Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 69

Devanagari script

चचाई वत्सगोत्रस्य शांता च कुत्सगोत्रजा । एतैस्त्रिभिः पंचभिश्च द्विजा ब्रह्मस्वरूपिणः

Transliteration

cacāī vatsagotrasya śāṃtā ca kutsagotrajā | etaistribhiḥ paṃcabhiśca dvijā brahmasvarūpiṇaḥ

Translation

Cacāī pertenece al gotra de Vatsa, y Śāntā ha nacido del gotra de Kutsa. Por estos tres —y también por los cinco— estos dvijas son tenidos por encarnar la naturaleza de Brahman.

Word by Word

• चचाई: Cacāī (a woman’s name)
• चचाई: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चचाई (प्रातिपदिक; स्त्रीनाम)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वत्सगोत्रस्य: of the Vatsa lineage
• वत्सगोत्रस्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: वत्सगोत्र (प्रातिपदिक; गोत्रनाम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (गोत्र-शब्दः), षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; तत्पुरुष-समास (वत्सस्य गोत्रम्)

• शांता: Śāṃtā (name)
• शांता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शान्ता (प्रातिपदिक; स्त्रीनाम/विशेषण)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha/Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• कुत्सगोत्रजा: born in the Kuts(a) lineage
• कुत्सगोत्रजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कुत्सगोत्र + जा (प्रातिपदिक; 'जा' = जन्मना)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (कुत्सगोत्रात् जाता)

• एतैः: by/with these
• एतैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन (Plural)

• त्रिभिः: by three
• त्रिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• पंचभिः: by five
• पंचभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha/Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• द्विजाः: Brahmins, twice-born
• द्विजाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• ब्रह्मस्वरूपिणः: having the nature of Brahman
• ब्रह्मस्वरूपिणः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ब्रह्म + स्वरूपिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (ब्रह्मणः स्वरूपम् यस्य/येषाम्)

Speaker

Unspecified (narrative voice within Dharmāraṇya Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A small assembly of dvijas identified by gotra, standing with humility; a subtle radiance suggests ‘brahma-svarūpa’ as inner light rather than external power.

Characters & Entities

• Cacāī
• Śāntā
• Vatsa gotra
• Kutsa gotra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Puranic dharma links social-ritual identity (gotra/pravara) with a higher ideal: the dvija’s life should reflect brahma-svarūpa (spiritual nobility).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya as a sacred region is implied; the verse itself focuses on gotra affiliations rather than a named tirtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; the verse provides lineage markers used in ritual contexts (gotra/pravara identification).