y al contemplar a Bhairava—el Tiempo mismo—vence a Kali y aun vence al Tiempo.

Verse 48

तीर्थं खर्वनृसिंहाख्यं तीर्थाद्भरवतः पुरः । तत्र स्नातस्य वै पुंसः कुतोघजनितं भयम्

Frente al tīrtha de Bhairava está el vado sagrado llamado Kharva-Nṛsiṃha. Para el hombre que se baña allí, ¿cómo podría permanecer el temor nacido del pecado?

Verse 49

मृकंडस्य मुनेस्तीर्थं तद्याम्यामतिनिर्मलम । तत्र स्नानेन मर्त्यानां नापायमरणं क्वचित्

Hacia el sur se halla el tīrtha del sabio Mṛkaṇḍa, sumamente puro. Con el baño allí, los mortales nunca encuentran una muerte de calamidad ni de mal agüero.

Verse 50

ततः पंचनदाख्यं वै सर्वतीर्थनिषेवितम् । तीर्थं यत्र नरः स्नात्वा न संसारी पुनर्भवेत्

Después viene el tīrtha llamado Pañcanada, frecuentado por todos los lugares sagrados. Quien se baña allí no vuelve a quedar atado al saṃsāra, el ciclo de renacimientos.

Verse 51

ब्रह्मांडोदरवर्तीनि यानि तीर्थानि सर्वतः । ऊर्जे यत्र समायांति स्वाघौघ परिनुत्तये

Cualesquiera tīrthas que existan por toda la vasta extensión del cosmos, todos se reúnen allí en el mes de Ūrja, para expulsar su propia acumulación de pecado.

Verse 52

सर्वदा यत्र सर्वाणि दशम्यादिदिनत्रयम् । तिष्ठंति तीर्थवर्याणि निजनैर्मल्यहेतवे

Allí, en todo tiempo, los más excelsos tīrthas permanecen durante los tres días que comienzan con la Daśamī, para su propia purificación.

Verse 53

भूरिशः सर्वतीर्थानि मध्य काशि पदेपदे । परं पांचनदः कैश्चिन्महिमानापि कुत्रचित्

En el corazón mismo de Kāśī, a cada paso hay innumerables tīrthas. Sin embargo, Pañcanada es supremo: algunos proclaman su mahimā como incomparable en lugar alguno.

Verse 54

अप्येकं कार्तिकस्याहस्तत्र वै सफलीकृतम् । जपहोमार्चनादानैः कृतकृत्यास्त एव हि

Aun un solo día de Kārtika pasado allí se vuelve verdaderamente fructífero. Por japa, homa, adoración y dádivas, esas personas quedan cumplidas en deber y propósito.

Verse 55

सर्वाण्यपि च तीर्थानि युगपत्तुलितान्यपि । नाधिजन्मुः पंचनद्याः कलाया अपि तुल्यताम्

Aunque todos los tīrthas fueran pesados juntos a la vez, no alcanzarían igualdad ni siquiera con una mínima porción del mérito y la gloria de Pañcanadā.

Verse 56

स्नात्वा पांचनदे तीर्थे दृष्ट्वा वै बिंदुमाधवम् । न जातु जायते धीमाञ्जननी जठराजिरे

Tras bañarse en el tīrtha de Pañcanada y contemplar a Bindu-Mādhava, el sabio no vuelve jamás a nacer en el vientre, en la prisión del seno materno.

Verse 57

ततो ज्ञानहदं तीर्थं जडानामपि जाड्यहृत् । तत्र स्नातो नरो जातु ज्ञानभ्रंशं न चाप्नुयात्

Luego está el tīrtha llamado Jñāna-hada, que arrebata la torpeza aun a los torpes. El hombre que se baña allí jamás sufre caída alguna del conocimiento.

Verse 58

तत्र ज्ञानह्रदे स्नात्वा दृष्ट्वा ज्ञानेश्वरं नरः । ज्ञानं तदधिगच्छेद्वै येन नो बाध्यते पुनः

Allí, tras bañarse en el Jñāna-hrada y contemplar a Jñāneśvara, el hombre alcanza en verdad aquel conocimiento por el cual ya no vuelve a ser afligido.

Verse 59

ततोस्ति मंगलं तीर्थं सर्वामंगलनाशनम् । तत्रावगाहनं कृत्वा भवेन्मंगलभाजनम्

Después está el tīrtha sagrado llamado Maṅgala, destructor de toda inauspiciosidad. Tras sumergirse y bañarse allí, uno se vuelve digno receptáculo de lo auspicioso.

Verse 60

अमंगलानि नश्येयुर्भवेयुर्मंगलानि च । स्नातुर्वै मंगले तीर्थे नमस्कर्तुश्च मंगलम्

Lo inauspicioso se destruye y lo auspicioso surge. Para quien se baña en el tīrtha de Maṅgala—y para quien allí ofrece reverente salutación—la buena fortuna queda asegurada.

Verse 61

मयूखमालिनस्तीर्थं तदग्रे मलनाशनम् । तत्राप्लुतो गभस्तीशं विलोक्य विमलो भवेत्

Hay un tīrtha llamado Mayūkhamālin; delante de él está el vado llamado Malanāśana, ‘Destructor de impureza’. Bañándose allí y contemplando a Gabhastīśa, uno queda sin mancha.

Verse 62

मखतीर्थं तु तत्रैव मखैश्वर समीपतः । मखजं पुण्यमाप्नोति तत्र स्नातो नरोत्तमः

Allí mismo está el Makha-tīrtha, cerca de Makheśvara. El mejor de los hombres que se baña allí alcanza el mérito nacido del sacrificio ritual.

Verse 63

तत्पार्श्वे बिंदुतीर्थं च परमज्ञानकारणम् । तत्र श्राद्धादिकं कृत्वा लभेत्सुकृतमुत्तमम्

Junto a ello está el Bindu-tīrtha, causa del conocimiento supremo. Quien allí realiza el śrāddha y los ritos afines obtiene el más alto tesoro de mérito espiritual.

Verse 64

पिप्पलादस्य च मुनेस्तीर्थं तद्याम्यदिक्स्थितम् । स्नात्वा शनेर्दिने तत्र दृष्ट्वावै पिप्पलेश्वरम्

Y también está el tīrtha del sabio Pippalāda, situado hacia el sur. Tras bañarse allí en el día de Śani (sábado) y, en verdad, contemplar a Pippaleśvara, (se alcanza el fruto declarado).

Verse 65

पिप्पलं तत्र सेवित्वा अश्वत्थ इति मंत्रतः । शनिपीडां न लभते दुःस्वप्नं चापि नाशयेत्

Sirviendo allí al árbol pippala mientras se recita el mantra «aśvattha», no se padece la aflicción de Śani y también se destruyen los malos sueños.

Verse 66

ततस्ताम्रवराहाख्यं तीर्थं चैवातिपावनम् । यत्र स्नानेन दानेन न मज्जेदघसागरे

Luego está el tīrtha sumamente purificador llamado Tāmra-varāha. Con el baño ritual y la dána (caridad) allí, uno no se hunde en el océano del pecado.

Verse 67

तदग्रे कालगंगा च कलिकल्मषनाशिनी । तस्यां स्नात्वा नरो धीमांस्तत्क्षणान्निरघो भवेत्

Delante de ello está Kāla-gaṅgā, destructora de las impurezas de la era de Kali. El hombre sabio que se baña en ella queda sin pecado en ese mismo instante.

Verse 68

इंद्रद्युम्नं महातीर्थमिंद्रद्युम्नेश्वराग्रतः । तोयकृत्यं तत्र कृत्वा लोकमैंद्रमवाप्नुयात

Indradyumna es un gran tīrtha, situado ante Indradyumneśvara. Quien allí cumple los ritos del agua puede alcanzar el mundo de Indra.

Verse 69

ततस्तु रामतीर्थं च वीररामेश्वराग्रतः । तत्तीर्थस्नानमात्रेण वैष्णवं लोकमाप्नुयात्

Luego está Rāma-tīrtha, frente a Vīra-Rāmeśvara. Con solo bañarse en ese vado sagrado, se alcanza el mundo vaiṣṇava, el reino divino de Viṣṇu.

Verse 70

तत ऐक्ष्वाकवं तीर्थं सर्वाघौघविनाशनम् । तत्र स्नानेन पूतात्मा जायते मनुजोत्तमः

Después está el Aikṣvāka-tīrtha, destructor de las oleadas de todo pecado. Al bañarse allí, el hombre queda purificado en el alma y llega a ser el mejor entre los hombres.

Verse 71

मरुत्ततीर्थं तत्प्रांते मरुत्तेश्वरसन्निधो । तत्र स्नात्वा तमर्च्येशं महदैश्वर्यमाप्नुयात्

En su límite está Marutta-tīrtha, cerca de Marutteśvara. Bañándose allí y adorando a ese Señor, se alcanza gran prosperidad y poder soberano.

Verse 72

मैत्रावरुणतीर्थं च ततः पातकनाशनम् । तत्र पिंडप्रदानेन पितॄणां भवति प्रियः

Luego viene Maitrāvaruṇa-tīrtha, que destruye los pecados. Ofreciendo allí piṇḍas, uno se vuelve querido por los Pitṛs, los espíritus ancestrales.

Verse 73

ततोग्नितीर्थविमलमग्नीश पुरतो महत् । अग्निलोकमवाप्नोति तत्तीर्थपरिमज्जनात्

Luego está el inmaculado Agni-tīrtha, el grande, ante Agnīśa. Al sumergirse en ese sagrado tīrtha, el devoto alcanza el mundo de Agni.

Verse 74

अंगारतीर्थं तत्रैव अंगारेश्वरसन्निधौ । तत्रांगार चतुर्थ्यां नु स्नात्वा निष्पापतामियात्

Allí mismo está el Aṅgāra-tīrtha, junto a Aṅgāreśvara. Bañándose allí en Aṅgāra-caturthī, uno queda libre de pecado.

Verse 75

ततो वै कलितीर्थं च कलशेश्वरसन्निधौ । स्नात्वा तल्लिंगमभ्यर्च्य कलिकालान्न बिभ्यति

Luego, en verdad, está el Kali-tīrtha, cerca de Kalaśeśvara. Tras bañarse allí y adorar ese liṅga, no se teme a las aflicciones de la era de Kali.

Verse 76

चंद्रतीर्थं च तत्रैव चंद्रेश्वरसमीपतः । तत्र स्नात्वार्च्य चंद्रेशं चंद्रलोकमवाप्नुयात्

Allí mismo está el Candra-tīrtha, cerca de Candra-īśvara. Bañándose allí y adorando a Candra-īśvara, se alcanza el mundo de la Luna.

Verse 77

तदग्रे वीरतीर्थं च वीरेश्वर समीपतः । यदुक्तं प्राक्तवपुरस्तीर्थानामुत्तमं परम्

Delante de eso está el Vīra-tīrtha, cerca de Vīreśvara; del cual se declaró antes: es el supremo, el más excelente entre los tīrthas.

Verse 78

विघ्नेशतीर्थं च ततः सर्वविघ्नविघातकृत् । जातुचित्तत्र संस्नातो न विघ्नैरभिभूयते

Luego está el Vighneśa-tīrtha, que destruye todo obstáculo. Quien se baña allí jamás es vencido por impedimentos.

Verse 79

हरिश्चंद्रस्य राजर्षस्ततस्तीर्थमनुत्तमम् । यत्र स्नातो नरो जातु न सत्याच्चयवते कचित्

Después está el incomparable tīrtha del rey sabio Hariścandra. Quien se baña allí nunca, en ningún tiempo, se aparta de la veracidad.

Verse 80

हरिश्चंद्रस्य तीर्थे तु यच्छ्रेयः समुपार्जितम् । तदक्षयफलं वीर इह लोके परत्र च

Cualquier mérito obtenido en el tīrtha de Hariścandra—oh valiente—da fruto imperecedero, en este mundo y en el más allá.

Verse 81

ततः पर्वततीर्थं च पर्वतेश समीपतः । सर्वपर्वफलं तस्य स्नात्वा पर्वण्यपर्वणि

Luego viene el Parvata-tīrtha, cerca de Parvateśa. Al bañarse allí—sea día festivo o no—se obtiene el mérito de todas las ocasiones sagradas.

Verse 82

कंबलाश्वतरं तीर्थं तत्र सर्वविषापहम् । तत्र स्नातो भवेन्मर्त्यो गीतविद्याविशारदः

Después está el tīrtha llamado Kambalāśvatara, que elimina todos los venenos. Quien se baña allí se vuelve diestro en la ciencia del canto y del saber.

Verse 83

ततः सारस्वतं तीर्थं सर्वविद्योपपादकम् । तिष्ठेयुः पितरस्तत्र सह देवर्षिमानवैः

Luego viene el Sārasvata-tīrtha, dador de todas las ramas del saber. Allí moran los Pitṛs, junto con los ṛṣis divinos y los hombres ejemplares.

Verse 84

उमातीर्थं तु तत्रैव सर्वशक्तिसमन्वितम् । औमेयलोकप्राप्त्यै स्यात्स्नानमात्रेण निश्चितम्

Allí mismo está el Umā-tīrtha, colmado de toda potencia. Con solo bañarse, queda asegurada la llegada al divino mundo de Umā.

Verse 85

ततस्त्रिलोकी विख्यातं त्रिलोक्युद्धरणक्षमम् । तीर्थं श्रेष्ठतरं वीर यदाख्या मणिकर्णिका

Luego viene aquel tīrtha supremamente excelso, célebre en los tres mundos y capaz de elevar a los tres mundos, oh héroe: el llamado Maṇikarṇikā.

Verse 86

चक्रपुष्करिणीतीर्थं तदादौ विष्णुना कृतम् । तदाख्या कर्णनादेव सर्वैः पापैः प्रमुच्यते

El tīrtha llamado Cakrapuṣkariṇī fue formado en tiempos antiguos por Viṣṇu. Con solo oír su nombre, uno queda liberado de todos los pecados.

Verse 87

स्वर्गौकसस्त्रिसंध्यं वै जपंति मणिकर्णिकाम् । यन्नामग्रहणं पुंसां श्रेयसं परमाय हि

Los moradores del cielo, en verdad, repiten “Maṇikarṇikā” en las tres uniones del día. Pues la sola pronunciación de su nombre conduce a los hombres al bien supremo.

Verse 88

यैः श्रुता यैः स्मृता वीर यैर्दृष्टा मणिकर्णिका । त एव कृतिनो लोके कृतकृत्यास्त एव हि

Oh héroe, aquellos que han oído, recordado o visto a Maṇikarṇikā: sólo ellos son verdaderamente bienaventurados en este mundo; sólo ellos han cumplido el fin de la vida.

Verse 89

त्रिलोके ये जपंतीह मानवा मणिकर्णिकाम् । जपामि तानहं वीर त्रिकालं पुण्यकर्मणः

Oh héroe, a aquellos hombres de los tres mundos que aquí repiten en japa el nombre de Maṇikarṇikā, a ellos mismos los recuerdo y los recito tres veces al día, como hacedores de obras santas.

Verse 90

इष्टं तेन महायज्ञैः सहस्रशतदक्षिणैः । पंचाक्षरी महाविद्या येनोक्ता मणिकर्णिका

Por él han sido debidamente realizados grandes yajñas, con ofrendas de cientos y miles como dakṣiṇā; y por él ha sido pronunciado el Gran Mantra de cinco sílabas: Maṇikarṇikā.

Verse 91

महादानानि दत्तानि तेन वै पुण्यकर्मणा । येनाहमर्चितो वीर संप्राप्य मणिकर्णिकाम्

Por aquel hombre verdaderamente meritorio se han dado grandes dānas; pues, oh héroe, al llegar a Maṇikarṇikā, él me rindió culto.

Verse 92

मणिकर्ण्यंबुभिर्येन तर्पिताः प्रपितामहाः । तेन श्राद्धानि दत्तानि गयायां मधुपायसैः

Aquel por quien los antepasados quedaron satisfechos con las aguas de Maṇikarṇikā—por él, como si estuviera en Gayā, se ofreció el śrāddha con payasa endulzada con miel.

Verse 93

मणिकर्णीजलं येन संपीतं शुद्धबुद्धिना । किं तस्य सोमपानैस्तैः पुनरावृत्तिलक्षणैः

Quien, con entendimiento purificado, ha bebido el agua de Maṇikarṇikā, ¿qué necesidad tiene de esas libaciones de Soma que aún llevan la señal del retorno (al renacer)?

Verse 94

ते स्नाताः सर्वतीर्थेषु महापर्वसुभूरिशः । तथा च सर्वावभृथैर्यैः स्नाता मणिकर्णिका

Ellos se han bañado en todos los lugares santos en incontables grandes festividades; y han cumplido todos los baños conclusivos del sacrificio: aquellos que se han bañado en Maṇikarṇikā.

Verse 95

तैः सुराः पूजिताः सर्वे ब्रह्मविष्णुमुखा मखैः । यैः स्वर्णकुसुमैरत्नैरर्चिता मणिकर्णिका

Por ellos han sido venerados todos los dioses—encabezados por Brahmā y Viṣṇu—mediante sacrificios; pues han adorado a Maṇikarṇikā con flores de oro y joyas.

Verse 96

अहं तेनोमया सार्धं दीक्षां संप्राप्य शांभवीम् । अर्चितः प्रत्यहं येन पूजिता णिकर्णिका

Habiendo alcanzado, junto con Umā, la iniciación Śāmbhavī, yo soy adorado por él cada día; y también Maṇikarṇikā es reverenciada por él.

Verse 97

तपांसि तेन तप्तानि शीर्णपर्णादिना चिरम् । सेविता श्रद्धया येन श्रीमती मणिकर्णिका

Por él se han practicado austeridades durante largo tiempo, viviendo de hojas marchitas y cosas semejantes; y con fe ha servido a la auspiciosa Maṇikarṇikā.

Verse 98

दत्त्वा दानानि भूरीणि मखानिष्ट्वा तु भूरिशः । चिरं तप्त्वाप्यरण्येषु स्वर्गैश्वर्यान्महीं पुनः

Aun habiendo otorgado abundantes dádivas, celebrado muchos yajñas y practicado largas austeridades en los bosques, tras gozar de los señoríos y esplendores del Svarga, el ser vuelve de nuevo a la tierra.

Verse 99

विपुलेत्र महीपृष्ठे पंचक्रोश्यां मनोहरा । संश्रिता मणिकर्णीयैस्ते याताश्चानिवर्तकाः

En esta vasta faz de la tierra, dentro de la encantadora Pañcakrośī —el sagrado circuito de Kāśī—, quienes se acogen a los devotos de Maṇikarṇikā prosiguen su marcha sin retorno, alcanzando la liberación final.

Verse 100

दानानां च व्रतानां च क्रतूनां तपसामपि । इदमेव फलं मन्ये यदाप्या मणिकर्णिका

De las caridades, de los votos, de los sacrificios y aun de las austeridades, esto solo considero su verdadero fruto: alcanzar Maṇikarṇikā y llegar a sus aguas santas.

Verse 110

एतेषामपि तीर्थानां चतुर्णामपि सत्तम । पंचमं मणिकर्ण्याख्यं मनावेयवशुद्धिदम्

Oh el mejor de los virtuosos, aun entre estos cuatro tīrthas hay un quinto llamado Maṇikarṇī (Maṇikarṇikā), que concede purificación total, hasta lo más íntimo del ser, dejando mente y cuerpo sin mancha.

Verse 117

इति वीरेश्वराख्यानं तीर्थाख्यानप्रसंगतः । कथितं ते पुरागस्ते कामेशं कथयाम्यतः

Así, en el curso del relato de los tīrthas, te ha sido narrada, oh Agastya, la historia de Vīreśvara. Ahora, después de ello, te contaré la gloria de Kāmeśa.