Adhyaya 230

Verse 1

सूत उवाच । इत्युक्त्वोपररामथ पाण्डोः पुत्राय वै मुनिः । मृकण्डतनयो धीमान्सप्तकल्पस्मरः पुरः

Sūta dijo: Habiendo hablado así, el sabio guardó silencio ante el hijo de Pāṇḍu: el prudente Mārkaṇḍeya, hijo de Mṛkaṇḍu, que recuerda los sucesos de siete kalpas.

Verse 2

मार्कण्डमुनिना प्रोक्तं यथा पार्थाय सत्तमाः । तथा वः कथितं सर्वं रेवामाहात्म्यमुत्तमम्

Oh mejores de los sabios, tal como el muni Mārkaṇḍeya lo enseñó a Pārtha, así os he narrado por completo esta suprema gloria de Revā.

Verse 3

इयं पुण्या सरिच्छ्रेष्ठा रेवा विश्वैकपावनी । रुद्रदेहसमुद्भूता सर्वभूताभयप्रदा

Esta sagrada Revā es la más excelsa de los ríos, la única purificadora del mundo; nacida del propio cuerpo de Rudra, otorga intrepidez a todos los seres.

Verse 4

ओङ्कारजलधिं यावदुवाच भृगुनन्दनः । तीर्थसङ्गमभेदान्वै धर्मपुत्राय पृच्छते

Hasta el gran confluente llamado Oṃkāra-jaladhi habló el descendiente de Bhṛgu; y luego preguntó al hijo de Dharma por las diversas clases de tīrthas y confluencias sagradas.

Verse 5

समासेनैव मुनयस्तथाहं कथयामि वः । सप्तषष्टिसहस्राणि षष्टिकोट्यस्तथैव च

Oh sabios, os lo diré sólo en resumen: son sesenta y siete mil, y asimismo sesenta crores; tan inmensa es la cuenta.

Verse 6

कथं केनात्र शक्यन्ते वक्तुं वर्षशतैरपि । तथाप्यत्र मुनिश्रेष्ठाः प्रोक्तं पार्थाय वै यथा

¿Cómo, y por quién, podrían decirse aquí, aun en cientos de años? Con todo, oh los mejores de los sabios, lo expondré aquí tal como fue enseñado a Pārtha.

Verse 7

तीर्थमोंकारमारभ्य वक्ष्ये तीर्थावलिं शुभाम् । प्रोच्यमानां समासेन तां शृणुध्वं महर्षयः

Comenzando por el tīrtha de Oṃkāra, relataré una auspiciosa guirnalda de tīrthas. Mientras se expone en resumen, escuchadla, oh grandes rishis.

Verse 8

नत्वा सोमं महेशानं नत्वा ब्रह्माच्युतावुभौ । सरस्वतीं गणेशानं देव्यासाङ्घ्रिपञ्कजम्

Habiéndome postrado ante Soma y ante Maheśāna, y postrado ante Brahmā y Acyuta; (postrado) ante Sarasvatī, ante Gaṇeśa y ante los pies de loto de la Diosa—

Verse 9

पूर्वाचार्यांस्तथा सर्वान्दृष्ट्वादृष्टार्थवेदिनः । प्रणम्य नर्मदां देवीं वक्ष्ये तीर्थावलिं त्विमाम्

Habiendo rendido homenaje a todos los antiguos maestros—conocedores de los sentidos vistos e invisibles—y habiéndome inclinado ante la Diosa Narmadā, declararé ahora esta misma guirnalda de tīrthas.

Verse 10

ॐ नमो विश्वरूपाय ओङ्कारायाखिलात्मने । यमारभ्ये प्रवक्ष्यामि रेवातीर्थावलिं द्विजाः

Om—salutaciones al de Forma Universal, al Oṅkāra, al Sí mismo de todo. Comenzando por Él, oh sabios dos veces nacidos, proclamaré ahora la sagrada lista de los tīrthas de la Revā (Narmadā).

Verse 11

अस्मिन्मार्कण्डगदिते रेवातीर्थक्रमे शुभे । पुराणसंहिताध्याया मार्कण्डाश्रमवर्णनम्

En esta auspiciosa secuencia de los tīrthas de la Revā, tal como fue dicha por Mārkaṇḍa, se halla el capítulo-compendio puránico que describe el āśrama de Mārkaṇḍa.

Verse 12

ततः प्रश्नाधिकारश्च प्रशंसा नर्मदोद्भवा । तथा पञ्चदशानां च प्रवाहानां प्रकीर्तनम्

Después vienen la sección de preguntas y la alabanza del origen de Narmadā; y también la narración de sus quince corrientes y ramales de flujo.

Verse 13

नामनिर्वचनं तद्वत्तथा कल्पसमुद्भवाः । एकविंशतिकल्पानां तद्वन्नामानुकीर्तनम्

Asimismo se expone la etimología de los nombres y el relato de su surgimiento en los kalpas; y del mismo modo, la recitación de los nombres de los veintiún kalpas.

Verse 14

मार्कण्डेयानुभूतानां सप्तानां लक्षणानि च । माहात्म्यं चैव रेवायाः शिवविष्ण्वोस्तथैव च

Y las características de las siete visiones contempladas por Mārkaṇḍeya; también la grandeza de la sagrada Revā, y asimismo la grandeza de Śiva y de Viṣṇu.

Verse 15

संहारलक्षणं तद्वदोङ्कारस्य च सम्भवः । तथैवौंकारमाहात्म्यममरकण्टकीर्तनम्

Asimismo se describen las señales de la disolución (saṃhāra) y también el origen del Oṅkāra; y del mismo modo, la gloria del Oṅkāra y la proclamación de Amarakāṇṭa.

Verse 16

अमरेश्वरतीर्थं च तथा दारुवनं महत् । दारुकेश्वरतीर्थं च तीर्थं वै चरुकेश्वरम्

Y (se menciona) el tīrtha de Amareśvara y el gran Dāruvana; también el tīrtha de Dārukeśvara, y en verdad el tīrtha llamado Carukeśvara.

Verse 17

चरुकासङ्गमस्तद्व्यद्वतीपातेश्वरं तथा । पातालेश्वरतीर्थं च कोटियज्ञाह्वयं तथा

También (se menciona) la confluencia llamada Carukā-saṅgama, y asimismo Vyadvatī-Pāteśvara; y el tīrtha de Pātāleśvara, y el lugar conocido como Koṭiyajña.

Verse 18

वरुणेश्वरतीर्थं च लिङ्गान्यष्टोत्तरं शतम् । सिद्धेश्वरं यमेशं च ब्रह्मेश्वरमतः परम्

Y allí está el Tīrtha de Varuṇeśvara, y ciento ocho liṅgas; luego Siddheśvara y Yameśa, y después Brahmeśvara.

Verse 19

सारस्वतं चाष्टरुद्रं सावित्रं सोमसंज्ञितम् । शिवखातं महातीर्थं रुद्रावर्तं द्विजोत्तमाः

Oh el mejor de los nacidos dos veces, están Sārasvata y Aṣṭarudra, Sāvitra y el llamado Soma; también el gran tīrtha llamado Śivakhāta y Rudrāvarta.

Verse 20

ब्रह्मावर्तं परं तीर्थं सूर्यावर्तमतः परम् । पिप्पलावर्ततीर्थं च पिप्पल्याश्चैव सङ्गमः

Está el supremo vado sagrado llamado Brahmāvarta; junto a él, el excelente (tīrtha) llamado Sūryāvarta; también el lugar santo llamado Pippalāvarta y la confluencia del río Pippalī.

Verse 21

अमरकण्टमाहात्म्यं कपिलासङ्गमस्तथा । विशल्यासम्भवश्चापि भृगुतुङ्गाद्रिकीर्तनम्

Luego (se narra) la grandeza de Amarakaṇṭa; asimismo la confluencia de la Kapilā; también el relato del origen de Viśalyā; y la alabanza (kīrtana) del monte Bhṛgutuṅga.

Verse 22

विशल्यासङ्गमः पुण्यः करमर्दासमागमः । करमर्देश्वरं तीर्थं चक्रतीर्थमनुत्तमम्

La confluencia de Viśalyā es meritoria; así también el encuentro con Karamardā. Está el tīrtha de Karamardeśvara y el vado sagrado insuperable llamado Cakratīrtha.

Verse 23

सङ्गमो नीलगङ्गायाः विध्वंसस्त्रिपुरस्य च । कीर्तनं तीर्थदानानां मधुकतृतीयाव्रतम्

(Se halla) la confluencia del Nīlagāṅgā y el relato de la destrucción de Tripura. (Se halla) la recitación de las dádivas ligadas a los tīrthas y la observancia del voto llamado Madhu-katṛtīyā.

Verse 24

अप्सरेश्वरतीर्थं च देहक्षेपे विधिस्ततः । तीर्थं ज्वालेश्वरं नाम ज्वालायाः सङ्गमस्तथा

Y (se halla) el tīrtha de Apsareśvara; y después, la norma acerca del abandono del cuerpo (ritos de la muerte). (Se halla) el lugar sagrado llamado Jvāleśvara, y asimismo la confluencia del Jvālā.

Verse 25

शक्रतीर्थं कुशावर्तं हंसतीर्थं तथैव च । अम्बरीषस्य तीर्थं च महाकालेश्वरं तथा

(Se hallan) Śakratīrtha, Kuśāvarta y asimismo Haṃsatīrtha; también el tīrtha del (rey) Ambarīṣa, y del mismo modo el santuario de Mahākāleśvara.

Verse 26

मातृकेश्वरतीर्थं च भृगुतुङ्गानुवर्णनम् । तत्र भैरवमाहात्म्यं चपलेश्वरकीर्तनम्

Y (se halla) el tīrtha de Mātṛkeśvara y la descripción de Bhṛgutuṅga. Allí (se expone) la grandeza de Bhairava y la narración en alabanza de Capaleśvara.

Verse 27

चण्डपाणेश्च माहात्म्यं कावेरीसङ्गमस्तथा । कुबेरेश्वरतीर्थं च वाराहीसङ्गमस्तथा

(Se halla) la grandeza de Caṇḍapāṇi; asimismo la confluencia del Kāverī. Y (se halla) el tīrtha de Kubereśvara, y asimismo la confluencia del Vārāhī.

Verse 28

सङ्गमश्चण्डवेगायास्तीर्थं चण्डेश्वरं तथा । एरण्डीसङ्गमः पुण्य एरण्डेश्वरमुत्तमम्

Allí está la confluencia del Caṇḍavegā, y asimismo el tīrtha de Caṇḍeśvara. La confluencia del Eraṇḍī es portadora de gran mérito, y Eraṇḍeśvara es excelso.

Verse 29

पितृतीर्थं च तत्रैव ओङ्कारस्य च सम्भवम् । माहात्म्यं पञ्चलिङ्गानामोङ्कारस्य मुनीश्वराः

Y allí mismo está el Pitṛtīrtha, el vado sagrado para los antepasados, y también el origen del Oṅkāra. Oh sabios, allí resplandece la grandeza de los cinco liṅgas, y asimismo la del Oṅkāra.

Verse 30

कोटितीर्थस्य माहात्म्यं तीर्थं काकह्रदं तथा । जम्बुकेश्वरतीर्थं च सारस्वतमतः परम्

Aquí se enseña la grandeza de Koṭitīrtha; asimismo el vado sagrado llamado Kākahrada; también el Jambukeśvara-tīrtha; y después, el excelente relato conocido como la tradición Sārasvata.

Verse 31

कपिलासङ्गमस्तद्वत्तीर्थं च कपिलेश्वरम् । दैत्यसूदनतीर्थं च चक्रतीर्थं च वामनम्

Está la confluencia del Kapilā; y asimismo el lugar sagrado llamado Kapileśvara; también el Daityasūdana-tīrtha; y el Cakratīrtha; y el santuario de Vāmana.

Verse 32

तीर्थलक्षं विदुः पूर्वे कपिलायास्तु सङ्गमे । स्वर्गस्य नरकस्यापि लक्षणं मुनिभाषितम्

Los antiguos conocían la señal distintiva de un tīrtha en la confluencia del Kapilā; y las características del cielo —y también del infierno— han sido declaradas por los sabios.

Verse 33

व्यवस्थानं शरीरस्य गोप्रदानानुवर्णनम् । अशोकवनिकातीर्थं मतङ्गाश्रमवर्णनम्

Aquí se describe el recto orden del cuerpo y de la conducta, y el relato del don sagrado de vacas; asimismo el tīrtha del bosque de Aśoka y la descripción del āśrama del sabio Mataṅga.

Verse 34

अशोकेश्वरतीर्थं च मतङ्गेश्वरमुत्तमम् । तथा मृगवनं पुण्यं तत्र तीर्थं मनोरथम्

Se menciona también el Aśokeśvara-tīrtha y el excelso Mataṅgeśvara; asimismo el santo Mṛgavana, el Bosque de los Ciervos, y allí el tīrtha llamado Manoratha, cumplimiento de los anhelos.

Verse 35

सङ्गमोऽङ्गारगर्ताया अङ्गारेश्वरमुत्तमम् । तथा मेघवनं तीर्थं देव्या नामानुकीर्तनम्

Está el encuentro de las aguas de Aṅgāragartā y el excelso Aṅgāreśvara; asimismo el tīrtha llamado Meghavana, y la devota recitación de los nombres de la Diosa.

Verse 36

सङ्गमश्चापि कुब्जायास्तीर्थं कुब्जेश्वरं तथा । बिल्वाम्रकं तथा तीर्थं पूर्णद्वीपमतः परम्

Y también está la confluencia de la Kubjā; asimismo el tīrtha Kubjeśvara; además el tīrtha llamado Bilvāmraka; y después de ello, Pūrṇadvīpa.

Verse 37

तथा हिरण्यगर्भायाः सङ्गमः पुण्यकीर्तनः । द्वीपेश्वरं नाम तीर्थं पुण्यं यज्ञेश्वरं तथा

Asimismo, la confluencia de Hiraṇyagarbhā, celebrada como meritoria; el santo tīrtha llamado Dvīpeśvara; y también el sagrado santuario de Yajñeśvara.

Verse 38

माण्डव्याश्रमतीर्थं च विशोकासङ्गमस्तथा । वागीश्वरं नाम तीर्थं पुण्यो वै वागुसङ्गमः

También está el tīrtha del āśrama de Māṇḍavya, y asimismo la confluencia de Viśokā; el tīrtha llamado Vāgīśvara; y, en verdad, la confluencia del Vāgu, célebre por su santidad.

Verse 39

सहस्रावर्तकं तत्र तीर्थं सौगन्धिकं तथा । सङ्गमश्च सरस्वत्या ईशानं तीर्थमुत्तमम्

Allí también está el Sahasrāvartaka-tīrtha, y asimismo el Sauगandhika-tīrtha; además, la confluencia con el Sarasvatī; y el excelente tīrtha llamado Īśāna.

Verse 40

देवतात्रयतीर्थं च शूलखातं ततः परम् । ब्रह्मोदं शाङ्करं सौम्यं सारस्वतमतः परम्

A continuación vienen el Devatā-traya Tīrtha y después Śūlakhāta. Más allá de éstos están Brahmoda, Śāṅkara, el apacible Saumya, y luego el Sārasvata Tīrtha.

Verse 41

सहस्रयज्ञतीर्थं च कपालमोचनं तथा । आग्नेयमदितीशं च वाराहं तीर्थमुत्तमम्

Y está el Sahasra-yajña Tīrtha, y asimismo Kapāla-mocana. Luego vienen Āgneya y Aditīśa, y el excelente Vārāha Tīrtha.

Verse 42

तथा देवपथं तीर्थं तीर्थं यज्ञसहस्रकम् । शुक्लतीर्थं दीप्तिकेशं विष्णुतीर्थं च योधनम्

Asimismo está el Devapatha Tīrtha, y el tīrtha llamado Yajña-sahasraka. Luego vienen Śukla Tīrtha, Dīptikeśa, y también el Viṣṇu Tīrtha, llamado Yodhana.

Verse 43

नर्मदेश्वरतीर्थं च वरुणेशं च मारुतम् । योगेशं रोहिणीतीर्थं दारुतीर्थं च सत्तमाः

Y allí están el Tīrtha de Narmadeśvara, Varuṇeśa y Māruta; también Yogeśa, el Tīrtha de Rohiṇī y el Tīrtha de Dāru—oh el mejor de los virtuosos.

Verse 44

ब्रह्मावर्तं च पत्त्रेशं वाह्नं सौरं च कीर्त्यते । मेघनादं दारुतीर्थं देवतीर्थं गुहाश्रयम्

También se ensalzan Brahmāvarta, Pattreśa, Vāhna y Saura; asimismo Meghanāda, el Tīrtha de Dāru y Devatīrtha, el que halla amparo en una cueva.

Verse 45

नर्मदेश्वरसंज्ञं तत्कपिलातीर्थमुत्तमम् । करञ्जेशं कुण्डलेशं पिप्पलादमतः परम्

Ese supremo Kapilā Tīrtha es conocido con el nombre de Narmadeśvara. Más allá están Karañjeśa, Kuṇḍaleśa y luego Pippalāda.

Verse 46

विमलेश्वरतीर्थं च पुष्करिण्याश्च सङ्गमः । प्रशंसा शूलभेदस्य तत्रैवान्धकविक्रमः

Hay también el Tīrtha de Vimaleśvara y la confluencia con el estanque sagrado (Puṣkariṇī). Allí comienza la alabanza de Śūlabheda, y allí mismo se narra el valor de Andhaka.

Verse 47

देवाश्वासनदानं च तथैवान्धकनिग्रहः । शूलभेदस्य चोत्पत्तिस्तथा पात्रपरीक्षणम्

Y (se narra) el don que dio consuelo a los dioses, y asimismo el sometimiento de Andhaka; también el origen de Śūlabheda y la prueba del digno receptor.

Verse 48

प्रशंसा दानधर्मस्य ऋषिशृङ्गानुभावनम् । स्वर्गतिं दीर्घतपसो भानुमत्यास्तथेङ्गितम्

Aquí se ensalza el dharma de la caridad; se relata el poder espiritual de Ṛṣiśṛṅga; la obtención del cielo lograda por largas austeridades; y asimismo el episodio referente a Bhānumatī.

Verse 49

शबरस्वर्गगमनं माहात्म्यं शूलभेदजम् । कपिलेश्वरतीर्थं च मोक्षतीर्थमतः परम्

Se cuenta la subida del Śabara al cielo como una grandeza nacida de Śūlabheda. Y está Kapileśvara Tīrtha; más allá de él se halla Mokṣa Tīrtha.

Verse 50

सङ्गमो मोक्षनद्याश्च तीर्थं च विमलेश्वरम् । तथैवोलूकतीर्थं च पुष्करिण्याश्च सङ्गमः

Hay la confluencia con la Mokṣa-nadī y el tīrtha de Vimaleśvara; asimismo el Olūka-tīrtha y la confluencia con la Puṣkariṇī, la sagrada alberca o corriente.

Verse 51

आदित्येश्वरतीर्थं च तीर्थं वै सङ्गमेश्वरम् । सङ्गमो भीमकुल्यायास्तीर्थं भीमेश्वरं शुभम्

Está el Ādityeśvara Tīrtha, y también el lugar sagrado de Saṅgameśvara. Hay la confluencia con la Bhīmakulyā y el auspicioso tīrtha de Bhīmeśvara.

Verse 52

मार्कण्डेश्वरतीर्थं च तथा वै पिप्पलेश्वरम् । करोटीश्वरतीर्थं च तीर्थमिन्द्रेश्वरं शुभम्

Está el tīrtha de Mārkaṇḍeśvara, y asimismo el santuario de Pippaleśvara; también el Karōṭīśvara tīrtha y el auspicioso tīrtha de Indreśvara.

Verse 53

अगस्त्येशं कुमारेशं व्यासेश्वरमनुत्तमम् । वैद्यनाथं च केदारमानन्देश्वरसंज्ञितम्

Agastyeśa, Kumāreśa y el insuperable Vyāseśvara; asimismo Vaidyanātha, Kedāra y aquel conocido con el nombre de Ānandeśvara.

Verse 54

मातृतीर्थं च मुण्डेशं चौरं कामेश्वरं तथा । सङ्गमश्चानुदुह्या वै तीर्थे भीमार्जुनाह्वये । तीर्थं धर्मेश्वरं नाम लुङ्केश्वरमतः परम्

Está el Mātṛ-tīrtha y Muṇḍeśa; Caura, y asimismo Kāmeśvara. También está la confluencia del Anuduhyā en el tīrtha llamado Bhīmārjuna. Después viene el tīrtha llamado Dharmeśvara, y luego Luṅkeśvara.

Verse 55

ततो धनदतीर्थं च जटेशं मङ्गलेश्वरम् । कपिलेश्वरतीर्थं च गोपारेश्वरमुत्तमम्

Luego vienen Dhanada-tīrtha, Jaṭeśa y Maṅgaleśvara; también Kapileśvara-tīrtha y el excelso Gopāreśvara.

Verse 56

मणिनागेश्वरं नाम मणिनद्याश्च सङ्गमः । तिलकेश्वरतीर्थं च गौतमेशमतः परम्

Hay un santuario llamado Maṇināgeśvara y la confluencia con el río Maṇi; también Tilakeśvara-tīrtha, y después Gautameśa.

Verse 57

तत्रैव मातृतीर्थं च मुनिनोक्तं मुनीश्वराः । शङ्खचूडं च केदारं पाराशरमतः परम्

Allí mismo está el Mātṛ-tīrtha, proclamado por los sabios, oh señores entre los sabios. También (está el lugar llamado) Śaṅkhacūḍa y Kedāra; y después, el santuario de Pārāśara.

Verse 58

भीमेश्वरं च चन्द्रेशमश्ववत्याश्च सङ्गमः । बह्वीश्वरं नारदेशं वैद्यनाथं कपीश्वरम्

(Allí están) Bhīmeśvara y Candreśa; y la sagrada confluencia con el río Aśvavatī. También Bahvīśvara, Nāradeśa, Vaidyanātha y Kapīśvara.

Verse 59

कुम्भेश्वरं च मार्कण्डं रामेशं लक्ष्मणेश्वरम् । मेघेश्वरं मत्स्यकेशमप्सराह्रदसंज्ञकम्

(Allí están) Kumbheśvara y el lugar de Mārkaṇḍa; Rāmeśa y Lakṣmaṇeśvara; Meghēśvara y Matsyakeśa; y el sitio llamado Apsarā-hrada, el «Lago de las Apsarās».

Verse 60

दधिस्कन्दं मधुस्कन्दं नन्दिकेशं च वारुणम् । पावकेश्वरतीर्थं च तथैव कपिलेश्वरम्

«(Allí están) los lugares santos llamados Dadhiskanda y Madhuskanda; y también Nandikeśa y Vāruṇa; asimismo el sagrado vado de Pāvakeśvara, y también Kapileśvara.»

Verse 61

नारायणाह्वयं तीर्थं चक्रतीर्थमनुत्तमम् । चण्डादित्यं परं तीर्थं चण्डिकातीर्थमुत्तमम्

«(Allí está) el tīrtha llamado Nārāyaṇa, y el insuperable Cakra-tīrtha; el supremo lugar santo de Caṇḍāditya, y el excelente Caṇḍikā-tīrtha.»

Verse 62

यमहासाह्वयं तीर्थं तथा गङ्गेश्वरं शुभम् । नन्दिकेश्वरसंज्ञं च नरनारायणाह्वयम्

«(Allí está) el tīrtha conocido como Yamahāsa, y también el auspicioso Gaṅgeśvara; el lugar llamado Nandikeśvara, y aquel que recibe el nombre de Nara-Nārāyaṇa.»

Verse 63

नलेश्वरं च मार्कण्डं शुक्लतीर्थमतः परम् । व्यासेश्वरं परं तीर्थं तत्र सिद्धेश्वरं तथा

Y están Naleśvara y Mārkaṇḍa; y más allá, el Śukla-tīrtha. Allí se halla el supremo tīrtha de Vyāseśvara, y también Siddheśvara.

Verse 64

कोटितीर्थं प्रभातीर्थं वासुकीश्वरमुत्तमम् । सङ्गमश्च करञ्जाया मार्कण्डेश्वरमुत्तमम्

Están Koṭi-tīrtha, Prabhā-tīrtha y el excelso Vāsukīśvara; también la confluencia en Karañjā, y el excelso Mārkaṇḍeśvara.

Verse 65

तीर्थं कोटीश्वरं नाम तथा संकर्षणाह्वयम् । कनकेशं मन्मथेशं तीर्थं चैवानसूयकम्

Está el tīrtha llamado Koṭīśvara, y también el llamado Saṃkarṣaṇa; están Kanakeśa y Manmatheśa, y asimismo el Anasūyā-tīrtha.

Verse 66

एरण्डीसङ्गमः पुण्यो मातृतीर्थं च शोभनम् । तीर्थं स्वर्णशलाकाख्यं तथा चैवाम्बिकेश्वरम्

La confluencia en Eraṇḍī es meritoria; y el hermoso Mātṛ-tīrtha. Está el tīrtha llamado Svarṇaśalākā, y asimismo Ambikeśvara.

Verse 67

करञ्जेशं भारतेशं नागेशं मुकुटेश्वरम् । सौभाग्यसुन्दरी तीर्थं धनदेश्वरमुत्तमम्

Están Karañjeśa, Bhārateśa, Nāgeśa y Mukuṭeśvara; el tīrtha de Saubhāgyasundarī, y el excelente Dhanadeśvara.

Verse 68

रोहिण्यं चक्रतीर्थं च उत्तरेश्वरसंज्ञितम् । भोगेश्वरं च केदारं निष्कलङ्कमतः परम्

(Allí están) Rohiṇī, el Cakra-tīrtha y el lugar llamado Uttareśvara; también Bhogeśvara y Kedāra; y más allá de éstos, Niṣkalaṅka.

Verse 69

मार्कण्डं धौतपापं च तीर्थमाङ्गिरसेश्वरम् । कोटवीसङ्गमः पुण्यं कोटितीर्थं च तत्र वै

(Allí están) Mārkaṇḍa y Dhauta-pāpa, y el tīrtha de Āṅgiraseśvara. Sagrada es la confluencia de Koṭavī; y allí, en verdad, está también Koṭi-tīrtha.

Verse 70

अयोनिजं परं तीर्थमङ्गारेश्वरमुत्तमम् । स्कान्दं च नार्मदं ब्राह्मं वाल्मीकेश्वरसंज्ञितम्

El supremo vado sagrado es Aṅgāreśvara, auto-manifestado e innato, el más excelente. (Hay también) el tīrtha Skānda, el tīrtha Nārmada, el tīrtha Brāhma y el llamado Vālmīkeśvara.

Verse 71

कोटितीर्थं कपालेशं पाण्डुतीर्थं त्रिलोचनम् । कपिलेशं कम्बुकेशं प्रभासं कोहनेश्वरम्

(Éstos son:) Koṭitīrtha; Kapāleśa; Pāṇḍutīrtha; Trilocana, el Señor de los Tres Ojos; Kapileśa; Kambukeśa; Prabhāsa; y Kohaneśvara.

Verse 72

इन्द्रेशं वालुकेशं च देवेशं शक्रमेव च । नागेश्वरं गौतमेशमहल्यातीर्थमुत्तमम्

(Allí están) Indreśa y Vālukeśa; Deveśa y también Śakra (Indra). (Allí están) Nāgeśvara y Gautameśa, y asimismo el excelente Ahalyātīrtha.

Verse 73

रामेश्वरं मोक्षतीर्थं तथा कुशलवेश्वरौ । नर्मदेशं कपर्दीशं सागरेशमतः परम्

Allí están Rāmeśvara, el Mokṣatīrtha; y asimismo Kuśaleśvara y Laveśvara. Están Narmadeśa, Kapardīśa y, más allá de éstos, Sāgareśa.

Verse 74

धौरादित्यं परं तीर्थं तीर्थं चापरयोनिजम् । पिङ्गलेश्वरतीर्थ च भृग्वीश्वरमनुत्तमम्

Está Dhaurāditya, un tīrtha supremo; y también otro tīrtha auto-manifestado. Está el Piṅgaleśvara-tīrtha y el insuperable Bhṛgvīśvara.

Verse 75

दशाश्वमेधिकं तीर्थं कोटितीर्थं च सत्तमाः । मार्कण्डं ब्रह्मतीर्थं च आदिवाराहमुत्तमम्

Oh el mejor de los virtuosos, está el Daśāśvamedhika-tīrtha y también el Koṭitīrtha; están el tīrtha de Mārkaṇḍa, el Brahmatīrtha y el excelso santuario de Ādivārāha.

Verse 76

आशापूराभिधं तीर्थं कौबेरं मारुतं तथा । वरुणेशं यमेशं च रामेशं कर्कटेश्वरम्

Está el tīrtha llamado Āśāpūrā; también Kaubera y Māruta. Están Varuṇeśa y Yameśa, y Rāmeśa y Karkaṭeśvara.

Verse 77

शक्रेशं सोमतीर्थं च नन्दाह्रदमनुत्तमम् । वैष्णवं चक्रतीर्थं च रामकेशवसंज्ञितम्

Están Śakreśa y Somatīrtha, y el insuperable lago Nandā-hrada. Está el Vaiṣṇava Cakratīrtha, conocido con el nombre de Rāma-Keśava.

Verse 78

तथैव रुक्मिणीतीर्थं शिवतीर्थमनुत्तमम् । जयवाराहर्तीर्थं च तीर्थमस्माहकाह्वयम्

Asimismo, están el tīrtha de Rukmiṇī y el inigualable tīrtha de Śiva; y también el tīrtha de Jaya-Vārāha y el tīrtha llamado Asmāhaka.

Verse 79

अङ्गारेशं च सिद्धेशं तपेश्वरमतः परम् । पुनः सिद्धेश्वरं नामतीर्थं च वरुणेश्वरम्

Están Aṅgāreśa y Siddheśa, y después Tapeśvara. De nuevo, hay un tīrtha llamado Siddheśvara, y también Varuṇeśvara.

Verse 80

पराशरेश्वरं पुण्यं कुसुमेशमनुत्तमम् । कुण्डलेश्वरतीर्थं च तथा कलकलेश्वरम्

También están el santo Parāśareśvara; el inigualable Kusumeśa; el sagrado vado de Kuṇḍaleśvara; y asimismo Kalakaleśvara.

Verse 81

न्यङ्कुवाराहसंज्ञं च अङ्कोलं तीर्थमुत्तमम् । श्वेतवाराहतीर्थं च भार्गलं सौरमुत्तमम्

Y está el lugar conocido como Nyaṅkuvārāha; el excelente tīrtha de Aṅkola; el tīrtha de Śvetavārāha; y el santuario solar sumamente auspicioso llamado Bhārgala.

Verse 82

हुङ्कारस्वामितीर्थं च शुक्लतीर्थं च शोभनम् । सङ्गमो मधुमत्याश्च तीर्थं वै सङ्गमेश्वरम्

Y están el tīrtha de Huṅkārasvāmin y el hermoso Śukla-tīrtha; también la confluencia del río Madhumatī: en verdad, el tīrtha (presidido por) Saṅgameśvara.

Verse 83

नर्मदेश्वरसंज्ञं च नदीत्रितयसङ्गमः । अनेकेश्वरतीर्थं च शर्भेशं मोक्षसंज्ञितम्

Y está el santuario llamado Narmadeśvara; la confluencia de tres ríos; el tīrtha de Anekeśvara; y Śarbheśa, célebre como otorgador de liberación (mokṣa).

Verse 84

कावेरीसङ्गमः पुण्यस्तीर्थं गोपेश्वराह्वयम् । मार्कण्डेशं च नागेशमुदम्बर्याश्च सङ्गमः

La confluencia con el Kāverī es meritoria: el tīrtha llamado Gopeśvara; también Mārkaṇḍeśa y Nāgeśa; y asimismo la confluencia con la Udambarī.

Verse 85

साम्बादित्याह्वयं तीर्थमुदम्बर्याश्च सङ्गमः । सिद्धेश्वरं च मार्कण्डं तथा सिद्धेश्वरीकृतम्

El tīrtha llamado Sāmbāditya; la confluencia con la Udambarī; Siddheśvara; Mārkaṇḍa; y también el lugar santificado por Siddheśvarī.

Verse 86

गोपेशं कपिलेशं च वैद्यनाथमनुत्तमम् । पिङ्गलेश्वरतीर्थं च सैन्धवायतनं महत्

Gopeśa y Kapileśa; el insuperable Vaidyanātha; el tīrtha de Piṅgaleśvara; y el gran santuario conocido como Saindhavāyatana.

Verse 87

भूतीश्वराह्वयं तीर्थं गङ्गावाहमतः परम् । गौतमेश्वरतीर्थं च दशाश्वमेधिकं तथा

El tīrtha llamado Bhūtīśvara; luego, más allá de él, Gaṅgāvāha; también el tīrtha de Gautameśvara; y asimismo el lugar célebre por el mérito de diez sacrificios Aśvamedha.

Verse 88

भृगुतीर्थं तथा पुण्यं ख्याता सौभाग्यसुन्दरी । वृषखातं च तत्रैव केदारं धूतपातकम्

Asimismo está el santo Bhṛgu-tīrtha; la célebre Saubhāgyasundarī; y allí mismo Vṛṣakhāta, y Kedāra, que lava los pecados.

Verse 89

तीर्थं धूतेश्वरीसङ्गमेरण्डीसंज्ञकं तथा । तीर्थं च कनकेश्वर्या ज्वालेश्वरं ततः परम्

Y está el tīrtha en la confluencia de Dhūteśvarī, llamado Eraṇḍī; y el tīrtha de Kanakeśvarī; y más allá de ello, Jvāleśvara.

Verse 90

शालग्रामाह्वयं तीर्थं सोमनाथमनुत्तमम् । तथैवोदीर्णवाराहं तीर्थं चन्द्रप्रभासकम्

Está el vado sagrado llamado Śālagrāma, y el insuperable santuario de Somanātha; asimismo el lugar santo llamado Udīrṇa-vārāha, y el tīrtha conocido como Candraprabhāsaka.

Verse 91

द्वादशादित्यतीर्थं च तथा सिद्धेश्वराभिधम् । कपिलेश्वरतीर्थं च तथा त्रैविक्रमं शुभम्

También está el Dwādaśāditya-tīrtha, y el lugar célebre como Siddheśvara; asimismo el Kapileśvara-tīrtha, y el auspicioso sitio llamado Traivikrama.

Verse 92

विश्वरूपाह्वयं तीर्थं नारायणकृतं तथा । मूलश्रीपतितीर्थं च चौलश्रीपतिसंज्ञकम्

Está el tīrtha llamado Viśvarūpa, establecido por Nārāyaṇa; y el Mūla-Śrīpati-tīrtha, así como el sitio conocido como Caula-Śrīpati.

Verse 93

देवतीर्थं हंसतीर्थ प्रभासं तीर्थमुत्तमम् । मूलस्थानं च कण्ठेशमट्टहासमतः परम्

Allí están Deva-tīrtha, Haṃsa-tīrtha y el excelso Prabhāsa-tīrtha; también el Mūlasthāna, Kaṇṭheśa, y luego el lugar supremo llamado Aṭṭahāsa.

Verse 94

भूर्भुवेश्वरतीर्थं च ख्याता शूलेश्वरी तथा । सारस्वतं दारुकेशमश्विनोस्तीर्थमुत्तमम्

También está Bhūrbhuveśvara-tīrtha, y la afamada Śūleśvarī; el Sārasvata-tīrtha, Dārukeśa y el excelente Aśvinos-tīrtha.

Verse 95

सावित्रीतीर्थमतुलं वालखिल्येश्वरं तथा । नर्मदेशं मातृतीर्थं देवतीर्थमनुत्तमम्

Allí está el incomparable Sāvitrī-tīrtha, y asimismo Vālakhilyeśvara; también Narmadeśa, el Mātṛ-tīrtha y el insuperable Deva-tīrtha.

Verse 96

मच्छकेश्वरतीर्थं च शिखितीर्थं च शोभनम् । कोटितीर्थं मुनिश्रेष्ठास्तत्र कोटीश्वरी मृडा

También están Macchakeśvara-tīrtha y el espléndido Śikhi-tīrtha; y Koṭi-tīrtha, oh el mejor de los sabios: allí mora Koṭīśvarī, la benigna Diosa.

Verse 97

तीर्थं पैतामहं नाम माण्डव्ये श्वरसंज्ञितम् । तत्र नारायणेशं च अक्रूरेशमतः परम्

Hay un tīrtha llamado Paitāmaha, también conocido como Māṇḍavyeśvara; allí está igualmente Nārāyaṇeśa, y después el santuario llamado Akrūreśa.

Verse 98

देवखातं सिद्धरुद्रं वैद्यनाथमनुत्तमम् । तथैव मातृतीर्थं च उत्तरेशमतः परम्

Allí se halla Deva-khāta, Siddharudra y el insuperable Vaidyanātha; asimismo el Mātṛ-tīrtha, y después de ello Uttareśa.

Verse 99

तथैव नर्मदेशां च मातृतीर्थं तथा पुनः । तथा च कुररीतीर्थं ढौण्ढेशं दशकन्यकम्

Asimismo está Narmadeśā, y de nuevo el Mātṛ-tīrtha; también el Kurarī-tīrtha, Ḍhauṇḍheśa y el santuario de Daśakanyakā.

Verse 100

सुवर्णबिन्दुतीर्थं च ऋणपापप्रमोचनम् । भारभूतेश्वरं तीर्थं तथा मुण्डीश्वरं विदुः

Reconocen aquí el Suvarṇabindu-tīrtha, el lugar santo que libera de los pecados de la deuda; el tīrtha de Bhārabhūteśvara; y asimismo el tīrtha de Muṇḍīśvara.

Verse 101

एकशालं डिण्डिपाणिं तीर्थं चाप्सरसं परम् । मुन्यालयं च मार्कण्डं गणितादेवताह्वयम्

También mencionan Ekaśāla, Ḍiṇḍipāṇi y el supremo Apsarasa-tīrtha; Munyālaya y Mārkaṇḍa; y el lugar célebre con el nombre de Gaṇitādevatā.

Verse 102

आमलेश्वरतीर्थं च तीर्थं कन्थेश्वरं तथा । आषाढीतीर्थमित्याहुः शृङ्गीतीर्थं तथैव च

Y está el Āmaleśvara-tīrtha, y asimismo el tīrtha de Kantheśvara. También llaman a un lugar Āṣāḍhī-tīrtha, y del mismo modo Śṛṅgī-tīrtha.

Verse 103

बकेश्वरतीर्थं च कपालेशं तथैव च । मार्कण्डं कपिलेशं च एरण्डीसङ्गमस्तथा

Y está el tīrtha de Bakeśvara, y asimismo Kapāleśa; también Mārkaṇḍa y Kapileśa; y del mismo modo la confluencia llamada Eraṇḍī-saṅgama.

Verse 104

एरण्डीदेवतातीर्थं रामतीर्थमतःपरम् । जमदग्नेः परं तीर्थं रेवासागरसङ्गमः

Después está el Eraṇḍīdevatā-tīrtha, y luego el Rāma-tīrtha. Más allá se halla el tīrtha de Jamadagni; y después, la confluencia de la Revā con el océano.

Verse 105

लोटनेश्वरतीर्थ तल्लुङ्केशनामकं तथा । वृषरखातं तत्र कुण्डं तथैव ऋषिसत्तमाः

Está el tīrtha de Loṭaneśvara, también llamado Talluṅkeśa. Allí mismo hay un estanque llamado Vṛṣarakhāta—así se enseña, oh el mejor de los sabios.

Verse 106

तथा हंसेश्वरंनाम तिलादं वासवेश्वरम् । तथा कोटीश्वरं तीर्थमलिकातीर्थमुत्तमम् । विमलेश्वरतीर्थं च रेवासागरसङ्गमे

Asimismo están Haṃseśvara, Tilāda y Vāsaveśvara; asimismo el tīrtha de Koṭīśvara; el excelente Alikā-tīrtha; y también el Vimaleśvara-tīrtha en la confluencia de la Revā con el océano.

Verse 107

एवं तीर्थावलिः पुण्या मया प्रोक्ता महर्षयः । तीर्थसुक्तावलिः पुण्या ग्रथिता तटरज्जुना

Así, oh grandes rishis, he expuesto esta meritoria guirnalda de tīrthas; esta meritoria guirnalda de versos sobre los tīrthas ha sido ensartada como una cuerda a lo largo de la ribera.

Verse 108

नर्मदानीरनिर्णिक्ता मार्कण्डेयविनिर्मिता । मण्डनायेह साधूनां सर्वलोकहिताय च

Purificado por las aguas del Narmadā y formado por Mārkaṇḍeya, permanece aquí como ornamento de los virtuosos y para el bien de todos los mundos.

Verse 109

दरितध्वान्तशमनीधार्या धर्मार्थिभिः सदा । अहोरात्रकृतं पापं सकृज्जप्त्वाशु नाशयेत्

Debe ser sostenido siempre por quienes buscan el dharma, pues disipa la oscuridad hecha pedazos; con recitarlo una sola vez, se destruye pronto el pecado cometido en el transcurso de día y noche.

Verse 110

त्रिकालं जप्त्वा मासोत्थं शिवाग्रे च त्रिमासिकम् । मासं जप्त्वाथ वर्षोत्थं वर्षं जप्त्वा शताब्दिकम्

Habiéndolo recitado en las tres coyunturas del día, se obtiene el mérito nacido de un mes; y si se recita ante Śiva durante tres meses, se alcanza el mérito de una observancia de tres meses. Si se recita por un mes, se obtiene el mérito de un año; y si se recita por un año, se alcanza el mérito de un rito de cien años.

Verse 111

श्राद्धकाले च विप्राणां भुञ्जतां पुरतः स्थितः । पठंस्तीर्थावलिं पुण्यां गयाश्राद्धप्रदो भवेत्

En el tiempo del śrāddha, de pie ante los brāhmaṇas mientras toman la comida, quien recita esta santa «lista de tīrthas» se vuelve otorgador del fruto del Gayā-śrāddha.

Verse 112

पूजाकाले च देवानां श्रद्धया पुरतः पठन् । प्रीणयेत्सर्वदेवांश्च पुनाति सकलं कुलम्

Y en el tiempo de la adoración a los dioses, recitándolo con fe en su presencia, se complace a todos los devas y se purifica por completo el linaje.

Verse 113

एवं तीर्थावलिः पुण्या रेवातीरद्वयाश्रिता । मया प्रोक्ता मुनिश्रेष्ठास्तथैवशृणुतानघाः

Así he declarado esta meritoria “lista de tīrthas”, asentada en ambas riberas de la Revā. Oh mejores de los sabios—oh inmaculados—escuchad aún más del mismo modo.