Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 58

Devanagari script

मातर्भवानि भवती भवतीव्रदुःखसंभारहारिणि शरण्यमिहास्ति नान्या । धन्यास्त एव भुवनेषु त एव मान्या येषु स्फुरेत्तवशुभः करुणाकटाक्षः

Transliteration

mātarbhavāni bhavatī bhavatīvraduḥkhasaṃbhārahāriṇi śaraṇyamihāsti nānyā | dhanyāsta eva bhuvaneṣu ta eva mānyā yeṣu sphurettavaśubhaḥ karuṇākaṭākṣaḥ

Translation

Oh Madre Bhavānī: sólo Tú quitas la pesada carga del dolor intenso. Aquí no hay otro refugio sino Tú. Verdaderamente dichosos en los mundos, verdaderamente dignos de honor, son aquellos sobre quienes resplandece Tu auspiciosa mirada de compasión.

Word by Word

• मातर्: O Mother
• मातर्: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• भवानि: O Bhavānī
• भवानि: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: भवानी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• भवती: you
• भवती: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; आदरार्थे ‘you’

• भवतीव्रदुःखसंभारहारिणि: O remover of the intense heap of sorrows
• भवतीव्रदुःखसंभारहारिणि: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: भवती + इव्र? + दुःख + संभार + हारिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; समास-प्रधानार्थः: ‘(भवती) तीव्र-दुःख-संभारं हरति या’ इति; पाठे ‘भवतीव्र-’ इति सन्धि/पाठभेदसम्भवः (भवती + तीव्र...)

• शरण्यम्: refuge
• शरण्यम्: Karta-predicative (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: शरण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘शरणं दातुम् योग्यं’

• इह: here
• इह: Adhikaraṇa (Adverbial place)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय (देशवाचक adverb): ‘here’

• अस्ति: is
• अस्ति: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय (निषेध particle)

• अन्या: another (refuge)
• अन्या: Karta-predicative (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अन्या (शरण्यम्)’ इति लुप्त-विशेष्य

• धन्याः: blessed
• धन्याः: Karta-predicative (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: धन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘ते’ इति विशेषणम्

• ते: those
• ते: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• एव: indeed, only
• एव: Avadhāraṇa (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (अवधारण particle): ‘only/indeed’

• भुवनेषु: in the worlds
• भुवनेषु: Adhikaraṇa (Locative)
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन

• ते: those
• ते: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• एव: indeed
• एव: Avadhāraṇa (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (अवधारण)

• मान्याः: worthy of honor
• मान्याः: Karta-predicative (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: मान्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘ते’ इति विशेषणम्

• येषु: in whom
• येषु: Adhikaraṇa (Locative in relative clause)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; सम्बन्धक (relative)

• स्फुरेत्: may shine, may appear
• स्फुरेत्: Kriyā (Verb in relative clause)
• Type: Verb
• Root: स्फुर् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• शुभः: auspicious
• शुभः: Karta (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; करुणाकटाक्षः इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• करुणाकटाक्षः: a compassionate glance
• करुणाकटाक्षः: Karta (Subject of sphuret)
• Type: Noun
• Root: करुणा + कटाक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः: करुणायाः कटाक्षः

Speaker

Ravi (Sūrya)

Characters & Entities

• Bhavānī (Devī)
• Karuṇā (compassion)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śaraṇāgati (taking refuge) in the Mother is the cure for suffering; grace is experienced as her compassionate glance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī, where devotion to Bhavānī/Śakti is upheld as a direct refuge and bestower of auspiciousness.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal rite is stated; the teaching centers on refuge, prayer, and seeking Devī’s grace.