Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 33

Devanagari script

तस्यवै महसां राशेस्तपोराशेस्तपोर्चिषाम् । चकंपे साध्वसात्तीव्रा त्रैलोक्यं सचराचरम्

Transliteration

tasyavai mahasāṃ rāśestaporāśestaporciṣām | cakaṃpe sādhvasāttīvrā trailokyaṃ sacarācaram

Translation

De aquella masa de esplendor—de las austeridades acumuladas y de su ardiente fulgor—temblaron con intenso pavor los tres mundos, con todo lo móvil y lo inmóvil.

Word by Word

• तस्य: of him/that (Sun)
• तस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• वै: indeed
• वै: Emphasis particle
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात/खलु-अर्थे)

• महसाम्: of splendors; of radiances
• महसाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: महस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन

• राशेः: of the heap/mass
• राशेः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: राशि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• तपोराशेः: of the mass of austerity
• तपोराशेः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक) + राशि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; तत्पुरुष: तपसः राशिः

• तपोर्चिषाम्: of the flames of austerity
• तपोर्चिषाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक) + अर्चिस् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; तत्पुरुष: तपसः अर्चिषः

• चकम्पे: trembled; shook
• चकम्पे: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: कम्प् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• साध्वसात्: from fear; due to terror
• साध्वसात्: Hetu/Apādāna (Cause)
• Type: Noun
• Root: साध्वस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; हेतौ (कारणार्थे)

• तीव्रात्: intense
• तीव्रात्: Viśeṣaṇa (Qualifier of साध्वसात्)
• Type: Adjective
• Root: तीव्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; साध्वसात् इति विशेषण

• त्रैलोक्यम्: the three worlds
• त्रैलोक्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रैलोक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• सचराचरम्: with the moving and the unmoving (all beings)
• सचराचरम्: Viśeṣaṇa (Qualifier of त्रैलोक्यम्)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय/उपसर्गसदृश) + चर (प्रातिपदिक) + अचर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; द्वन्द्व: चर + अचर; 'स' = सह (सहित)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśī Khaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Characters & Entities

• Trailokya
• Sūrya (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tapas is a real power in Purāṇic thought—capable of shaking worlds—hence it must align with dharma and divine will.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is named; the verse supports the Kāśī Khaṇḍa’s sacred narrative by portraying cosmic stakes.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; tapas is described as an accumulated force.